Savunma Bakanı İstifası Starmer'ı NATO Zirvesi Öncesi Zorladı

İngiltere Savunma Bakanı John Healey, Başbakan Keir Starmer'ın savunma yatırımı tekliflerinin yetersiz olduğunu belirterek perşembe günü istifa etti. Bu istifa, NATO zirvesi öncesinde İngiltere'nin savunma stratejisi ve uluslararası taahhütleri hakkında önemli soru işaretleri yarattı.

Donald Trump'ın İran'a yönelik tehditleri ile artan askeri harcama tartışmalarının ortasında gerçekleşen bu ayrılık, Starmer hükümetinin savunma politikalarındaki kırılganlığını gözler önüne serdi.

Bütçe Yetersizliği ve NATO Hedefleri

Healey'nin istifası, hükümetin Savunma Yatırım Planı (DIP) kapsamındaki ek bütçe teklifinin ardından geldi. Bu plan, 41 milyar sterlinlik Dreadnought denizaltı programı ve insansız hava aracı yatırımları gibi kritik projeleri içeriyordu. Ancak sunulan teklif, Healey'nin beklentilerinin çok altında kaldı.

Başbakan Starmer'ın, NATO'nun gayri safi yurt içi hasılanın %2,6'sından 2035'e kadar %3,5'ine yükseltme hedefini bir yıl önce kabul ettiği biliniyordu. Ancak Healey'ye sunulan 2030 yılına kadar sadece 2 milyar sterlinlik ek artış, bu hedefe ulaşmak için yetersiz görüldü.

Healey, istifa mektubunda Starmer'ın teklif ettiği mali paketin ülkenin savunma ihtiyaçlarının gerisinde kaldığını vurguladı. Bu durumun, Başbakan'ın NATO'ya verdiği taahhütleri ihlal ettiğini de ekledi.

Kritik Zirve Öncesi Kriz

John Foreman, İngiltere'nin eski Moskova Askeri Ataşesi, Healey'nin istifa zamanlamasını 'felaket' olarak nitelendirdi. Foreman'a göre, Ankara'daki NATO zirvesine bir aydan az bir süre kala, İngiltere'nin savunma taahhütlerini nasıl yerine getireceği belli değil.

Başbakan Starmer, şubat ayında İngiltere'nin savunma harcamalarında 'daha hızlı hareket etmesi gerektiğini' belirtmişti. Ancak sunulan bütçe rakamları, bu söylemlerle çelişti.

Ukrayna'ya verilen destek ve Hürmüz Boğazı'nın güvenliği gibi uluslararası konulardaki büyük sözlere rağmen, İngiltere'nin mevcut savunma kapasitesi ve harcamaları yetersiz kalmakta.

Devasa Açık ve Gelecek Belirsizliği

İngiltere Savunma Bakanlığı, 2022'den bu yana maliyetleri doğru hesaplanmış bir teçhizat planı sunamadı. O dönemde bütçe açığı 16,9 milyar sterlin olarak belirlenmişti.

Jeopolitik ortamın daha da belirsizleşmesiyle savunma harcamalarını artırma ihtiyacı daha belirgin hale geldi. Ancak İşçi Partisi hükümeti, maliyet analizini geciktirerek önce genel bir savunma incelemesi yayınlamayı tercih etti.

Son yapılan çalışmalarda fon açığının başlangıçta 28 milyar sterlin olduğu, daha sonra 18 milyar sterline düştüğü ortaya çıktı. Maliye Bakanlığı ise bu miktarın sadece 13,5 milyar sterlinini karşılamaya hazır olduğunu belirtti. Bu büyük açık, İngiltere'nin savunma gücünü uzun vadede ciddi şekilde etkileyebilir.