İran, Janfada Seferberliğinde 600 Binden Fazla Kayıt Bildirdi

İran yönetimi, ülkenin savunma kapasitesini güçlendirme hedefiyle sivil vatandaşları kapsayan geniş çaplı bir seferberlik kampanyasını sürdürüyor. "Janfada" veya "İran için fedakârlık" adı verilen bu kampanya kapsamında, geçtiğimiz cuma günü Tahran'da düzenlenen askeri geçit törenine binlerce kişi katıldı. Kampanya, özellikle ABD ve İsrail ile devam eden gerilimin ortasında sivillerin silahlandırılması ve güvenlik çalışmalarına entegre edilmesini amaçlıyor.

Sivil Savunma Eğitimleri Başladı

Janfada kampanyasının merkezinde, İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun (DMO) Besic adlı paramiliter gücüne katılacak gönüllü sivillerin askeri eğitimi bulunuyor. Tahran'ın çeşitli noktalarında roketatarlar, keskin nişancı tüfekleri ve iletişim ekipmanlarını gösteren afişler görüldü. Kampanya, savaşın en yoğun olduğu mart ayının sonunda başlamış ve ilk büyük halka açık tatbikatını 18 Eylül'de Tahran'da gerçekleştirdi.

Bu etkinlikte kadın, erkek ve çocuklardan oluşan binlerce kişi şehir merkezinde yürüyüş yaptı; bazı katılımcılar maskeli ve güneş gözlüklü olarak silah taşıdı.

Kayıt Sayılarındaki Tutarsızlıklar

DMO Tahran komutanı Hasan Hassanzadeh, cuma günü devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, kampanyanın aktif seferberlik bölümüne 600 binden fazla kişinin kayıt yaptırdığını belirtti. Yetkililer toplam kayıt sayısının 1 milyonu aşmasını beklediklerini ve başlangıç olarak bin askeri "tabur" oluşturduklarını duyurdu. Ancak kampanya, başlangıcından yaklaşık bir ay sonra açıklanan kayıt rakamları nedeniyle tartışma konusu oldu.

İran makamları ilk aşamada 31 milyondan fazla kişinin kayıt yaptırdığını iddia etmişti. Bu sayı, ülke nüfusunun üçte birinden fazlasına, 12 yaş üstü nüfusun ise yarısından fazlasına tekabül ediyordu.

Yurt dışındaki İranlı aktivistler, kampanyanın internet sitesinin kaynak koduna erişerek kayıtlı kişi sayısının 4 milyonun altında olduğunu öne sürdü. Siteye kayıt için sadece telefon numarası istenmesi ve ulusal kimlik numarası zorunluluğunun bulunmaması da rakamların doğruluğu hakkında şüpheler uyandırdı. Hassanzadeh, kayıt sayısının bir süre sabit kalmasının ardından cuma günü toplam sayının 33 milyona ulaştığını ifade etti.

Ancak İran yönetimi bu rakamları destekleyecek herhangi bir resmi belge yayımlamadı. Organizasyon yetkililerine göre, kayıt yaptıranların yüzde 26'sı askeri ve güvenlik görevlerini tercih ederken, diğer seçenekler arasında kurtarma, sosyal hizmetler, medya faaliyetleri ve mali destek yer alıyor.

Ekonomik Baskı ve Gençlerin Katılımı

Kampanya, ekonomik krizin ve enerji sorunlarının İran gündemindeki yerini koruduğu bir dönemde ilerliyor. Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, cuma günkü yürüyüş sırasında gönüllülerden hükümetine destek çağrısında bulundu ve vatandaşlardan enerji tüketimini azaltmalarını istedi. İran hükümeti, bütçe açığı ve yakıt üretimindeki aksaklıklarla mücadele etmek amacıyla bu ayın başında akaryakıt fiyatlarını artırmış ve kişisel araçlara verilen benzin kotalarını kısıtlamıştı.

Ülke genelinde yaz boyunca yaşanan elektrik kesintileri, kış aylarında doğal gaz sıkıntısının artabileceği endişesini doğuruyor.

Son gösterilerde çocukların ve gençlerin kampanyaya dahil edilmesi dikkat çekti. Bazı gençler askeri tatbikat sırasında piyade tüfekleri taşırken, diğerleri yürüyüşlere katıldı. Son aylarda Tahran ve diğer kentlerdeki kontrol noktalarında silahlı gençler görüldüğü bildirildi.

Janfada kampanyası sözcüsü Sasan Zare, 15 yaşından büyük erkek çocukların kayıt yaptırmasına izin verildiğini ve 15 yaşından küçük çocukların da ilerleyen dönemde kampanyaya dahil edilmesine yönelik planlar bulunduğunu söyledi. Zare, çocuklara yönelik çalışmanın amacının "fedakârlık ve direniş kültürü"nü aşılamak olduğunu belirtti. Cuma günkü gösterinin önemli bir bölümünü ise kadınlar oluşturdu; çarşaflı gönüllülerin silah taşıdığı, bazılarının motosiklet kullandığı görüldü.

İran'da kadınların sivil yaşamda motosiklet kullanması resmi olarak yasaktır.

Besic'in İmajını Yeniden Şekillendirme Çabası

Seferberlik kampanyasının ardındaki kesin nedenler hakkında İran yönetiminden ayrıntılı bir açıklama gelmedi. Ancak bu kampanya, ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı'nın geleceği ve bölgedeki savaşın sonuçları konusunda gerilimin sürdüğü bir zamana denk geliyor. İran Güvenlik Konseyi yetkilisi Muhsin Rızai, Washington'a arabulucular aracılığıyla müzakereler için yedi koşul iletildiğini, ancak komutanların savaşa yeniden başlamaya da hazır olduğunu ifade etti.

Arab Gulf States Institute uzmanı Ali Alfoneh, Janfada kampanyasının Devrim Muhafızları bünyesindeki Besic gücünün kamuoyundaki imajını yeniden şekillendirme amacı taşıdığını değerlendirdi. Alfoneh'e göre Besic, 1980-1988 İran-Irak Savaşı sırasında dini ve vatanseverlik motivasyonuyla gönüllülerin cepheye katıldığı bir yapı olarak öne çıkmış, ancak savaş sonrası protestoların bastırılmasında kullanılması nedeniyle kamuoyundaki algısı değişmişti.

Alfoneh, yeni kampanyanın Besic'i tekrar "vatansever" bir yapı olarak konumlandırma çabası olabileceğini ve bunun olası bir ABD kara harekâtı, çevresel çatışmalar veya ekonomik baskının tetikleyebileceği yeni kitlesel protestolara karşı bir hazırlık amacı taşıyabileceğini savundu.