İçeriğe geç
SON HABERLER
Gündem

Antalya’daki COP31 zirvesi kilitlendi: Anlaşma taslağına ret geldi

Antalya’da düzenlenen COP31’de, AB ve çok sayıda ülkenin nihai taslak metni reddetmesi üzerine iklim müzakerelerinde uzlaşma sağlanamadı

Atlas Newsdesk
Antalya'daki COP31 zirvesi kilitlendi: Anlaşma taslağına ret geldi

COP31 Başkanı Murat Kurum, Antalya'daki kapanış oturumunda nihai metnin kabul edilmediğini açıkladı; enerji ve finansman başlıkları uzlaşmasız kaldı.

Avrupa Birliği, Marshall Adaları ve Panama'nın da aralarında bulunduğu tarafların karşı çıktığı taslak, fosil yakıtların geleceği konusunda ortak tutum oluşturamadı. Kurum, kararların kabul edilmediğini duyururken, itiraz eden delegasyonların bulunduğunu belirterek “Bu belge üzerinde uzlaşma sağlanamadığını kabul ediyoruz” dedi.

20 Kasım'da tamamlanması öngörülen görüşmeler, iki haftayı aşarak hafta sonuna uzadı. COP31 Müzakereler Başkanı ve Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen, delegasyonların gece boyunca çalışmasına rağmen bazı tarafların sınırlarının aşılamadığını söyledi.

Fosil yakıtlar konusunda karşıt itirazlar

Türkiye ile Avustralya'nın hazırladığı farklı taslaklar, iklim etkilerine açık ülkelerin talepleriyle fosil kaynaklara ekonomik bağımlılığı bulunan ülkelerin önceliklerini bağdaştırmayı amaçlıyordu. Antalya Paktı adı verilen öneri, ekonomilerde elektrik kullanımının genişletilmesini ve varlıklı ülkelerin uyum çalışmalarına mali destek sunmasını istiyordu.

Aktarılan taslak içeriğine göre, 130'u aşkın ülkenin istediği fosil kaynaklardan çıkış yönündeki açık taahhüt belgeye girmedi. Buna karşılık, karbonun yakalanıp depolanmasını konu alan düzenlemeler metinde yer buldu; bu tercih, azaltımın hangi araçlarla sağlanacağına ilişkin anlaşmazlığı görünür kıldı.

Panama, önerinin iklim krizinin ölçeğine uygun olmadığı gerekçesiyle destek vermediğini açıkladı. İngiltere heyeti sözcüsü Kate Hughes da metnin, emisyon azaltımı ve iklim etkilerine karşı dayanıklılık bakımından gereken aciliyeti karşılamadığını savundu.

Rusya'nın itirazı ise enerji arzının daralmasına yönelikti: Ülke, fosil kaynakların arzı tüketimden hızlı azaltılırsa fiyatlarda sıçrama ve enerjiye erişimde güçlük yaşanabileceğini belirtti. Çin, çekincelerini açıklamasına rağmen taslağın kabulüne açık bir tutum sergiledi.

Elektrik hedefi finansman tartışmasına bağlandı

Türkiye'nin önerdiği hedef, dünya çapında nihai enerji kullanımında elektriğin yaklaşık %23 olarak aktarılan payını 2035'te %35 düzeyine taşımaktı. Taslağın destekçileri, bu değişimin ulaşım araçları, ısıtma ve diğer ekipmanlarda yakıt yerine elektrik kullanımını yaygınlaştırarak emisyonları azaltabileceğini savundu.

Eleştiren taraflar ise fosil kaynaklardan çıkışın nasıl gerçekleşeceği açıklanmadan elektrifikasyon hedefi konulmasının, düşük gelirli ülkeler için ilave maliyet doğurabileceğini belirtti. Böylece tartışma yalnızca enerji teknolojilerinin seçimine değil, dönüşüm giderlerinin kim tarafından karşılanacağına da uzandı.

Gelişmekte olan ülkeler, uyum ihtiyaçlarına ayrılacak yeni kaynakları yetersiz buldu. Aktarılan taslak, finansmanın üç katına yükseltilmesini öngörüyordu; ancak bu artışın hesaplanacağı başlangıç tutarı belirtilmediği için önerinin parasal büyüklüğü netleşmedi.

Bu belirsizlik, finansman taahhüdünün kapsamını değerlendirmeyi de sınırlıyor. Yeni kaynak talebiyle açıklanan artış oranı arasındaki farkı ölçebilmek için hem başlangıç miktarının hem de sağlanacak ek tutarın bilinmesi gerekiyor.

1,5 derece eşiğinde teknoloji ayrılığı

Taslak, Paris Anlaşması kapsamındaki 1,5 derece sınırının geçilmesi ihtimalini ele alıyor, aşımın sınırlanmasını ve sonradan geri çevrilmesi için atmosferden karbon uzaklaştıran teknolojilerin geliştirilmesini istiyordu. Metne karşı çıkanlar, bu yaklaşımın petrol üretiminin sürmesine gerekçe oluşturabileceğinden endişe duyduklarını belirtti.

Fosil Yakıtlar Antlaşması Girişimi danışmanı Harjeet Singh, reddedilmesini olumlu karşıladığı belgenin korunması gereken toplulukların ihtiyaçlarını karşılamadığını savundu. Friends of the Earth İcra Direktörü Asad Rehman da yeni vaatlerin, gerekli dönüşümü sağlayacak somut adımların yerine geçemeyeceğini söyledi.

Karbon giderimine yapılan vurgu, bu nedenle yalnızca teknoloji tercihine ilişkin bir tartışma olarak kalmadı. Eleştirilerin merkezinde, atmosferden karbon uzaklaştırma çabasının fosil yakıt kullanımını azaltacak adımları tamamlayıp tamamlamayacağı ya da onların yerine konulup konulmayacağı bulunuyor.

Yeni bir metin gündeme gelirse, tarafların açıkladığı pozisyonlar doğrultusunda fosil kaynaklara ilişkin ifadeler ve finansmanın hesaplama temeli uzlaşma arayışının başlıca sınamaları olacak. Açıklanan sonuç ise mevcut taslağın kabul edilmediğiyle sınırlı; yeni teklifin takvimi veya görüşmelerin nasıl sürdürüleceği konusunda kesinleşmiş bir adım aktarılmadı.

More stories

Son haberler