Çinli batarya üreticileri Fas üzerinden Avrupa pazarına açılıyor

Avrupa Birliği’nin Çin menşeli elektrikli araçlara uyguladığı ek gümrük vergileri, küresel otomotiv tedarik zincirinde dengeleri değiştiriyor. Çinli batarya ve yedek parça üreticileri, AB ile serbest ticaret anlaşması bulunan Fas'a 6 milyar dolarlık yatırım taahhüdünde bulundu.

Kuzey Afrika ülkesi, bu yatırımlarla birlikte küresel elektrikli araç pazarında kritik bir aktör haline gelmeyi hedefliyor. Çinli firmalar ise Fas’taki tesisler sayesinde Avrupa pazarında karşılaştıkları yüksek vergi duvarlarını aşmayı planlıyor.

Küresel pazarda elektrikli otomobillerin yüzde 70'inden fazlasını Çin üretiyor. Pekin yönetimi 2024 yılında 1,25 milyonu ihraç edilmek üzere toplam 12 milyondan fazla elektrikli araç üretti.

Stratejik Konum ve Üretim Altyapısı Öne Çıkıyor

Fas, küresel otomotiv devleri için halihazırda önemli bir üretim üssü konumunda yer alıyor. Renault ve Stellantis gibi üreticiler, 2024 yılında ülkeden 17 milyar dolar tutarında araç ve parçayı ihraç etti. Geçen yıl Fas'ta üretilen 560 bin aracın yaklaşık 50 bini elektrikli modellerden oluştu.

Tanger Med Limanı ve çevresindeki serbest sanayi bölgeleri, üreticilere lojistik açıdan büyük avantajlar sunıyor. Bunun yanı sıra Fas, batarya imalatında hayati önem taşıyan küresel fosfat rezervlerinin yaklaşık yüzde 70'ine ve zengin kobalt yataklarına sahip.

Ülkedeki mevcut altyapı esas olarak içten yanmalı motorlu araçlara dayanıyor. Ancak Stellantis ve Renault gibi devler, elektrikli ve hibrit kapasitelerini artırmak için milyarlarca avroluk yeni adımlar atıyor.

Ticaret Politikaları Yatırımları Tetikliyor

AB Komisyonu, 2024 yılında Çin yapımı elektrikli araçlara mevcut yüzde 10'luk tarifenin üzerine yüzde 35'e varan ek vergiler getirdi. Avrupalı yetkililer, bölgede 13 milyon kişiye istihdam sağlayan yerli otomotiv sektörünü korumayı hedefliyor. Fas ise hem AB hem de ABD ile serbest ticaret anlaşması olan tek Kuzey Afrika ülkesi olarak öne çıkıyor.

Fas hükümeti, ihracatın AB standartlarıyla uyumunu korumak adına bu yıl karbon vergisi uygulamasını başlattı. Çinli yatırımcılar ise ülkede özellikle batarya performansını ve maliyetini belirleyen katot üretimine odaklanıyor.

Belirsizlikler ve AB İncelemeleri Sürüyor

Yatırımların Fas ekonomisine ne kadar gerçek katma değer sağlayacağı henüz netlik kazanmadı. Çinli firmaların sadece vergileri aşmayı mı hedeflediği yoksa teknoloji transferi yapıp yerel mühendisler yetiştireceği mi henüz bilinmiyor.

Öte yandan AB tarafının denetim baskısı da sürüyor. Brüksel, 2025 yılında Fas’tan sevk edilen alüminyum jantların Pekin tarafından haksız sübvanse edildiğine karar vermişti. Ayrıca Çin araçlarına uygulanan beş yıllık ek vergiler hukuki itirazlarla karşı karşıya varlığını sürdürüyor.