Resmi Gazete’de yayımlandı: IBAN düzenlemesi yürürlüğe girdi

IBAN düzenlemesi, 12. Yargı Paketi ile hesap kullandırma fiillerinde ceza indirimi ve geçmiş dosyalara uygulama getirdi.

Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, Resmi Gazete'de yayımlanarak kanunlaştı. Paket, dolandırıcılık dosyalarından hukuk yargılamalarındaki duruşma aralıklarına kadar farklı alanlarda yeni kurallar içeriyor.

Kanunun en çok izlenen bölümü, haksız menfaat amacıyla banka hesabı, ödeme aracı veya benzeri hesap erişim bilgisini başkasına kullandıran kişilerle ilgili. Düzenleme, bu fiilin dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılığa iştirak bakımından sınırlı kalması halinde verilecek cezada yarı oranında indirim öngörüyor.

IBAN dosyalarında indirim yolu

Türk Ceza Kanunu'nun nitelikli dolandırıcılığı düzenleyen 158. maddesine eklenen hüküm, banka hesabı dışında aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcısı ve kripto varlık hizmet sağlayıcısı nezdindeki hesapları da kapsıyor. Böylece yalnızca klasik banka hesabı değil, dijital ödeme ve kripto hesap erişimleri de ceza değerlendirmesinde ayrı bir çerçeveye alındı.

Geçiş hükümleri, kanunun yürürlüğünden önceki bazı dosyaları da etkiliyor. Kanun yolu incelemesinde bulunan ve yeni fıkranın uygulanabileceği dosyalarda bölge adliye mahkemeleri bozma kararı verecek, dosyalar ilk derece mahkemelerine gönderilecek.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nda bulunan dosyalar ise geliş usulüne göre ilk derece mahkemelerine iletilecek. Bu düzenleme, henüz kesinleşmemiş dosyalarda ceza hesabının yeniden yapılmasının önünü açıyor.

İnfaz aşamasındaki bazı hükümlüler için de ayrı bir mekanizma getirildi. Haklarında TCK'nın etkin pişmanlığa ilişkin 168. maddesi uygulanmamış kişiler, mağdur zararını mahkemenin ihtarından itibaren 6 ay içinde tamamen giderirse ceza indirimi imkanından yararlanabilecek.

Bu süreçte zarar tamamen karşılanmadan infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verilemeyecek. Kanun yoluna başvurulmadığı için kanunun yürürlüğünden sonra kesinleşen hükümler bakımından da aynı geçiş kuralları uygulanacak.

Faiz hesabı TCMB oranına bağlandı

Paket, kanuni faiz hesabında da yeni bir ölçü belirledi. Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu kapsamında faiz ödenmesi gereken, ancak miktarı sözleşmeyle belirlenmemiş hallerde oran, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın önceki yıl 31 Aralık'taki kısa vadeli kredi işlemleri reeskont oranının yüzde 80'i olacak.

Oran 30 Haziran'da, önceki yılın 31 Aralık değerinden 5 puan veya daha fazla farklılaşırsa yılın ikinci yarısında yeni hesap uygulanacak. Bu değişiklik, sözleşmelerde açık faiz oranı bulunmayan uyuşmazlıklarda mahkemelerin kullanacağı çıpayı güncelliyor.

Tazminat davalarında da faiz başlangıcı ayrıştırıldı. Çalışma gücü kaybı veya destekten yoksun kalma zararlarında, kazancın bilindiği dönem için haksız fiil tarihinden, kazancın bilinmediği dönem için karar tarihinden itibaren kanuni faiz işleyecek.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması için de sınır yeniden düzenlendi. Sanığa verilen ceza 2 yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası ise mahkeme, diğer şartların da bulunması halinde hükmün açıklanmasını geri bırakabilecek.

Bu karar için sanığın daha önce kasıtlı suçtan mahkum olmaması, yeniden suç işlemeyeceği yönünde mahkemede kanaat oluşması ve mağdur ya da kamunun zararının tamamen giderilmesi gerekiyor. Karar verilirse sanık 5 yıl denetime tabi olacak.

Düzenleme her suç için uygulanmayacak. İşkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği, Anayasa'nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlar bu imkanın dışında bırakıldı.

Mahkemelerde süre baskısı artıyor

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'ndaki değişiklik, duruşmalar arasında en fazla 3 aylık süre öngörüyor. Bilirkişi incelemesinin uzaması veya istinabe gibi zorunlu hallerde hakim, gerekçesini belirterek daha uzun süre verebilecek.

Ses ve görüntü aktarımıyla duruşmaya katılanlar bakımından imzaya ilişkin bazı kurallar da değişiyor. İkrar, yemin, davadan feragat, kabul, sulh ve davanın geri alınmasına muvafakat gibi işlemler bu istisnanın dışında tutuldu.

Ceza Muhakemesi Kanunu'nda genetik inceleme sonuçlarının saklanmasına ilişkin yeni hükümler de yer aldı. Sonuçlar kimlik bilgilerinden arındırılmış şekilde özel bir sisteme kaydedilecek, koşullar oluştuğunda silme ve yok etme prosedürü işletilecek.

Beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararının kesinleşmesi gibi hallerde kayıtlar derhal yok edilecek. Diğer hallerde mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren 20 yıl sonra cumhuriyet savcısı huzurunda imha yapılacak ve işlem tutanağa bağlanacak.

Hakim ve savcı yardımcılarının eğitiminde Anayasa, insan hakları hukuku, ceza hukuku, özel hukuk, idare hukuku, vergi hukuku ve usul hukuku gibi başlıklar yer alacak. Yazılı sınavlar 100 tam puan üzerinden değerlendirilecek, sözlü sınavda mesleki yeterlilik ve uygulama bilgisi ölçülecek.

Danıştay tarafında ise 2016'dan itibaren öngörülen daire sayısını 10'a düşürme süresi uzatıldı. 23 Temmuz 2026'da sona erecek süre 4 yıl daha uzayacak ve boşalan her 2 üyelik için bir üye seçimi yapılması uygulamasından 23 Temmuz 2030'a kadar vazgeçilecek.

Uygulamada ilk etki, dolandırıcılık dosyalarında yeni fıkranın kapsamının nasıl çizileceğiyle görülecek. Mahkemeler hükmü dar yorumlarsa yalnızca hesabını kullandırma fiiliyle sınırlı sanıklar yararlanacak; daha geniş değerlendirmelerde dosyaların yeniden hesaplanması yargı iş yükünü artırabilecek.