Trump’tan Beyaz Saray bahçesinde Husi çıkışı: İsrail, Suudiler için savaşa girebilir

ABD Başkanı Donald Trump, Suudi Arabistan'ın Husilere karşı İsrail yardımını kabul edeceğini düşündüğünü söyledi; yardımın kapsamını açıklamadı.

Cuma günü Beyaz Saray'ın bahçesinde konuşan Trump, gazetecilerin bölgeye ilişkin sorularını yanıtladı. İsrail desteğine ilişkin değerlendirmesi, Suudi Arabistan'ın böyle bir yardıma açık olması gerekip gerekmediğini soran bir gazeteciye verdiği yanıtta yer aldı.

Trump'ın açıklaması, yardımın kabul edileceğine ilişkin kişisel beklentisini ortaya koyuyor. Ancak açıklamada üzerinde anlaşılmış bir askeri görev, uygulama takvimi veya Suudi makamlarının verdiği bir onay bulunmuyor. Geçmişte sağlandığını söylediği desteğin Husilere yönelik operasyonlarla bağlantısı da açıklığa kavuşmuş değil.

Trump yardımın çerçevesini açık bırakıyor

ABD Başkanı Donald Trump, olası kabul konusunda, "Yardıma açık olduklarını düşünüyorum, bence kabul edeceklerdir." dedi. İsrail'in Suudi Arabistan'a daha önce yardımcı olduğunu da belirtti; bunun hangi faaliyetleri kapsadığına ilişkin ayrıntı vermedi.

Dolayısıyla Trump'ın geçmiş yardıma ilişkin ifadesiyle gelecekteki işbirliğine dair beklentisi ayrı değerlendirmeler olarak duruyor. Açıklama, Husilere karşı ortak bir harekât yürütüldüğünü veya böyle bir harekât için tarafların uzlaştığını tek başına doğrulamıyor.

Soru, Yemen'deki Husilere karşı Suudi Arabistan'ın güvenliği çerçevesinde yöneltildi. Suudi liderliğindeki koalisyon ise cuma günkü açıklamasında, ülkeye yönelen füze ve insansız hava araçlarını engellediğini bildirdi. Koalisyonun bu açıklaması saldırılara karşı savunmaya ilişkin bir iddia içeriyor; İsrail'in bu faaliyetlere katıldığına dair bilgi sunmuyor.

Selman'ın tutumuna ilişkin farklı iddia

Trump'ın olumlu beklentisine karşılık, kimlikleri belirtilmeyen iki diplomatik kaynağa dayandırılan ayrı bir iddia, Suudi tarafının İsrail katılımına mesafeli olduğunu öne sürüyor. Bu anlatıma göre İsrail, Husilere karşı operasyonlara katılmak için ABD üzerinden Suudi yönetiminin desteğini aradı.

Diplomatik kaynakların anlatımında Netanyahu'nun girişimi, Suudi Arabistan'la diplomatik yakınlaşma sağlama hedefiyle ilişkilendiriliyor. Ancak bu amaç, Netanyahu'nun doğrudan açıklaması olarak değil, kaynakların onun girişimine yüklediği gerekçe olarak aktarılıyor. İleri sürülen girişimin askeri kapsamı ve müzakere aşaması belirtilmiyor.

Kaynaklardan biri, Prens Selman'ın İsrail'le ortak hareket etmenin kamuoyundaki karşılığı nedeniyle teklife izin vermediğini iddia ediyor. Aynı kişi, Selman'ın tutumu değişmeden İsrail'in Yemen'de askeri faaliyete girişmeyeceğini savunuyor. Bunlar Suudi yönetiminin açıklanmış tutumu veya doğrulanmış bir karar metni değil, isimsiz kaynağın aktardığı iddialar.

Diğer diplomatik kaynak da İsrail'in ilişkileri geliştirmek amacıyla katılım talebini sürdürdüğünü öne sürüyor. İki kişinin aynı haber içindeki anlatımları, birbirinden bağımsız iki doğrulama olarak değerlendirilemez. Kaynakların görüşmelere hangi sıfatla eriştiği ve kimliklerini neden gizledikleri açıklanmıyor.

Askeri destek ile diplomatik yakınlaşma

İddiaların merkezinde iki ayrı konu bulunuyor: Husilere karşı askeri destek ve İsrail ile Suudi Arabistan arasındaki ilişkilerin geliştirilmesi. Kaynakların Netanyahu'ya atfettiği hesap, ilkini ikincisi için bir araç olarak görüyor. Böyle bir ilişkinin kurulması ise tarafların gerçekten neye onay verdiğinin bilinmesini gerektiriyor.

Suudi yönetimi yardımı kabul eder ve desteğin kapsamı açıklanırsa, bunun doğrudan askeri katılım mı yoksa başka bir destek biçimi mi olduğu değerlendirilebilir. Kabul gerçekleşmezse Trump'ın sözleri, uygulanmış bir karardan ziyade karşılık bulmamış bir beklenti olarak kalır. Her iki durumda da belirleyici ayrım, bir liderin öngörüsüyle tarafların teyit ettiği anlaşma arasındadır.

Belirsizliği giderecek unsurlar, Suudi makamlarının doğrudan açıklaması ve İsrail'in olası rolünün tanımlanmasıdır. ABD'nin arabuluculuk yaptığı iddiasının kapsamı da netleşmeden, Trump'ın sözlerinden ortak operasyon veya diplomatik normalleşme sonucu çıkarmak mümkün değil.