ÖTV muafiyeti engelli araç alımında genişledi

TBMM gündemindeki ÖTV muafiyeti başlığı iki ayrı hattı kapsıyor: Engelli bireylerin araç alımında uygulanan muafiyetin kapsamı tebliğle güncellendi ve yürürlüğe girdi; belirli emekli gruplarına muafiyet getiren düzenleme ise henüz teklif aşamasında.

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın hazırladığı tebliğ, engelli vatandaşların araç alımlarında ÖTV muafiyetine ilişkin koşulları yeniden tanımladı. Düzenleme 28 Nisan 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi. Bu adım, uygulamanın idari çerçevesini netleştirirken, kimlerin hangi teknik ve fiyat sınırlarıyla muafiyetten yararlanabileceğini de somutlaştırdı.

Yeni kurala göre yüzde 40 ve üzeri ortopedik engeli olup sürücü belgesi alamayan kişiler, ÖTV ödemeden araç satın alabilecek. Muafiyetin uygulanacağı araç için iki temel eşik var: Vergiler dahil satış bedeli 2 milyon 873 bin 900 TL’nin altında kalacak ve motor silindir hacmi 2.800 cm³ veya daha düşük olacak. Bu sınırlar, muafiyetin daha çok belirli segmentlerdeki araçlara yönelmesini ve bütçe etkisinin kontrol altında tutulmasını amaçlayan bir filtre işlevi görüyor.

Tebliğ, ortopedik engeli nedeniyle ehliyet alamayanlar için motosiklet alımında farklı bir yaklaşım benimsiyor. Bu grupta motosiklet alımlarında motor silindir hacmi kısıtlaması uygulanmıyor. Uygulama, mobilite ihtiyacını daha düşük maliyetli bir alternatif üzerinden karşılamayı kolaylaştırırken, denetim ve uygunluk kontrollerinin nasıl yapılacağı konusunu da idarenin gündeminde tutuyor.

Emeklilere yönelik ÖTV muafiyeti ise yürürlükte değil. Meclis’teki çalışma, tüm emeklileri kapsayan bir çerçeve sunmuyor; kapsam, 5362 sayılı Kanun kapsamında esnaf veya sanatkâr statüsünde olanlar ile 5510 sayılı Kanun’un 4/1-b maddesi (Bağ-Kur) kapsamında yaşlılık aylığı alan emeklilerle sınırlı. SSK (4/1-a) ve memur emeklileri (Emekli Sandığı) teklifin dışında kalıyor. Bu ayrım, düzenlemenin sosyal politika etkisini ve maliyetini belirleyen ana unsur olarak öne çıkıyor.

Muafiyet kapsamında alınabilecek yerli araç listesinde Togg ile birlikte Fiat Egea, Renault Clio, Megane Sedan ve Duster, Toyota Corolla, Hyundai i20 ve Bayon gibi modeller yer alıyor. Liste, muafiyetin yerli üretim ve tedarik zinciriyle ilişkisini güçlendiren bir çerçeve sunarken, fiyat tavanı ve motor hacmi sınırları nedeniyle model ve donanım seçeneklerinin fiilen daralmasına da yol açabiliyor.

Düzenlemelerin kamu maliyesi, otomotiv talebi ve vergi harcaması kanalıyla etkisi, uygulama detayları ve kapsamın genişleyip genişlemeyeceğine bağlı olarak şekillenecek. Engelli muafiyetindeki yeni eşikler yürürlüğe girdiği için kısa vadede başvuru ve satış süreçlerinde uyum ihtiyacı doğurabilir; emekli muafiyeti ise yasalaşma takvimi ve kapsam tartışmaları nedeniyle belirsizlik taşıyor.

Olası Etkiler

Ülke Etkisi: Engelli muafiyetindeki yeni eşikler, vergi harcaması kalemini ve otomotiv kaynaklı dolaylı vergi tahsilatını etkileyebilir. Emekli muafiyeti yasalaşırsa, kapsamın Bağ-Kur esnaf emeklileriyle sınırlı kalması dağılımsal etkiyi ve bütçe maliyetini belirleyen ana kanal olur.

Sektör Etkisi: Fiyat tavanı ve motor hacmi sınırı, talebi belirli yerli modellerde yoğunlaştırabilir ve stok-planlama baskısı yaratabilir. Motosiklette hacim kısıtının kaldırılması, engelli mobilitesine dönük ürün segmentlerinde talep kompozisyonunu değiştirebilir.

Piyasa Etkisi: Otomotiv satış hacmi ve model karması değiştikçe, üretici ve distribütör gelirleri ile vergi tahsilatı kanalı üzerinden makro veriler etkilenebilir. Düzenlemenin kapsamı ve uygulama netliği, tüketici talebinin öne çekilmesi veya ertelenmesi yoluyla kısa vadeli oynaklık yaratabilir.