IBAN düzenlemesi 12. Yargı Paketi'nde netleşti

12. Yargı Paketi taslağı, Cumhurbaşkanlığı’nda yürüyen çalışmaların ardından 50 maddeye çıktı ve paketin öne çıkan başlıklarından biri IBAN kullanımına dönük yeni düzenleme oldu. Taslakta, kamuoyunun yakından izlediği infaz düzenlemesi yer almadı. Bu ayrım, paketin odağının ceza infazından çok, yargı süreçleri ve belirli suç tiplerine dönük teknik değişikliklere kaydığını gösteriyor.

IBAN düzenlemesi, özellikle “IBAN kiralama” olarak bilinen yöntemle yürütülen dolandırıcılık faaliyetlerini hedefliyor. Adalet Bakanlığı verilerine göre yaklaşık 300 bin hesabın bu tür işlemlerde kullanıldığı tahmin ediliyor. Aynı veri setine göre 50 bin kişi “nitelikli dolandırıcılık” suçlamasıyla yargılanıyor; bu da düzenlemenin hem adli iş yükü hem de finansal güvenlik başlıklarıyla kesiştiğine işaret ediyor.

Taslak, IBAN kiralama fiilini mevcut dolandırıcılık suçlarından ayrıştırıp daha hafif yaptırımlı, ayrı bir suç olarak tanımlamayı amaçlıyor. Bu yaklaşım, bir yandan dolandırıcılık ağlarının finansal altyapısını hedeflerken, diğer yandan her vakayı “nitelikli dolandırıcılık” çerçevesinde ele almanın yarattığı soruşturma ve yargılama yükünü yeniden sınıflandırmayı hedefliyor.

Düzenlemenin, suçun şikayete bağlı hale gelmesi ve uzlaşma kapsamına alınması seçenekleriyle birlikte değerlendirildiği belirtiliyor.

Paketin kapsamı, başlangıçta 38 madde olarak planlanırken bakanlıklardan gelen ek taleplerle 50 maddeye genişledi. Hukukçu kurmaylar, taslak üzerinde teknik ve ekonomik başlıkları içeren revizyonlar yaptı. Bu genişleme, düzenlemelerin yalnızca ceza hukuku alanıyla sınırlı kalmayıp, uygulamada mali etkisi olan alanlara da uzandığını gösteriyor.

İnfaz düzenlemesinin paketin dışında kalması, bu başlığın ayrı bir yasa teklifine bırakılabileceği beklentisini güçlendirdi. Bu durum, ceza infazına dönük değişikliklerin takvimini belirsizleştirirken, 12. Yargı Paketi’nin yasama gündeminde daha dar bir hedef setiyle ilerlemesine yol açabilir. Taslakta ayrıca Avukatlık Kanunu’na ilişkin ekonomik düzenlemeler de yer alıyor; bu başlığın hukuk çevrelerinde tartışma yaratması bekleniyor.

IBAN odaklı düzenleme, finansal sistemde hesapların kötüye kullanımına karşı yargı ve kolluk kapasitesini destekleyen bir çerçeve kurmayı hedefliyor. Bankacılık ve ödeme sistemleri tarafında ise, hesap açılışı, hesap hareketlerinin izlenmesi ve şüpheli işlem bildirimleri gibi uyum süreçleriyle dolaylı bir etkileşim alanı oluşabilir.

Taslağın TBMM sürecinde, suç tanımı, yaptırım seviyesi, şikayet ve uzlaşma mekanizmalarının kapsamı gibi teknik ayrıntılar, hem caydırıcılık hem de yargı iş yükü açısından belirleyici olacak.

Olası Etkiler

Ülke Etkisi: Düzenleme, dolandırıcılık dosyalarının sınıflandırılma biçimini değiştirerek soruşturma ve yargılama iş yükünü etkileyebilir. İnfaz başlığının paketten çıkması, ceza infazına dönük düzenlemelerin yasama takvimini ayrı bir hatta taşıyabilir.

Sektör Etkisi: Bankacılık ve ödeme hizmetleri tarafında, hesapların kötüye kullanımına dönük risk izleme ve uyum süreçleri daha görünür hale gelebilir. Avukatlık Kanunu’ndaki ekonomik düzenlemeler, hukuk hizmetleri piyasasında ücretlendirme ve rekabet dinamiklerini etkileyebilir.

Piyasa Etkisi: Finansal suçlarla mücadele çerçevesi netleştikçe, uyum maliyetleri ve operasyonel süreçler üzerinden finansal kurumların gider kalemleri etkilenebilir. Yargı paketinin kapsamı ve TBMM’deki nihai metin, düzenleyici belirsizlik kanalıyla risk algısını etkileyebilir.