Suriye Cumhurbaşkanı Şara, BM Genel Kurulu'nda konuştu

Suriye İsrail görüşmeleri, Ahmed Şara'nın BM kürsüsünde %90 uzlaşı iddiası ve İsrail'in çekildiği açıklamasıyla yeniden gündeme taşındı.

Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, ABD'nin New York kentinde düzenlenen BM 81. Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada İsrail, yabancı askeri üsler ve enerji koridorları başlıklarını birlikte ele aldı. Şara, kalıcı barış için çalıştıklarını ancak bunun Suriye'nin haklarının güvenceye alınması şartına bağlı olduğunu söyledi.

yüzde doksan uzlaşı iddiası

Şara'nın konuşmasındaki en somut sayı, İsrail ile temaslarda yaklaşık yüzde doksan düzeyinde mutabakata varıldığı iddiasıydı. Cumhurbaşkanı, sürecin sonunda İsrail'in görüşmelerden çekildiğini belirtti; konuşmada bu iddianın hangi başlıklara veya takvime dayandığına ilişkin ayrıntı verilmedi.

Şara, barışın Suriye'nin işgal altında gördüğü topraklar meselesinden ayrı ele alınamayacağını savundu. İsrail'in Suriye politikasını Gazze'deki gelişmelere göre belirlemesini yanlış bulduğunu ifade ederek güvenliğin karşılıklı saygı gerektirdiğini söyledi.

Üsler için hukuki zemin

Şara, Suriye'nin güvenlik yaklaşımını yabancı askeri varlığın azaltılması, ulusal birliğin korunması ve bağımsızlığın güçlendirilmesi olarak tanımladı. Ülkedeki her askeri mevcudiyet için Halk Meclisi tarafından onaylanan yasal bir statü ve Suriye devletinin haklarını koruyan hukuki çerçeve gerektiğini belirtti.

Rusya ile yürütülen diyaloğun üs sayısını ikiye indiren bir sonuca ulaştığını söyleyen Şara, bu noktaların Suriye ordusu için eğitim merkezlerine dönüştürülmesinde mutabakat sağlandığını aktardı. Bu çerçevede Moskova'nın varlığı, Şara'nın anlatımına göre, daha dar ve tanımlı bir zemine çekilmiş görünüyor.

Türkiye başlığında ise Şara, Türk kuvvetlerinin Suriye'ye sınır güvenliğiyle bağlantılı koşullar içinde girdiğini söyledi. Kuzeybatı Suriye'deki Türk üslerinin sayısının azaldığını belirterek, bu varlığın hukuki statüsünü netleştirmeye yönelik görüşmelerin sürdüğünü kaydetti.

Irak petrolü için liman yolu

Şara'nın konuşmasında güvenlik dosyasına enerji başlığı da eklendi. Cumhurbaşkanı, Irak'ın petrol ihracatı için Suriye limanları üzerinden güvenli bir geçiş yolu oluşturmak üzere çalıştıklarını açıkladı.

Planlanan proje, Irak petrol sahalarından Suriye limanlarına uzanacak stratejik bir boru hattı olarak tarif edildi. Şara'ya göre amaç, ihracatı kolaylaştırmak ve sevkiyatın Hürmüz Boğazı'ndan geçme zorunluluğunu azaltmak.

Boru hattı fikri hayata geçerse Suriye için liman, transit ve güvenlik altyapısını aynı dosyada toplayan yeni bir ekonomik işlev yaratabilir. Irak açısından mekanizma, petrol ihracatında rota çeşitliliği sağlayarak enerji taşımacılığı sektöründe farklı bir kara-deniz bağlantısı açar.

Üç dosyanın sınavı

Eğer İsrail ile temaslarda Şara'nın sözünü ettiği uzlaşı zemini korunursa, Suriye dosyası diplomatik müzakere ve sınır güvenliği eksenine taşınabilir. Bu durumda küresel ölçekte gerilim kanallarından biri daralır; Suriye devleti siyasi meşruiyet arayışını güçlendirir, bölgedeki savunma ve enerji sektörleri daha öngörülebilir kurallara ihtiyaç duyar.

Eğer görüşmeler kopuk kalır ve yabancı askeri varlıkların hukuki statüsü netleşmezse, Şam'ın güvenlik düzeni parçalı kalabilir. Böyle bir durumda bölgesel risk primi enerji rotalarına da yansır; Suriye'nin liman ve boru hattı planı gecikir, askeri varlıklarla çalışan lojistik ağlar belirsizlik içinde kalır.

Konuşmadan sonra açık kalan başlıklar anlaşma metninin kapsamı, İsrail tarafının tutumu, yabancı üslerin nihai statüsü ve Irak petrol hattının finansmanı oldu. Bu başlıklarda atılacak resmi adımlar, Şara'nın BM'de çizdiği çerçevenin diplomatik beyan mı yoksa uygulanabilir bir pazarlık zemini mi olduğunu gösterecek.