Özbekistan'da Alfabe Reformu: Türk Lehçeleri Arasında Grafiksel Bütünleşme

Özbekistan'da alfabe reformu ile ortak alfabe hedefi\n\nÖzbekistan Parlamentosu ve Senatosu, Latin tabanlı Özbek alfabesinin düzenlenmesine ilişkin kanunu 10 Eylül 2026 tarihinde onayladı. Yeni düzenleme, mevcut alfabedeki apostrof ve çift harf kullanımını kaldırarak Türkiye Türkçesi ile uyumlu 'ö', 'ğ', 'ş', 'ç' karakterlerinin sisteme dahil edilmesini sağlıyor.

Bu adım, 1993 yılından bu yana kullanılan alfabedeki 'o'', 'g'' gibi simgelerin ve 'sh', 'ch' çift harflerinin yarattığı grafiksel uyumsuzlukları ortadan kaldırmayı hedefliyor.\n\n## Tarihsel kopuşun ardından dijital bütünleşme arayışı\n\nTürk dilleri arasındaki yazılı iletişim, 19. yüzyıldan itibaren uygulanan idari ve siyasi müdahalelerle yapısal olarak parçalanmıştı.

Karahanlı dönemindeki Hakaniye Türkçesi ve Çağatay Türkçesi gibi ortak yazı dili gelenekleri, Sovyet dönemindeki alfabe manipülasyonları ve ulus-devlet inşası süreçleriyle zayıflamıştı. Söz konusu reform, bu tarihsel hafızayı dijital çağın imkanlarıyla yeniden tesis ederek Türk devletleri arasında daha akışkan bir entelektüel köprü kurmayı amaçlıyor.\n\n## Bölgesel entegrasyon için kritik adım\n\nUzmanlar, bu düzenlemenin Türk dünyası genelinde akademik, hukuki ve edebi metinlerin karşılıklı okunabilirliğini artıracağını değerlendiriyor.

Azerbaycan ve Türkmenistan gibi Latin alfabesi kullanan diğer Türk devletleri ile grafiksel uyumun sağlanması, ortak bir medeniyet hafızasının korunması adına stratejik bir eşik olarak öne çıkıyor. Alfabe birliği, uzun vadede dijital ve kurumsal bütünleşme süreçlerini teknik açıdan hızlandıracak bir mekanizma olarak görülüyor.

Türk dünyasında bu yeni düzenlemenin uygulamaya geçiş hızı ve eğitim müfredatına yansıması, bölgedeki dilsel entegrasyonun geleceği açısından izlenmesi gereken temel unsurlar arasında yer alıyor.