Motorin fiyatlarına ÖTV zammı geldi

Motorin fiyatları, ÖTV’nin yeniden pompaya eklenmesiyle litre başına 3,60 lira yükseldi. İstanbul’da yeni seviye 81,07 lira.

Daha önce sıfırlanan Özel Tüketim Vergisi, 1 Eylül itibarıyla kademeli olarak pompa fiyatlarına dönmeye başladı. Litre başına 3 liralık ÖTV’ye, bu tutar üzerinden hesaplanan 60 kuruş Katma Değer Vergisi eklendi.

ÖTV pompaya geri döndü

Son vergi etkisiyle motorinin litre fiyatı Ankara’da 82,19 liraya, İzmir’de 82,46 liraya çıktı. Doğu illerinde aktarılan pompa seviyesi 83,92 lira ile büyükşehirlerin üzerinde kaldı.

Yeni fiyatlar, 27 Ağustos’ta yapılan 5,36 liralık indirimin ardından oluşan seviyeleri kısmen geri aldı. Vergi ve KDV toplamı olan 3,60 lira, söz konusu indirimin yaklaşık üçte ikisine denk geliyor.

Akaryakıt fiyatlarında nihai pompa seviyesi; ürün fiyatı, rafineri çıkış bedeli, dağıtıcı ve bayi payları ile vergi kalemlerinin birleşiminden oluşuyor. Bu nedenle aynı vergi tutarı tüm illerde ana yönü belirlese de şehirler arasında nakliye ve dağıtım farkları kalabiliyor.

Bir haftada iki yön

Motorinde son değişiklik, kısa aralıklarla gelen zam ve indirimlerin ardından uygulandı. 22 Ağustos’ta litre fiyatına 2,93 lira zam yapılmış, bazı kentlerde motorin 84 liranın üzerine çıkmıştı.

25 Ağustos’ta İstanbul’da motorin 82,73 liradan, Ankara’da 83,83 liradan, İzmir’de 84,12 liradan satılıyordu. Petrol fiyatlarındaki gerilemeyi izleyen 27 Ağustos indirimiyle litre fiyatı İstanbul’da 77,37 liraya, Ankara’da 78,47 liraya, İzmir’de 78,76 liraya düşmüştü.

Bu tablo, 22 Ağustos zammının büyük ölçüde geri alındığını göstermişti. Ancak 1 Eylül’de eklenen vergi yükü, indirimin kalıcılığını sınırladı ve fiyatları yeniden 80 liranın üzerine taşıdı.

Taşımacılıkta maliyet kanalı

Motorin, şehir içi dağıtım, şehirler arası taşımacılık, tarım makineleri ve ticari filolar için temel maliyet kalemlerinden biri. Litre fiyatındaki 3,60 liralık artış, özellikle yüksek tüketimli araç parkına sahip işletmelerde nakit akışını doğrudan etkileyebilir.

Fiyat artışının tüketici enflasyonuna etkisi, taşımacılık maliyetlerinin ürün ve hizmet fiyatlarına ne ölçüde yansıtılacağına bağlı olacak. Rekabetin güçlü olduğu hatlarda firmalar artışın bir bölümünü marjlarından karşılayabilir; maliyet geçişinin hızlı olduğu alanlarda ise taşıma ücretleri daha erken güncellenebilir.

Küresel petrol fiyatlarındaki gerileme korunursa, vergi artışının pompa üzerindeki etkisi ürün fiyatı tarafındaki düşüşle kısmen dengelenebilir. Petrol fiyatları yeniden yukarı dönerse, aynı vergi tabanı daha yüksek pompa seviyeleriyle birleşerek dağıtım sektörü ve ticari kullanıcılar üzerindeki baskıyı artırabilir.

Vergi ve petrol dengesi

Akaryakıt piyasasında kısa vadeli yön, iki ana değişkene bağlı görünüyor: verginin hangi hızda uygulanacağı ve petrol fiyatlarının hangi bantta kalacağı. Vergi artışı sabit kalırken ürün fiyatı gerilerse, pompa seviyesi daha sınırlı hareket eder.

Tersi senaryoda, yani petrol fiyatları yükselirken vergi yükü korunursa, motorin maliyeti hem taşımacılık şirketleri hem de mal hareketine bağlı sektörler için daha belirgin hale gelir. Bu kanal, hane halkına doğrudan akaryakıt harcamasıyla; işletmelere ise navlun, servis ve dağıtım maliyetleriyle yansır.

Önümüzdeki dönemde ana açık soru, petrol fiyatlarındaki son gerilemenin kalıcı olup olmayacağı ve vergi kademesinin pompa fiyatlarına hangi hızda yansıtılacağı. Bu iki unsur, motorinin yeniden 84 lira eşiğine yaklaşıp yaklaşmayacağını belirleyecek.