Menin proteini yaşlı farelerde hafızayı 30 günde güçlendirdi

Xiamen University bünyesindeki Lige Leng liderliğindeki araştırmacıların PLOS Biology dergisinde yayımlanan ve 12 Ekim'de ScienceDaily tarafından aktarılan çalışmasında, 20 aylık farelerde Menin proteininin yeniden sağlanmasının 30 gün içinde yaşlanma belirteçlerini iyileştirdiği bildirildi.

Kanıt düzeyi: Erken (küçük, hayvan, hücre veya ön baskı çalışması). Bu bulgu, hipotalamustaki bir beyin proteinini farelerde tüm vücuttaki yaşlanma ölçümleriyle ilişkilendirdiği için önem taşıyor; D-serin ise kemik kütlesini veya deri kalınlığını düzeltmeden üç hafta içinde öğrenme ve hafızayı geliştirdi.

Menin, gen aktivitesini düzenlemede ve iltihabı baskılamada rol oynayan bir proteindir. Hipotalamus; vücut ısısı, açlık, metabolizma, uyku ve hormon üretiminin kontrolüne yardımcı olan küçük bir beyin bölgesidir.

Araştırmacılar, fareler yaşlandıkça belirli hipotalamik nöronlardaki Menin seviyelerinin azaldığını bildirdi. Sinirsel destek ve bağışıklık aktivitesinde yer alan diğer iki beyin hücresi türü olan astrositlerde veya mikrogliyalarda aynı düşüş gözlenmedi.

PLOS Biology çalışmasının ScienceDaily aktarımına göre ekip, bu düşüşün sadece bir yaşlanma belirtisinden ibaret olup olmadığını test etmek amacıyla Menin'in seçici olarak devre dışı bırakılabildiği genetiği değiştirilmiş fareler kullandı. Menin aktivitesi azaltılmış farelerde daha fazla hipotalamik iltihap, daha ince deri, daha düşük kemik kütlesi, daha zayıf bilişsel performans ve biraz daha kısa yaşam süresi görüldü.

Araştırmacılar daha sonra yaşlı farelerde, hipotalamusun metabolizma ve enerji dengesinde rol oynayan bir bölgesi olan ventromedial hipotalamusta Menin üretimini artırmak için bir gen aktarım yöntemi kullandı. Hayvanlar 30 gün sonra daha kalın deri, daha yüksek kemik kütlesi, öğrenme, hafıza ve denge testlerinde daha iyi performans ve daha düşük iltihap ölçümleri sergiledi.

Çalışmanın ikinci kısmı, sinir hücreleri arasındaki iletişimde önemli proteinler olan NMDA reseptörleri aracılığıyla beyin sinyalleşmesinde yer alan bir amino asit olan D-serine odaklandı. Menin düştüğünde D-serin konsantrasyonları da azaldı ve Menin'in yeniden sağlanması, öğrenme ve hafıza için merkezi bir beyin bölgesi olan hipokampustaki D-serin seviyelerini artırdı.

Üç hafta boyunca içme suyunda D-serin verilen yaşlı fareler, öğrenme ve hafıza testlerinde daha iyi performans gösterdi. Bu etki Menin'in yeniden sağlanmasına kıyasla daha sınırlıydı: D-serin esas olarak bilişi etkiledi ve deneyde bildirilen deri kalınlığı veya kemik kütlesindeki yaşa bağlı azalmaları düzeltmedi.

Çalışma, Menin'in yeniden sağlanmasının veya D-serinin insanlarda yaşlanmayı yavaşlatacağını veya hafızayı geliştireceğini gösteremez. ScienceDaily aktarımında Menin deneylerinde kullanılan fare sayısı belirtilmedi ve finansman ya da çıkar çatışması ayrıntılarına yer verilmedi.

50 sağlıklı yaşlı yetişkinde yapılan 2016 tarihli bir randomize klinik çalışma, D-serin sonrasında uzamsal öğrenme ve problem çözme değerlendirmelerinden birinde daha iyi performans buldu; ancak diğer bilişsel veya duygu durum testlerinde anlamlı kazanımlar saptamadı.

Daha sonraki bulgular da tabloyu karmaşıklaştırıyor. Alzheimer hastalığının özelliklerini geliştirecek şekilde tasarlanmış farelerde Nisan 2025'te yapılan bir çalışma, D-serindeki erken artışlara bozulmuş beyin sinyalleşmesinin eşlik ettiğini ve D-serin üreten enzimin ortadan kaldırılmasının bu farelerde daha sonra ortaya çıkan bilişsel bozulmayı önlediğini veya azalttığını ortaya koydu.

ScienceDaily tarafından alıntılanan diğer fare ve hücre çalışmaları da genel olarak aynı yöne işaret ediyor: Hipotalamusun vücut genelindeki yaşlanmayla ilgili biyolojiyi etkilediği görülüyor. Bu durum Menin'i ana bir şalter yapmaz; sunulan araştırma iltihap, beyin sinyalleşmesi, biyolojik ritimler ve kastan beyne iletişim dahil olmak üzere birbiriyle etkileşen çeşitli yolakları tanımlıyor.

Sıradan okuyucular için pratik anlamı dardır. Kanıtlar Menin ve D-serin biyolojisine yönelik daha fazla araştırmayı destekliyor, ancak D-serin takviyesini insanlarda yaşa bağlı hafıza kaybına karşı bir strateji olarak kanıtlamıyor.

Kaynak: PLOS Biology dergisine atıfta bulunan ScienceDaily Sağlık haber makalesi, 12 Ekim.

Atlas360 sağlık araştırmalarını aktarır ve tıbbi tavsiye vermez.