Rusya'da 'yeni seferberlik' iddiası: Vatandaşlar ülkeyi terk etmeye başladı

Seferberlik kaygısı, Duma seçimleri sürerken Rusya’dan çıkış talebini yaz başına göre yaklaşık sekiz kat artırdı.

Savaş karşıtı Ark projesi, acil yardım ve göç danışmanlığı başvurularında yaz başından bu yana hızlı bir artış bildirdi. Hareketlilik, 18-20 Eylül arasında yapılan Devlet Duması seçimleriyle aynı günlere rastladı.

Sekiz katlık danışmanlık artışı

Kremlin karşıtları ve bazı Batılı hükümetler, Moskova’nın Ukrayna’daki savaş için asker sayısını artırmaya dönük yeni bir karar hazırladığını iddia ediyor. Bu iddiaya göre siyasi maliyeti yüksek olabilecek adım, oy verme süreci tamamlandıktan sonraya bırakılabilir.

Vladimir Putin ise yeni seferberlik iddialarını "tamamen saçmalık" diye niteledi. Bağımsız Rus medyasına göre yetkililer, yaz aylarından bu yana yeni bir çağrı yapılmayacağı yönünde 17 ayrı açıklama yaptı.

Ark projesi koordinatörü Jan Slovitsky, Erivan’da yeni gelen Ruslara yardım ederken paniğin temmuz ortasından sonra büyüdüğünü söyledi. Slovitsky, "Temmuz ortasından bu yana Rusya’da seferberlik riski, yakıt sıkıntısı ve internete erişim sorunları nedeniyle panik büyüyor," dedi.

Rusların yurt dışına yerleşmesine yardım eden kuruluşlara göre günlük başvuru sayısı temmuzdan bu yana yaklaşık 70’ten 120’ye çıktı. Yandex ve Google arama verilerine dayandırılan analizlerde, "nasıl ülkeyi terk ederim" ve "seferberlik" sorgularının yaz aylarında ve eylülün ilk 10 gününde 2023 başından beri en yüksek düzeye ulaştığı belirtildi.

Elektronik celp sınırda işledi

Sahadaki hazırlık iddiaları, elektronik celp sistemi ve sınır uygulamaları nedeniyle daha yakından izleniyor. Kaynaklara göre on binlerce kişiye, çağrılmaları halinde izlemeleri gereken adımları anlatan bildirimler gönderildi.

Elektronik celp sisteminde, çağrı bildiriminin iletilmesiyle yurt dışına çıkış yasağı otomatik olarak uygulanabiliyor. Eylül başında Krasnodar’daki pasaport kontrolünde, 2024’te askerlik hizmetini tamamlayan Rostov bölgesinden 24 yaşındaki bir kişinin durdurulduğu bildirildi.

Moskova Şehir Duması’nda daha önce belediye milletvekili adayı olan Daniil Neonov, elektronik celp almasına rağmen ülkeden ayrılabildiğini söyledi. Neonov, "Bir ya da iki gün daha bekleseydim büyük ihtimalle çıkmama izin vermeyeceklerdi. Çünkü yurt dışına çıkışımı engelleyeceklerdi," dedi.

Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy de ağustosta istihbarat verilerine atıfla Rusya’da yeni seferberlik riski bulunduğunu söyledi. Kiev yönetimi, Moskova’nın yıl sonuna kadar birkaç yüz bin kişiyi hızla askere almayı ve gelecek yıl en az aynı ölçekte yeni çağrı yapmayı planladığını iddia etti; Moskova bu iddiaya ilişkin açıklama yapmadı.

Ermenistan ve komşu kapılar

Rusya’dan ayrılanların ilk tercihleri, vizesiz gidilebilen Ermenistan, Gürcistan ve Kazakistan olarak gösteriliyor. Erivan yönetimi, son günlerde gelen Ruslara destek vermeye hazır olduğunu açıkladı.

Mevcut dalganın boyutu kesinleşmiş değil; ancak 2022’deki kısmi seferberlik sonrasındaki çıkıştan daha sınırlı olduğu değerlendiriliyor. Bağımsız tahminlere göre o dönemde birkaç hafta içinde 600 bin ila 700 bin kişi Rusya’dan ayrıldı.

2022’de ilan edilen kısmi seferberlik resmi olarak iptal edilmedi ve o dönemde silah altına alınanların terhis edilmediği belirtiliyor. Bu geçmiş, yeni çağrı ihtimali tartışılırken sınır kararlarının ve elektronik bildirimlerin daha hızlı sonuç doğurabileceği kaygısını artırıyor.

Güvenlik gerekçesiyle adını açıklamayan 28 yaşındaki bir pazarlama uzmanı, ailesi ve kız arkadaşını geride bırakmanın zor olduğunu söyledi. "Rusya’dan ayrılmak çok üzücü. Ailem burada, yaşlı büyükannem ve büyükbabam burada," dedi.

Celpler genişlerse baskı artar

Eğer seçimlerden sonra yeni celpler genişletilirse, Rusya’dan nitelikli işgücü ve sermaye çıkışı hızlanabilir; bu da komşu ülkelerde konut, bankacılık ve geçici istihdam talebini artırır. Ark ve benzeri yardım ağları için bu senaryo, başvuruların mevcut kapasitenin üzerine çıkması anlamına gelir.

Eğer Kremlin yeni seferberlikten kaçınır ve sınır kısıtlamaları dar kalırsa, çıkış dalgası daha çok riskten kaçınan bireylerle sınırlı kalabilir. Bu durumda bölgesel ulaşım, konaklama ve göç danışmanlığı üzerindeki baskı azalır; ancak elektronik celp sisteminin nasıl uygulanacağı ana belirsizlik olarak kalır.