Şam hattında yeni hedefler: Güvenlik, ticaret ve Erdoğan’ın Şam ziyareti

Türkiye-Suriye ilişkileri, Nuh Yılmaz’ın sınır güvenliği ve 10 milyar dolarlık ticaret hedefi mesajlarıyla yeni bir ivme kazandı.

Türkiye’nin Şam Büyükelçisi Nuh Yılmaz, Katar merkezli bir yayın organına yaptığı değerlendirmede Ankara-Şam hattındaki diplomasi trafiğini anlattı. Yılmaz’a göre Suriye’de yeni yönetimin göreve başlaması, Türkiye’nin sınır hattındaki güvenlik gündemini değiştirdi.

Şam’da büyüyen diplomatik hat

Yılmaz, Türkiye’nin dünyadaki en büyük diplomatik temsilciliğinin Şam’da bulunduğunu söyledi. Bu vurgu, iki ülke arasında güvenlik, ticaret, eğitim ve diplomasi başlıklarının aynı anda ilerletildiği bir döneme denk geliyor.

Büyükelçi, Şam’ın Türkiye açısından yalnızca diplomatik değil, tarihsel ve kültürel bir ağırlık taşıdığını belirtti. Osmanlı ve Selçuklu mirasına, Emevi Camii çevresindeki ortak geleneklere ve kent için kullanılan Şam-ı Şerif ifadesine atıf yaptı.

Sınır hattında dört dosya

Güvenlik dosyasında Yılmaz, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın "Suriye'nin güvenliği Türkiye'nin güvenliğidir" sözünü hatırlattı. Büyükelçi, 8 Aralık 2024 sonrasında insan kaçakçılığı, uyuşturucu ticareti, kontrolsüz göç ve terör başlıklarında sınır hattındaki temel tehditlerin ortadan kalktığını söyledi.

Bu değerlendirme, Ankara’nın Suriye’de yeni yönetimle temaslarını güvenlik ekseninden ekonomik ve kurumsal işbirliğine genişletme arayışını gösteriyor. Ancak bu başlıklar Yılmaz’ın açıklamalarına dayanıyor; sahadaki uygulamanın sınır kapıları, gümrük koordinasyonu ve yerel güvenlik yapıları üzerinden izlenmesi gerekecek.

Lazkiye ziyareti askeri işaret

Askeri temaslarda Yılmaz, Türk Deniz Kuvvetlerine ait gemilerin Lazkiye Limanı ziyaretini somut bir gösterge olarak sundu. Türkiye’nin Suriye ordusunun eğitim, teçhizat ve lojistik ihtiyaçlarında destek vermeye hazır olduğunu ifade etti.

Yılmaz, SDG ve PKK/YPG unsurlarına ilişkin tutumun değişmediğini söyledi. Bu yapıların Türkiye, Suriye ve Irak genelinde tasfiye edilmesi gerektiğini savunan Büyükelçi, bunun Suriye’nin toprak bütünlüğü ve egemenliği için şart olduğunu belirtti.

Suriye yönetimi ile YPG arasındaki sürecin Ankara tarafından yakından izlendiğini aktaran Yılmaz, entegrasyon başlığının yavaş ilerlediğini söyledi. Cumhurbaşkanı Ahmed Şara’nın da terörün sona ermesine dönük adımları desteklediğini ifade etti.

Ticarette 10 milyar hedefi

Ekonomi başlığında Yılmaz, iki ülke arasındaki ticaret hacminin %40 artışla 3,75 milyar dolara çıktığını söyledi. Orta vadeli hedefin 10 milyar dolar olduğunu belirten Büyükelçi, bu eşiğin sınır geçişleri ve gümrük süreçlerindeki hızlanmaya bağlı olacağını kaydetti.

Serbest Ticaret Anlaşması ve ortak sanayi bölgeleri için görüşmelerin sürdüğü açıklandı. Yılmaz, 900 kilometreyi aşan sınır hattındaki tüm kapıların açılmasının hedeflendiğini belirtti.

Ticaret Bakanlığı ile Suriye gümrük makamları arasındaki mutabakata göre Nusaybin-Kamışlı hattı başta olmak üzere sınır kapılarının 3 ay içinde kademeli biçimde faal hale getirilmesi öngörülüyor. İdlib’de planlanan Serbest Bölge ve Kara Limanı projesi de nakliye ve gümrük işlemlerini hızlandıracak bir kanal olarak sunuldu.

Okul ve vize başlıkları

Eğitim alanında Yılmaz, Milli Eğitim Bakanlığı ile Suriye makamları arasında varılan anlaşma kapsamında Şam ve çevresinde Uluslararası Türk Okulu açılacağını söyledi. Bu adım, diplomatik normalleşmenin sosyal ve kurumsal alanlara taşınması açısından izlenecek dosyalardan biri olacak.

Geçici koruma altındaki Suriyelilere ilişkin olarak Yılmaz, çalışma izni muafiyetinin uzun süredir yürürlükte olduğunu hatırlattı. Ülkesine dönen Suriyelilerin Türkiye ziyaretlerini kolaylaştırmak için Dışişleri ve İçişleri bakanlıklarının yeni vize düzenlemeleri üzerinde çalıştığını açıkladı.

Erdoğan ziyareti masada

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Şam’a olası ziyareti de gündemde tutuluyor. Yılmaz, daha önce planlanan temasların bölgedeki gelişmeler nedeniyle ertelendiğini belirtti.

Büyükelçi, "Temenni ediyoruz ki bu yıl bitmeden Sayın Cumhurbaşkanımızı Şam'da göreceğiz" dedi. Böyle bir ziyaret gerçekleşirse Ankara-Şam hattındaki diplomatik temaslar sembolik düzeyden kurumsal işbirliği gündemine daha görünür biçimde taşınmış olacak.

Eğer sınır kapıları planlanan 3 aylık takvimle işler hale gelirse, 10 milyar dolarlık ticaret hedefi için lojistik maliyetlerin düşmesi ve kara taşımacılığının hızlanması beklenir. Takvim uzarsa, ekonomik genişleme daha çok güvenlik koordinasyonu, gümrük mutabakatları ve siyasi temasların sürekliliğine bağlı kalacak.