Belediyeler elektrikli çöp kamyonuna geçmeyi planlıyor

Türkiye’de bazı belediyeler, dizel çöp kamyonları yerine elektrikli modellere geçişi gündemine alarak gece saatlerindeki gürültüyü azaltmayı ve işletme maliyetlerini düşürmeyi hedefliyor. bilgilere göre yerel yönetimler, yoğun dur-kalk yapılan toplama hatlarında yakıt tüketimi, bakım giderleri ve emisyonların azaltılması üzerinden toplam sahip olma maliyeti (TCO) hesabını öne çıkarıyor.

Haberde dünyada yaklaşık 21. 000 elektrikli çöp kamyonunun hizmet verdiği bilgisi paylaşıldı.

Gündemdeki dönüşümün hızı ise araç fiyatı kadar şarj altyapısı, şebeke kapasitesi ve finansman maliyeti gibi değişkenlere bağlı olacak.

Elektrikli çöp kamyonlarının belediyeler açısından ilk dikkat çeken avantajı, daha sessiz çalışmaları. Haberde dizel araçlarda hidrolik ekipmanları çalıştırmak için motorun yüksek devirde tutulmasının gürültüyü artırdığı, elektrikli araçlarda ise bu ekipmanların elektrik motorlarıyla çalıştığı için operasyonun daha düşük ses seviyesinde yürütülebildiği aktarılıyor.

Belediyeler için bu unsur, özellikle gece toplama saatlerinin yoğun olduğu bölgelerde hizmet kalitesi ve şikâyet yönetimi açısından da önem taşıyor.

Operasyon profili bakımından çöp kamyonları

Operasyon profili bakımından çöp kamyonları, klasik şehir içi dağıtım araçlarından ayrışıyor. Haberde bir çöp kamyonunun günde ortalama 80 kilometre yol yaptığı, buna karşılık yaklaşık 800 kez dur-kalk gerçekleştirdiği belirtiliyor.

Bu kullanım deseninde, elektrikli araçlardaki rejeneratif frenleme (frenleme sırasında enerji geri kazanımı) verimlilik kadar bakım maliyetlerinde de fark yaratabilecek bir unsur olarak görülüyor; fren sistemlerinde aşınmanın sınırlanabileceği değerlendiriliyor.

Maliyet tarafında ise temel tartışma, yüksek ilk yatırımın işletme giderlerindeki düşüşle ne kadar sürede dengeleneceği. Haberde elektrikli bir çöp kamyonunun satın alma maliyetinin dizel alternatife göre yaklaşık iki kat daha yüksek olabildiği ve aradaki farkın yaklaşık 5 milyon TL düzeyinde olduğu ifade ediliyor.

Buna karşılık yakıt maliyetlerinde yüzde 80-90’a varan düşüş ve bakım masraflarında yaklaşık üçte bir seviyesinde azalma iddiası, özellikle belediye filolarında TCO hesabının satın alma kararını belirleyebileceğine işaret ediyor.

Haberde İstanbul ölçeğinde örneklenen bir hesap da paylaşılıyor: Şehirde yaklaşık 2. 000 çöp kamyonunun elektrikliye dönüştürülmesi halinde yıllık 3,5 milyar TL yakıt tasarrufu sağlanabileceği öne sürülüyor.

Ancak bu tür tasarruf hesaplarının, elektrik birim maliyeti, şarj altyapısı yatırımları, batarya ömrü, bakım organizasyonu ve operasyon planlaması gibi değişkenlere oldukça duyarlı olduğu da vurgulanıyor. Ayrıca belediyelerin bütçe kısıtları ile iç borçlanma/finansman maliyetinin, dönüşümün hızını belirleyen kritik faktörler arasında yer aldığı belirtiliyor.

Operasyon sürekliliği açısından

Operasyon sürekliliği açısından, batarya değişimi gibi uygulamalarla araçların sahada kalma süresinin artırılabileceği ve şarj kaynaklı kesintilerin azaltılabileceği not ediliyor. Bununla birlikte bu yaklaşımın standartlaşma ihtiyacı, yedek batarya stok maliyeti, güvenlik süreçleri ve işletme organizasyonu gibi ek planlama gerektirdiği; dolayısıyla toplam maliyete yeni kalemler ekleyebileceği ifade ediliyor.

Piyasa tarafında elektrikli ağır ticari araçlara geçişin belediye alımları üzerinden ivmelenmesi, tedarik zinciri ve yerli/ithal denge tartışmasını da beraberinde getirebilir. Sektör açısından bakıldığında, bu tip dönüşümler yalnızca araç üreticilerini değil, şarj altyapısı kurulumunu, enerji tedariki ve filo bakım hizmetlerini de kapsayan daha geniş bir ekosistemi ilgilendiriyor.

Buna karşın kısa vadede en belirleyici unsur, kamu alımlarında teknik şartnamelerin nasıl şekilleneceği ve belediyelerin finansman erişimi olacak.

Önümüzdeki dönemde belediyelerin açacağı ihalelerin çerçevesi, pilot uygulamalardan gelecek performans verileri ve şarj altyapısı yatırımlarının takvimi, pazarın ölçeklenmesine dair temel göstergeler olarak izlenecek.