Tatlandırıcılar yüzde 62 daha hızlı bilişsel gerilemeyle ilişkili
Neurology dergisindeki kohort çalışması, 60 yaş altı yetişkinlerde ve diyabet hastalarında daha güçlü olan gözlemsel bir ilişki bildirdi.

12.772 Brezilyalı yetişkini izleyen ve American Academy of Neurology'nin 29 Ekim tarihli basın özetinde aktarılan bir Neurology kohort çalışmasında, altı düşük ve sıfır kalorili tatlandırıcı daha hızlı bilişsel gerilemeyle ilişkilendirildi.
En yüksek tüketim grubundaki katılımcılar, bilişsel testlerde en düşük gruptakilere kıyasla yüzde 62 daha hızlı bozulma gösterdi. Orta düzeyde tüketim yüzde 35 daha hızlı gerilemeyle ilişkiliydi; gözlemsel tasarım ise bilişsel farkın doğrudan tatlandırıcılardan kaynaklanıp kaynaklanmadığının çalışma tarafından gösterilemeyeceği anlamına geliyor.
Araştırmacılar yedi tatlandırıcıyı değerlendirdi: aspartam, sakarin, asesülfam-K, eritritol, ksilitol, sorbitol ve tagatoz. Altısı genel bilişsel performansta, özellikle de bellekte daha hızlı bir gerilemeyle bağlantılı bulundu; bu analizde tagatoz gerilemeyle ilişkili çıkmadı.
"Düşük ve sıfır kalorili tatlandırıcılar genellikle şekere sağlıklı bir alternatif olarak görülüyor; ancak bulgularımız, belirli tatlandırıcıların zaman içinde beyin sağlığı üzerinde olumsuz etkileri olabileceğini gösteriyor," dedi American Academy of Neurology tarafından görüşlerine yer verilen çalışma yazarı Brezilya'daki University of São Paulo'dan Claudia Kimie Suemoto.
Çalışma başladığında ortalama 52 yaşında olan katılımcılar yaklaşık sekiz yıl boyunca takip edildi. Başlangıçta katılımcılar, araştırmacıların tatlandırıcıya maruz kalma düzeyini tahmin etmek için kullandığı önceki yıla ait yiyecek ve içecek tüketimlerini bildirdi. Bilişsel testler takibin başında, ortasında ve sonunda yapıldı.
En yüksek tüketim grubundaki daha hızlı gerileme, çalışma süresi boyunca yaklaşık 1,6 yıllık fazladan bilişsel yaşlanma olarak tanımlandı. Orta düzey tüketim grubundaki fark ise yaklaşık 1,3 yıllık ek bilişsel yaşlanma olarak nitelendirildi.
Bu tahminler biyolojik beyin yaşlanmasının doğrudan bir ölçümünü değil, test puanlarındaki değişiklikleri ifade ediyor. Bildirilen ilişki diyabet hastalarında daha güçlüydü ve 60 yaşından küçük yetişkinlerde görüldü; ancak basın özeti aynı tablonun 60 yaşından büyük katılımcılarda bulunmadığını belirtti.
Bulgular en doğrudan, çalışma popülasyonuna benzer Brezilya'daki orta yaşlı yetişkinler için geçerlidir. Bu tatlandırıcıların çocuklardaki, hamilelerdeki, çalışma profilinin dışındaki yaşlı yetişkinlerdeki veya tüketimi ölçülen gruplardan önemli ölçüde farklı olan kişilerdeki etkisini kanıtlamaz.
Çalışma, daha zayıf bilişsel işlevlere tatlandırıcıların kendisinin yol açtığını gösteremez. Beslenme bilgileri öz bildirime dayalıydı; bu durum hatırlama ve porsiyon boyutu hatalarına yol açabilir ve analiz piyasadaki her yapay tatlandırıcıyı içermiyordu. İstatistiksel düzeltmelere rağmen diğer sağlık, beslenme veya yaşam tarzı faktörleri de katkıda bulunmuş olabilir.
Araştırma Brezilya Sağlık Bakanlığı (Ministry of Health), Bilim, Teknoloji ve Yenilik Bakanlığı (Ministry of Science, Technology, and Innovation) ile Ulusal Bilimsel ve Teknolojik Gelişme Konseyi (National Council for Scientific and Technological Development) tarafından desteklendi. Sağlanan basın özetinde çıkar çatışması bildirimi yer almadı.
Kaynak: basın özeti, American Academy of Neurology aracılığıyla ScienceDaily, 29 Ekim 2026; Neurology dergisi referansları, 2025.
Atlas360 sağlık araştırmalarını aktarır ve tıbbi tavsiye vermez.
More stories
- Diyetisyenler bitki temelli beslenme için küçük değişiklikler öneriyor
- TikTok'taki demans videolarının yüzde 66,4'ü yanıltıcı bilgi içeriyor
- 19 ölümün ardından Aberdeen Royal Infirmary için soruşturma istendi
- GLP-1 sonrası bariatrik cerrahi grubu yüzde 28,2 kilo kaybetti
- TOFA farelerde enerji tüketimini yüzde 18 artırırken kası korudu
- ICO, 140.000'e kadar personelin erişebildiği NHS terapi notlarını inceliyor
- Beyin sapı sinir hücreleri tansiyon dalgalanmalarını önleyebilir
- İnülin, altı haftalık klinik araştırmada diz kireçlenmesi ağrısını azaltıyor
- Kişiye özel mRNA kanser aşısında önemli aşama: Melanomda umut veren sonuç
- Mehmet Altan yazdı: Türkiye’nin psikolojik haritası giderek ağırlaşıyor
Son haberler
- Antalya'daki COP31 zirvesi kilitlendi: Anlaşma taslağına ret geldi
- David Parr House, Viktorya dönemi zanaatkârını mavi plaketle anacak
- Hürmüz Boğazı hattında tanker trafiği saldırılarla geriledi
- Cezaevlerinde telefon sinyali engelleme adımına ABD'de tepki
- Odesa elektrik şebekesi Rus hava saldırıları sonrasında tıkandı
- Bahreyn'de hava saldırısı sonrası sanayi tesisinde yangın çıktı
- Kongre, siyahi Demokratların artan politika etkisini sınıyor
- Baltık Denizi'nde Rus kargo gemisi İHA saldırısıyla alev aldı

