Trump’tan İran savaşı için yeni açıklama

Trump, İran ile doğrudan temas kurulduğunu söyledi; 220-204'lük Meclis oylaması savaş yetkileri baskısını artırdı.

Trump'ın doğrudan temas sözü

ABD Başkanı Donald Trump, Kuzey Carolina'da uçaktan indikten sonra gazetecilerin İran savaşına ilişkin sorularını yanıtladı. Trump, "İran bir anlaşma yapmayı çok istiyor, bakalım bu süreç nasıl sonuçlanacak" dedi.

Trump, Tahran'dan gelen mesajların aracılar üzerinden mi iletildiği sorusuna, ABD'nin doğrudan haber aldığını söyleyerek karşılık verdi. Savaşın hangi noktada olduğu sorulduğunda ise "Umarım savaşın sonuna doğru ilerliyoruz" ifadesini kullandı.

Başkan Trump, 12 Eylül'deki açıklamasında da savaşın yakında biteceğini ve petrol fiyatlarının hızla düşeceğini söylemişti. Bu değerlendirme, Beyaz Saray'ın diplomatik temas ile enerji piyasası risklerini aynı dosyada ele aldığını gösteren yeni bir siyasi çerçeve oluşturdu.

Hürmüz görüşmesi takvime takıldı

Trump'ın açıklaması, Körfez ülkelerinin Hürmüz Boğazı'nda tanker geçişlerini düzenli hale getirmek için çözüm aradığı bir döneme denk geldi. Boğazdaki trafik, enerji sevkiyatı ve deniz sigortası açısından bölgesel güvenliğin merkezinde duruyor.

14 Eylül tarihli aktarıma göre Umman, İran ile Körfez ülkeleri arasında deniz trafiğini düzenleyecek bir mekanizma için görüşmelere öncülük ediyordu. Aynı gün yapılması planlanan toplantı, bazı Körfez ülkelerinin katılmayacağının anlaşılması üzerine ertelendi.

ABD'nin toplantıya katılması planlanmıyordu. Buna karşılık Washington'ın, tanker geçişlerinin daha düzenli işlemesini amaçlayan diplomatik çabalara örtülü destek verdiği aktarıldı.

Refakat denizde geçici kaldı

Aynı aktarıma göre ABD yönetimi, bazı tankerlerin boğazdan çıkışını askeri refakatle sağlıyor. Körfez ülkeleri ise bu yöntemi uzun süreli bir deniz trafiği düzeni için yeterli görmüyor.

Bu ayrım, dosyanın askeri tedbirden diplomatik düzenlemeye kayıp kaymayacağını belirleyecek. Eğer tankerler yalnızca askeri refakatle hareket ederse sigorta, rota planlaması ve teslimat takvimi üzerindeki baskı sürebilir.

Enerji şirketleri, rafineriler ve tanker işletmecileri için en somut risk geçişlerin öngörülebilirliğinde yatıyor. Geçiş takvimi daha net hale gelirse navlun ve sigorta kararları siyasi haber akışına daha az bağımlı olabilir.

Meclis yetki sınırı çizdi

Washington'daki siyasi cephede Temsilciler Meclisi, 15 Eylül'de savaş yetkileri karar tasarısını 220'ye karşı 204 oyla kabul etti. Tasarı, Trump'ın Kongre onayı olmadan İran'a yönelik askeri harekatı sürdürmesini engellemeyi amaçlıyor.

Meclis böylece savaşın bitirilmesi yönünde üçüncü kez oy kullandı. Önceki girişimlerin Başkan'ın masasına ulaşmadığı, bu düzenlemenin de Trump'a gelmesi halinde veto ile karşılaşmasının beklendiği aktarıldı.

Oylama, İran dosyasının yalnızca dış politika değil, aynı zamanda anayasal yetki tartışması olduğunu gösteriyor. Kongre'deki sayı 220-204 olsa da tasarının yasalaşması, süreçteki sonraki adımlara ve Beyaz Saray'ın tutumuna bağlı kalacak.

Üç yol aynı boğaza çıkıyor

Eğer doğrudan temas kanalı korunur ve bir ateşkes çerçevesi oluşursa, küresel ölçekte enerji arzına ilişkin risk primi azalabilir. Bu durumda Trump yönetimi askeri refakati diplomatik bir düzenleme ile destekleyebilir; tanker işletmecileri de Hürmüz geçişlerini daha ölçülebilir bir takvime bağlayabilir.

Eğer görüşmeler tıkanır ve askeri refakat ana araç olarak kalırsa, makro tarafta petrol fiyatlarına ilişkin oynaklık beklentileri canlı kalabilir. Bu yol, Beyaz Saray'ı Kongre baskısı ile deniz güvenliği ihtiyacı arasında bırakır; enerji taşımacılığı sektörü de sigorta ve rota kararlarında daha temkinli davranır.

Üçüncü olasılık, Umman öncülüğündeki temasların yeniden toplanması ancak tüm Körfez ülkelerini aynı mekanizmada buluşturamaması. Bu senaryoda küresel ekonomi için risk tamamen ortadan kalkmaz; Washington için diplomasi alanı açılır, fakat şirketler ve sektör Hürmüz'de kalıcı kurallar netleşene kadar kısa vadeli planlarla ilerler.