Torba Yasa Resmi Gazete'de: İşte yeni ekonomik adımlar

Resmi Gazete’de yayımlanan yeni “torba yasa” yürürlüğe girdi ve enerji kamu maliyesi, vergi uygulamaları, sosyal güvenlik teşvikleri ve özelleştirme yetkileri gibi başlıklarda aynı anda değişiklik yaptı. Düzenlemenin en kritik sonucu, BOTAŞ’ın Hazine ile olan birikmiş yüklerinin mahsup ve terkin mekanizmasıyla yeniden ele alınması oldu.

Kanun, ayrıca bedelli askerlik tutarını güncelledi, yemek yardımı istisnasını artırdı, engelli araç alımında ÖTV muafiyetinin kapsamını netleştirdi ve deprem bölgesinde borçlandırma bedellerine peşin ödeme indirimi getirdi.

Enerji tarafında geçici maddeyle BOTAŞ’ın vadesi gelmiş vergi, fon ve idari para cezası borçları, Hazine’den olan “görevlendirme bedeli” alacaklarına mahsup edilerek silinecek. Kapsam, 31 Aralık 2026’ya kadar oluşacak alacak ve borçları da içine alacak şekilde genişletildi. Bu çerçeve, kamu enerji şirketinin bilançosu ile merkezi yönetim hesapları arasındaki ilişkiyi doğrudan etkileyen bir düzenleme olarak öne çıkıyor.

Hanehalkını ilgilendiren kalemlerde bedelli askerlik için temel tutar 300 bin TL olarak belirlendi. Ancak tutar memur aylık katsayısına endeksli olduğu için fiili ödemenin yaklaşık 417 bin TL seviyesine çıkması bekleniyor. Ücretin katsayıya bağlı olması, ilerleyen dönemlerde bütçe planlaması yapan haneler için belirsizlik kanalını artırıyor.

Sosyal güvenlik ve ücret yan haklarında iki değişiklik dikkat çekiyor. İşverenlerin çalışanları adına BES’e yaptığı katkı paylarının bir bölümü sosyal güvenlik priminden muaf tutulacak. İş yerinde yemek hizmeti verilmeyen durumlarda günlük yemek bedeli istisnası 300 TL’ye çıkarıldı ve bu tutarın her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenmesi kuralı getirildi.

Engelli vatandaşlar için araç alımında ÖTV muafiyeti, ortopedik engel oranı yüzde 40’ın üzerinde olup bu nedenle ehliyet alamayanları da kapsayacak şekilde düzenlendi. Hak, 10 yılda bir defa kullanılacak ve engellilik durumuna uygun özel tertibatlı araçlarla sınırlı olacak. Bu düzenleme, vergi harcaması niteliği taşıdığı için kamu gelirleri ve denetim süreçleri açısından uygulama ayrıntılarını önemli hale getiriyor.

Vergi tarafında, şans ve bahis oyunlarına ait ilan ve reklam harcamalarının gider yazılması engellendi; bu kalemler vergi matrahından indirilemeyecek. Bu değişiklik, ilgili sektörlerde vergi planlaması ve pazarlama bütçelerinin net maliyetini artıran bir unsur olarak öne çıkıyor.

Kamu taşınmazlarının ekonomiye kazandırılması hedefiyle Hazine taşınmazları ve çeşitli kamu idarelerinin mülkiyetindeki varlıklar talep halinde özelleştirme programına alınabilecek; satış gelirleri masraflar düşüldükten sonra ilgili idarenin hesabına aktarılacak.

Deprem bölgesinde 6 Şubat depremlerinden etkilenen illerdeki hak sahipleri, borçlandırma bedellerini 31 Aralık 2026’ya kadar peşin öderse indirim alacak. İndirim oranı en fazla bir konut için yüzde 74, bir iş yeri için yüzde 48 olarak belirlendi. Kanunda bazı hükümler için kademeli takvim var: yükseköğretim ve KDV istisnalarına ilişkin hükümler 1 Ocak 2027’de, kamulaştırma ile ilgili KDV düzenlemesi ise yayımı izleyen ikinci ayın başında yürürlüğe girecek.

Ülke Etkisi: BOTAŞ’ın Hazine ile mahsup/terkin çerçevesi, kamu maliyesinde enerji kaynaklı yüklerin görünümü ve kurumlar arası alacak-borç yönetimini etkileyebilir. Deprem bölgesindeki peşin ödeme indirimleri, hak sahiplerinin ödeme davranışını ve kamu alacaklarının tahsil zamanlamasını değiştirebilir.

Sektör Etkisi: Şans ve bahis ilan-reklam giderlerinin indirilememesi, sektörün pazarlama harcamalarının vergi sonrası maliyetini artırarak bütçe kompozisyonunu etkileyebilir. Özelleştirme programına taşınmaz eklenebilmesi, kamu varlık yönetimi ve gayrimenkul piyasasında arz kanalı üzerinden işlem hacmini etkileyebilir.

Piyasa Etkisi: BOTAŞ düzenlemesi, kamu finansmanı algısı ve enerji KİT’lerinin bilanço riskleri üzerinden ülke risk primi tartışmalarına yansıyabilir. Deprem bölgesi indirimleri ve sosyal güvenlik/BES teşvikleri, kamu gelir-gider dengesini ve iç talep bileşenlerini etkileyen kanallar üzerinden fiyatlama davranışlarını etkileyebilir.