Batı Afrika'da Güvenlik İş Birliği Çatlıyor: Sahel'de Yeni Dönem

Bölgesel İttifaklarda Kırılma Noktası

Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu (ECOWAS) ile Sahel İttifakı Devletleri (AES) arasındaki bağlar, 29 Ocak 2025 tarihinde Burkina Faso, Mali ve Nijer'in birlikten resmen çekilmesiyle koptu. Bu diplomatik kopuş, Aralık 2025'te Burkina Faso'nun acil iniş yapan bir Nijerya askeri uçağındaki 11 personeli gözaltına almasıyla daha da gerildi. Abuja yönetimi ile Sahel'deki askeri yönetimler arasındaki bu mesafe, bölgedeki güvenlik mimarisini derinden sarstı.

Nijer'in Mart 2025'te Çad Gölü Havzası'ndaki silahlı gruplarla mücadele eden Çok Uluslu Ortak Görev Gücü'nden (MNJTF) ayrılması, güvenlik iş birliğine vurulan bir diğer darbe oldu. Koordinasyonun zayıfladığı bu sınır bölgeleri, artık militan gruplar için lojistik bir geçiş güzergahına dönüştü. Sınır güvenliğinin gevşemesi, bölgedeki operasyonel boşlukları artırdı.

Militan Grupların Artan Hareket Alanı

Uzmanlar, güvenlik iş birliğindeki azalmanın doğrudan terör örgütlerine yaradığını belirtiyor. Özellikle Nijerya ve Nijer'in güneydoğusundaki Diffa bölgesinde aktif olan ISWAP, sınır geçişlerinde daha rahat hareket etmeye başladı. El-Kaide bağlantılı Cemaat Nusret el-İslam vel-Müslimin (JNIM) örgütü de varlığını sürdürüyor; Nisan 2026'da Mali Savunma Bakanı Sadio Camara'nın hedef alındığı saldırı, bu tehdidin boyutunu gözler önüne serdi.

Nijeryalı yetkililer, Sahel'deki istikrarsızlığın kendi iç güvenliklerini doğrudan tehdit ettiğini savunuyor. AES üyesi ülkeler ise bu iddiaları reddederek farklı bir güvenlik perspektifi sunuyor. Taraflar arasındaki bu görüş ayrılığı, militan gruplara karşı ortak bir strateji geliştirilmesinin önündeki en büyük engellerden biri olarak görülüyor.

Ekonomik Belirsizlik ve Gelecek Riskleri

ECOWAS, ticari akışı ve serbest dolaşımı korumak adına geçici düzenlemeler uygulasa da, uzun vadeli ekonomik istikrar soru işareti taşıyor. Bölgenin en büyük ekonomisi olan Nijerya ile Sahel ülkeleri arasındaki geleneksel ticaret ve iş gücü göçü, siyasi kopuş nedeniyle risk altında. Bu durum, sınır bölgelerindeki yerel halkın geçim kaynaklarını doğrudan etkileyebilir.

Önümüzdeki süreçte en büyük belirsizlik, diplomatik kanalların yeniden kurulup kurulamayacağı noktasında düğümleniyor. Yeni ve etkili bir güvenlik çerçevesi oluşturulmadığı takdirde, bölgesel parçalanmanın silahlı grupları daha fazla güçlendirebileceği öngörülüyor. İstikrarın sağlanamaması, Batı Afrika'nın genelindeki ekonomik entegrasyon hedeflerini de sekteye uğratabilir.