Trump: Erdoğan çok çetin biri onu seviyorum

Trump Erdoğan görüşmesi, İran dosyası ve 3 Kasım takvimini New York’ta bölge liderleriyle kapalı oturum öncesi aynı masaya taşıdı.

ABD Başkanı Donald Trump, Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu sırasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkelerinin liderleriyle İran başlıklı toplantıda konuştu. New York’taki BM binasında yapılan görüşmenin kalan kısmının basına kapatılacağı bildirildi; Trump’ın açıklamalarının ardından soru alınmadı.

Masada Türkiye’nin yanı sıra Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Katar, Bahreyn, Kuveyt ve Umman yer aldı. Mısır, Suriye, Irak ve Lübnan da toplantıya lider ya da dışişleri bakanı düzeyinde katıldı; bu bileşim İran dosyasının Körfez güvenliğiyle sınırlı tutulmadığını gösteren diplomatik çerçeveyi ortaya koydu.

İran için 3 Kasım eşiği

Trump, İran’la yapılan temasları “çok verimli” olarak niteledi ve bundan sonraki sürecin birlikte takip edileceğini söyledi. ABD Başkanı, görüşmelerin bir süredir sürdüğünü belirterek anlaşma yönünde “oldukça büyük bir ivme” bulunduğunu ifade etti.

Trump, İran başlığındaki krizin 3 Kasım’daki Kongre ara seçimlerinden hemen sonra, hatta daha önce bitebileceğini düşündüğünü söyledi. Aynı cümlede belirsizliği de açık bıraktı ve bu tür süreçlerin kesin takvime bağlanamayacağını belirtti.

Tahran’a dönük söyleminde ise uzlaşma ile baskıyı aynı çerçevede tuttu. Trump, İran konusunda “ya anlaşacağız ya yok edeceğiz” ifadesini yineledi; bu söz, toplantının diplomasi zemini kadar zorlayıcı mesajlar da içerdiğini gösterdi.

Erdoğan’a kapalı oturum övgüsü

Trump, Gazze savaşının sona erdirilmesi için geçen yıl BM marjında yapılan temasları hatırlatırken Erdoğan’a doğrudan hitap etti. ABD Başkanı, masadaki birçok ülkenin o dönem de görüşmelere katıldığını söyledi.

Trump, Erdoğan için “Erdoğan benim dostum. Sert bir adam ama onu seviyorum” dedi. Daha sonra Cumhurbaşkanı’na dönerek “Kendisi sert bir adamdır. Onunla uğraşmayın. Kendisi gerçekten harika bir adamdır” ifadelerini kullandı.

Gazze başlığı toplantının ikinci büyük dosyası olarak öne çıktı. Trump, kanın durdurulması için masada bulunan ülkelerin çaba sarf ettiğini, aynı ülkelerin Gazze’nin yeniden inşasına da kayda değer katkılar yapmaya hazır olduğunu söyledi.

Hürmüz ve koridor mesajı

Enerji güvenliği, Trump’ın İran açıklamalarında ayrı bir hat oluşturdu. ABD Başkanı, krizin başladığı günden bu yana Hürmüz Boğazı’ndan yaklaşık 1 milyar varil petrolün geçişini sağladıklarını öne sürdü ve boğaz üzerindeki kontrolün Washington’da olduğunu savundu.

Trump, yönetiminin Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru’nu ve petrol taşımacılığını destekleyen boru hatlarını güçlü biçimde desteklediğini söyledi. Bu vurgu, İran diplomasisinin enerji akışı, altyapı bağlantıları ve Körfez ülkelerinin güvenlik hesaplarıyla birlikte ele alındığını gösterdi.

Süreç anlaşma hattında kalırsa, Trump’ın sözünü ettiği diplomatik ivme enerji geçişleri ve bölgesel temaslar üzerindeki siyasi baskıyı azaltabilir. Bu durumda Washington için ana kazanım İran dosyasını seçim takvimine taşmadan yönetmek; Körfez başkentleri için ise Hürmüz ve Gazze başlıklarını aynı kanalda tutmak olur.

Anlaşma zemini dağılırsa, Trump’ın askeri dille kurduğu seçenekler Hürmüz Boğazı, petrol taşımacılığı ve bölgedeki yeniden inşa finansmanı için daha dar bir karar alanı bırakır. Kapalı oturumun sonucu, İran, Gazze ve ekonomik koridor dosyalarının birlikte mi yoksa ayrı diplomatik kanallardan mı yürütüleceğini gösterecek.