Marmara Denizi pina popülasyonu yeniden büyüyor

Marmara Denizi, Akdeniz’de yok olma riski taşıyan pina (Pinna nobilis) için yeni bir sığınak rolü üstleniyor. 20 Nisan 2026’da açıklanan saha bulguları, Marmara’daki midye çiftliklerinde pina türünün sağlıklı yavru bireylerinin görüldüğünü ortaya koydu. Bu tespit, 2016-2019 döneminde tek hücreli bir parazitin yol açtığı toplu ölümler sonrası Akdeniz genelinde hızla azalan pina varlığı açısından kritik bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Bulgular, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi’nin birlikte yürüttüğü PİNA-İZ projesinin dalış ve izleme çalışmalarına dayanıyor. Ekipler, Balıkesir’in Erdek ilçesi açıklarında bir midye çiftliğinde üretim halatlarına tutunmuş yavru pinalar tespit etti. Ölçülen bireylerin 7 ila 16 santimetre boy aralığında olduğu ve sağlıklı göründüğü bildirildi.

Saha gözlemlerinde ölü pina bireylerine rastlanmaması, yerel popülasyonun sürekliliği ve hastalık baskısının sınırlı olabileceği ihtimalini gündeme getiriyor. Akdeniz’deki kayıpların ardından Marmara’da doğal çoğalmanın sürmesi, türün genetik ve ekolojik devamlılığı açısından önem taşıyor. Pina, deniz çayırları ve kıyısal ekosistemlerle ilişkili bir tür olduğu için, varlığındaki değişim kıyı habitatlarının genel sağlığına dair dolaylı bir gösterge olarak da izleniyor.

Piri Reis Üniversitesi Denizcilik Fakültesi’nden Prof. Dr. Mustafa Sarı, keşfin Akdeniz’de pina popülasyonunun yeniden canlanması için potansiyel taşıdığını ifade etti. Haberin işaret ettiği bir diğer unsur, Avrupa ve Kuzey Afrika kıyılarındaki ülkelerin Marmara kaynaklı larvaları yakalama ve izleme yönünde çaba göstermesi. Bu, Marmara’daki üreme alanlarının yalnızca yerel koruma konusu olmaktan çıkıp bölgesel biyolojik çeşitlilik gündemine girdiğini gösteriyor.

Proje ekibi, midye çiftliklerinde bulunan pinaların hasat sırasında zarar görmemesi için uygulama geliştirmeyi ve uygun habitatlara taşınmasına dönük çalışmaları sürdürüyor. Midye üretim altyapısının, pina yavruları için tutunma yüzeyi oluşturması, su ürünleri yetiştiriciliği ile koruma hedeflerinin aynı sahada kesişebildiğini ortaya koyuyor.

Önümüzdeki dönemde izleme sonuçları, Marmara’daki çoğalmanın kalıcı bir popülasyona mı yoksa dönemsel bir yoğunlaşmaya mı işaret ettiğini daha net gösterecek.

Olası Etkiler

Ülke Etkisi: Bulgular, Türkiye’nin Marmara Denizi yönetiminde biyolojik çeşitlilik ve su ürünleri yetiştiriciliği kesişiminde yeni koruma standartlarını gündeme getirebilir. Bakanlık-üniversite işbirliği, izleme ve habitat taşıma gibi uygulamaların mevzuat ve denetim süreçlerine yansımasına yol açabilir.

Sektör Etkisi: Midye çiftliklerinde hasat ve bakım süreçleri, pina bireylerini koruyacak operasyonel adımlarla yeniden tasarlanabilir. Bu durum, yetiştiricilikte izleme, raporlama ve saha uygulamalarına ek maliyet ve uyum gereksinimi getirebilir.

Piyasa Etkisi: Su ürünleri üretiminde operasyonel değişiklikler, maliyet yapısı ve arz planlaması üzerinden fiyatlama dinamiklerini etkileyebilir. Koruma odaklı uygulamalar, kamu destekleri ve sigorta/uyum maliyetleri gibi kanallarla finansal beklentilere yansıyabilir.