İçeriğe geç
SON HABERLER
Dış Politika

NYT’den çarpıcı ‘Ron Arad’ dosyası: İstanbul’da cinayet, Karadeniz’de ceset

İsrail’in kayıp pilotu Ron Arad’ı bulmak için 40 yıl boyunca yürüttüğü gizli operasyonlar, İranlı generallerin kaçırılmasına ve öldürülmesine uzandı.

Atlas Newsdesk
NYT'den çarpıcı 'Ron Arad' dosyası: İstanbul'da cinayet, Karadeniz'de ceset

Ron Arad dosyasında görev alan eski İsrailli yetkililer, İran'a uzanan operasyonların dayandığı değerlendirmelerin hatalı olduğunu söylüyor.

Dosyayı farklı dönemlerde inceleyen yetkililerin anlatımları, İran bağlantısını sorgulayan raporlara rağmen operasyonların sürdüğünü gösteriyor. İsrail ordusu ise Arad'ı hâlâ yaşayan ve kayıp bir asker olarak değerlendirdiğini belirtiyor; akıbetine ilişkin kesinleşmiş bir sonuç açıklamıyor.

İran tezine kurum içinden itiraz

İsrail iç güvenlik teşkilatı Şin Bet'in eski başkanı Yuval Diskin, 2006'da başlattığı incelemede kaynakların güvenilirliğini ve bilgilerin edinilme yöntemlerini yeniden değerlendirdiklerini anlattı. Diskin'e göre ekip, Arad'ın İran'a götürüldüğünü savunan anlatımların hatalı yorumlara veya güvenilmez bilgilere dayandığı sonucuna ulaştı.

İsrail ordusunda kayıp askerlerle ilgilenen birimi yönetmiş olan Avi Kalo da benzer bir değerlendirme yaptığını söyledi. Kalo, 2016 sonunda Binyamin Netanyahu'ya sunduğunu belirttiği raporda, Arad'ın muhtemelen 1988'de Lübnan'daki Nabi Chit'te öldüğü ve İran'a hiç gitmediği sonucuna vardıklarını aktardı.

Buna karşılık, İran bağlantısını savunan 2005 tarihli değerlendirmeye katkıda bulunan eski askeri istihbarat analisti Raz Zimmt, bugün o yaklaşımı muhtemelen yanlış bulduğunu söylüyor. Zimmt'in anlatımı, dosyadaki değişimin yalnızca kurumlar arasındaki görüş ayrılığından ibaret olmadığını, aynı değerlendirmeyi hazırlayan kişilerin de kanaatlerini değiştirdiğini ortaya koyuyor.

Görüşülen yetkililer, hükümetin bilinçli biçimde yanıltıldığı iddiasını dile getirmedi. Bunun yerine, eksik kanıtlara ve mevcut kanaati destekleyen bilgilerin daha güçlü kabul edilmesine işaret etti; bu açıklama, hatanın niteliğine ilişkin bir değerlendirme, kanıtlanmış bir kurumsal tespit değil.

Lübnan'daki kayıptan İran arayışına

Arad, 16 Ekim 1986'da güney Lübnan üzerinde görev yapan F-4 Phantom uçağının hasar görmesinin ardından fırlatma koltuğuyla uçaktan ayrıldı. Sonraki incelemelerde, Lübnanlı Şii örgüt Emel tarafından esir alındığı ve güvenlik sorumlusu Mustafa Dirani'nin gözetimine girdiği konusunda ortak bir değerlendirme oluştu.

İran bağlantısı için kullanılan anlatımlardan biri, Arad'ı İran'da ve Lübnan'da tedavi ettiğini öne süren bir doktordan geldi. Mossad görevlisi Israel Perlov bu kişiyi güvenilir bulduğunu yazarken, görüşmeyi sonradan inceleyen Rami Igra doktorun para elde etmeye çalıştığı kanaatine vardığını söyledi; anlatım doğrulanamadı.

İsrailli komandoların 1994'te kaçırdığı Dirani'nin sorguda verdiği bilgiler de İran tezini desteklemek için kullanıldı. Dirani, fiziksel ve cinsel işkence gördüğünü ileri sürdü; İsrail hükümeti suçlamaları büyük ölçüde reddederken kötü muameleyi ve cinsel saldırı tehdidi ihtimalini kabul etti.

İran'ın daha sonra aramalara katılması da farklı yorumlandı. Alman arabulucu Gerhard Conrad bunu sonuca ulaşma çabası olarak değerlendirirken, Zimmt İsrailli analistlerin İranlı bir komutanın görevlendirilmesini Tahran'ın olayla bağlantılı olduğuna ilişkin kanaatlerini güçlendiren bir unsur saydığını anlattı.

İki general hakkındaki operasyon iddiaları

Alireza Asgari'nin eşi Ziba Ahmadi, generalin Aralık 2006'da İstanbul'a gittikten sonra kaybolduğunu söyledi. İsrail'le çalışmış üç eski ABD'li yetkili ise Mossad'ın Asgari'yi kaçırdığını, sorguladığını ve öldürdüğünü ileri sürdü; İsrailli yetkililer olayla bağlantılarını reddetmişti.

Bu ağır iddiaları aktaran eski ABD'li yetkililer, askeri ve istihbari sırları konuşmak için kimliklerinin gizlenmesini istedi. Anlatımlarına göre sorguda Asgari ile Arad'ın kaybolması arasında bağlantı bulunamadı; operasyon ve ölüm iddialarını doğrulayacak resmi belgeler açıklanmış değil.

Bölgedeki yetkililer ve Abdullah Saberi'ye yakın İranlı yetkililer, Saberi'nin Eylül 2021'de Şam'dan kaçırılarak İsrail'de sorgulandığını anlattı. İranlı yetkililere göre sorular Arad'la sınırlıydı; Saberi daha sonra Johannesburg'da bırakıldığını ve işkence gördüğünü söyledi.

Mossad, dosyaya ilişkin istihbarat ve operasyonlar hakkında yorum yapmadı. David Barnea ise Arad hakkında bilgi toplamak için bir operasyona izin verdiğini açıklayarak girişimin sonuç vermediğini kabul etti.

Lübnan merkezli değerlendirme yeni kanıtlarla desteklenirse aramanın yönü daralabilir; İran bağlantısını doğrulayan bulgular ortaya çıkarsa önceki raporların yeniden incelenmesi gerekir. Şimdilik bu ihtimallerin hiçbiri Arad'ın akıbetini kesinleştirmiyor veya ordunun açıkladığı kayıp statüsünü değiştirmiyor.

Kaynak: New York Times

More stories

Son haberler