Tütün ürünlerine yeni düzenleme: Paketler tek tip olacak, tüketim alanları sınırlandırılacak

Tütün ürünleri için hazırlanan taslak, satış noktalarından açık alanlara kadar yeni sınırlamalar getiriyor. Takvim ekim ve kasıma uzanıyor.

Düzenleme, klasik sigaralarla sınırlı değil; elektronik sigara, ısıtılmış tütün ve yeni nesil nikotin ürünlerini aynı çerçeveye alıyor. Metnin bu ayın üçüncü ya da son haftasında Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde yapılması planlanan toplantıda ele alınması bekleniyor.

Kapalı dolap kuralı satışta

Aktarılan taslağa göre, perakende noktalarda sigara ve diğer ürünler müşterinin doğrudan göremeyeceği kapalı ünitelerde tutulacak. Böylece raf teşhiri, paket görünürlüğü ve marka temasının satış anındaki etkisi azaltılmak isteniyor.

Satış sırasında yaş kontrolünün elektronik sistem üzerinden yapılması da metinde yer alıyor. Bu hüküm yasalaşırsa, tütün satan işletmelerin kimlik doğrulama altyapısını satış sürecinin zorunlu parçası haline getirmesi gerekecek.

Paketleme tarafında da daha tek tip bir çerçeve öngörülüyor. Paketlerin ebat ve biçimlerinin standartlaştırılması, logo ve sembol kullanımının kaldırılması, marka ayrışmasını ambalaj üzerinden sınırlamayı hedefliyor.

Plaj ve park yasağı genişliyor

Taslak, tütün tüketimine izin verilen açık alanları da yeniden daraltıyor. Plajlar, çocuk parkları ve spor sahaları gibi kamusal alanlarda sigara içilmesinin yasaklanması planlanıyor.

Yeme-içme işletmeleri için önerilen model, tüketimi yalnızca izole edilmiş özel bölümlere sıkıştırıyor. Bu alanlar işletmenin toplam büyüklüğünün yüzde on'unu aşamayacak ve en fazla 20 metrekare olabilecek.

Bu bölümlerin dışarıdan görünmeyecek biçimde tasarlanması ve müşteriye servis verilmemesi öngörülüyor. Kural bu haliyle kabul edilirse, restoran ve kafelerde sigara içilen alanlar ticari servis alanı olmaktan çok ayrılmış kullanım noktası niteliği taşıyacak.

Oteller için de sigara ve diğer tütün ürünlerini kullanan müşterilere ayrılmış özel odalar planlanıyor. Amaç, tütün tüketilen odalar ile dumansız kullanım alanlarının fiziksel olarak ayrıştırılması.

Meclis takvimi kasıma uzanıyor

AK Parti TBMM Grubu'nun, Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan taslak üzerinde ekim ayında çalışması bekleniyor. Hedef takvime göre düzenleme kasımda önce TBMM Sağlık Komisyonu'na, ardından Genel Kurul'a gelecek.

Okullar, hastaneler, kamu binaları ve ibadethaneler çevresindeki kullanım sınırlamaları da genişletilecek başlıklar arasında. Girişler ve bina önleri için yeni mesafe ve alan kuralları getirilmesi planlanıyor, ancak bu ölçülerin son hali Meclis çalışmaları sırasında netleşecek.

Metindeki en uzak tarih 1 Ocak 2040. Aktarılan hükme göre bu tarihten itibaren tütün ürünlerinin satılması veya tüketim amacıyla başkalarına sunulması yasaklanabilecek.

Bu madde uzun vadeli “dumansız Türkiye” hedefinin taslağa yansıyan en geniş parçası olarak öne çıkıyor. Yine de düzenleme henüz taslak aşamasında olduğu için kapsam, geçiş süreleri ve uygulama sorumlulukları yasama sürecinde değişebilir.

Komisyon metni büyük ölçüde korursa, perakendeciler kapalı teşhir ve elektronik doğrulama yatırımıyla, yeme-içme işletmeleri ise alan kaybı ve tadilat maliyetiyle karşılaşacak. Metin daraltılırsa, sektörün uyum takvimi hafifleyebilir; ancak kamu sağlığı politikasında açık alan ve görünürlük kısıtlamaları ana eksen olarak kalır.