Türkiye'den 7 ülkeyle ortak kınama: İsrail ve Trump'ın Gazze planı

Gazze planı, sekiz ülkenin İsrail’e ortak kınamasıyla yeniden diplomatik gündemin merkezine taşındı. Açıklama BM kararına dayandırıldı.

Sekiz başkentten ortak metin

Türkiye, Mısır, Ürdün, Pakistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Katar, Endonezya ve Suudi Arabistan dışişleri bakanları, İsrail’in tutumunu ortak metinle kınadı. Bakanlar, İsrail’in Gazze ihtilafını sona erdirmeye dönük yol haritasını ve Filistin Devleti’ni tanımayı reddettiğini belirtti.

Ortak açıklamaya göre bu tavır, ABD Başkanı Trump’ın Gazze için duyurduğu Kapsamlı Barış Planı’nın doğrudan reddi anlamına geliyor. Metinde, söz konusu yaklaşımın planın uygulanmasını riske attığı ve adil, kalıcı barış için yürütülen ortak çabalara zarar verdiği ifade edildi.

2,8 bin sayılı karar zemini

Bakanların açıklaması, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 2,8 bin sayılı kararını hukuki ve siyasi çerçeve olarak gösterdi. Metinde kararın, ABD Başkanı Trump’ın Gazze çatışmasını bitirmeye dönük Kapsamlı Barış Planı kapsamında hazırlanan yol haritasını onayladığı belirtildi.

Bu vurgu, sekiz ülkenin itirazını yalnızca ikili diplomatik tepki olarak değil, BM kararına bağlı bir uygulama meselesi olarak konumlandırdı. Açıklamada İsrail’in yol haritasına karşı tutumu, planın sahada ilerlemesini engelleyebilecek ana başlık olarak sunuldu.

Filistin Devleti’nin tanınması da metinde yol haritası tartışmasından ayrı tutulmadı. Bakanlar, İsrail’in bu başlıktaki ret tutumunu da kınama kapsamına aldı ve barış planının siyasi çerçevesiyle bağlantılı gördü.

Şarm El-Şeyh uyarısı

Hamas da aynı gün yaptığı açıklamada İsrail’in Şarm El-Şeyh Anlaşması’na ve ABD Başkanı Trump’ın Gazze planına uymadığını savundu. Hamas, üzerinde mutabık kalındığını belirttiği yol haritasının İsrail tarafından reddedildiğini ileri sürdü.

Hamas açıklamasında Batı Şeria, Gazze Şeridi, Kudüs ve İsrail hapishanelerindeki gelişmelerin ciddi tehdit oluşturduğu belirtildi. Bu ifade, yol haritası tartışmasının yalnızca ateşkes düzenlemeleriyle sınırlı ele alınmadığını, daha geniş Filistin dosyalarıyla birlikte değerlendirildiğini gösterdi.

Diplomasi için dar koridor

Sekiz ülkenin ortak çıkışı, Gazze dosyasında bölgesel diplomasinin aynı metin etrafında hizalanabildiğini gösteren yeni bir işaret verdi. Ancak kaynak metinde İsrail’den bu kınamaya yönelik bir yanıt yer almadığı için, açıklamanın müzakere sürecindeki doğrudan etkisi henüz ölçülemiyor.

Eğer yol haritası yeniden tarafların kabul ettiği bir uygulama zemini kazanırsa, BM kararının siyasi ağırlığı diplomatik temasların ana referansı haline gelebilir. Bu durumda İsrail üzerindeki baskı diplomatik kanallardan yoğunlaşır, bölgesel başkentler koordinasyonunu korur ve insani yardım ile yeniden inşa başlıklarında çalışan kurumların planlama ufku genişleyebilir.

Eğer ret çizgisi sürerse, tartışma BM kararının nasıl işletileceği ve tarafların hangi güvence mekanizmalarını kabul edeceği başlıklarına kayar. Açık soru, yol haritasının taraflarca hangi takvim, denetim ve siyasi tanıma şartlarıyla uygulanabilir hale getirilebileceğidir.