Sebte'de göç krizi: Neden on binlerce kişi aynı anda sınıra yöneldi?

İspanya'nın Kuzey Afrika'daki toprağı Sebte'ye geçmeye çalışan on binlerce göçmen, uluslararası krize yol açtı. Kitlesel geçişlerde yaşamını yitirenlerin sayısı 88'e yükselirken, bölgede ciddi bir insani kriz yaşanıyor.

Yaklaşık 75 bin nüfuslu Sebte'ye ulaşan göçmen sayısı kent nüfusuna yaklaşırken, İspanyol yetkililer yaklaşık 73 bin 500 kişinin Fas tarafına geri gönderildiğini ve geri dönüş işlemlerinin sürdüğünü açıkladı.

İspanya'nın 31 Temmuz'da kapattığı Fas sınırındaki Beni Ensar Sınır Kapısı'nın dün yeniden açıldığı bildirildi. Tarajal Sınır Kapısı'nda ise sabah saatlerinde sınırı yüzerek geçmeye çalışan 10 kişilik grubun İspanyol askerleri tarafından durdurulduğu aktarıldı.

Sebte neden göç rotasının merkezinde?

The Guardian'ın aktardığına göre Sebte ile yaklaşık 400 kilometre doğusundaki Melilla, Avrupa Birliği'nin Afrika kıtasındaki tek kara sınırlarını oluşturuyor. İspanya'nın 1580 yılından bu yana egemenliği altında bulunan Sebte'de Hristiyan ve Müslüman nüfus birlikte yaşarken, Fas bu iki bölgeyi İspanyol toprağı olarak tanımıyor ve "işgal altındaki topraklar" olarak nitelendiriyor.

İspanya, daha iyi yaşam koşulları arayan ya da ülkelerindeki çatışmalardan kaçan göçmenler için Avrupa'ya açılan başlıca giriş noktalarından biri olarak öne çıkıyor. Sebte ve Melilla da bu nedenle yoğun güvenlik önlemleriyle korunuyor.

Sebte'ye ulaşan göçmenlerin bir bölümü sınırda geri gönderilirken, bazıları ise iltica başvuruları sonuçlanana kadar göçmen merkezlerinde tutuluyor. Göçmenler çoğunlukla Fas'ın Fnideq kentinden yaklaşık 5 kilometre yüzerek ya da Belyounech bölgesinden geçiş yapmaya çalışıyor.

Sebte ve Melilla daha önce de ölümcül göç girişimlerine sahne olmuştu. Melilla'da 2022 yılında yaşanan toplu geçiş girişiminde 23 kişi, Sebte'de ise 2014 yılında en az 14 kişi hayatını kaybetmişti.

Uluslararası Göç Örgütü'nün (IOM) verilerine göre ise 2014'ten bu yana Akdeniz'de 35 bin 153 göçmen yaşamını yitirdi veya kayboldu. Yalnızca 2026'nın ilk yedi ayında ölü ya da kayıp göçmen sayısı bin 493 olarak kaydedildi.

Kitlesel geçişin arkasında ne var?

On binlerce kişinin kısa sürede sınırı aşmasının nedeni henüz netlik kazanmadı. Fas yönetimi, kitlesel geçişi sosyal medyada yayılan "yanıltıcı bilgiler" ve "kötü niyetli yönlendirmelerle" ilişkilendirirken, İspanya Yüksek Mahkemesi'nin deniz yoluyla gelen düzensiz göçmenlerin derhal geri gönderilemeyeceğine ilişkin kararının yanlış yorumlanmasının da geçişleri teşvik ettiğini savundu.

Uzmanlar ise gelişmenin Fas ile Cezayir arasındaki rekabet ve İspanya Başbakanı Pedro Sánchez'in kısa süre önce Cezayir'e yaptığı ziyaretle bağlantılı olabileceğini değerlendiriyor.

Benzer bir kriz, Mayıs 2021'de Fas'ın sınır kontrollerini gevşetmesinin ardından yaşanmıştı. O dönemde Batı Sahra'daki Polisario Cephesi liderinin COVID-19 tedavisi için İspanya'ya kabul edilmesi iki ülke arasında diplomatik krize yol açmıştı.

İspanya'nın 2022'de Batı Sahra konusunda Fas'ın özerklik planını destekleme kararı Cezayir ile ilişkileri bozmuş, Sánchez'in temmuz ayında Cezayir'e yaptığı ziyaret ise normalleşme adımı olarak değerlendirilmişti.

Sebte'de konuşan Sánchez, kitlesel geçişten insan kaçakçılarını sorumlu tutarken, İtalya Uluslararası Siyasi Araştırmalar Enstitüsü'nden göç uzmanı Matteo Villa, olayın siyasi nedenlerle bağlantılı olmasının muhtemel olduğunu söyledi. Villa, Fas'ın Avrupa'da siyasi baskı oluşturmak amacıyla sınır kontrollerini bilinçli şekilde gevşetmiş olabileceğini öne sürdü.

Avrupa'da siyasi tartışma büyüdü

İspanya hükümeti sınırdaki kontrolü yeniden sağlamak amacıyla bölgeye asker ve ek polis sevk etti. Başbakan Pedro Sánchez yaşananları "İspanya'nın toprak bütünlüğünün ihlali" olarak nitelendirdi.

Sebte'deki görüntüler Avrupa Birliği içinde de yeni bir siyasi tartışma başlattı. Sağ partiler, İspanya hükümetinin göç politikalarını eleştirirken, İtalya'daki aşırı sağ hükümet İspanya'nın Schengen bölgesinden çıkarılmasını talep etti. Fransa ise İspanya sınırındaki kontrolleri sıkılaştırdı.

Olayın ardından Avrupa Birliği'ne üye 22 ülke de dış sınırların korunmasına yönelik koordineli adımlar atılması ve ek güvenlik önlemleri alınması çağrısında bulunan ortak bir mektup yayımladı.

Kaynak: Gazete Oksijen