Köprü ve otoyollar için paket özelleştirme formülü gündemde

Köprü ve otoyol özelleştirmesinde üçlü veya dörtlü paketler değerlendiriliyor; süreci izleyen kaynaklara göre yöntem henüz kesinleşmedi.

Değerlendirilen kapsamda, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından işletilen 15 Temmuz Şehitler ve Fatih Sultan Mehmet köprüleri bulunuyor. Otoyolların yanı sıra çevre yollarını da içeren hazırlıklarda, bütün varlıkların tek işlemle devredilmesi yerine farklı gruplar oluşturulması seçeneği öne çıkıyor; ancak kaynaklar bunun henüz nihai tercih olmadığını belirtiyor.

Aktarılan Cumhurbaşkanı kararına göre, işlemlerin tamamlanması için belirlenen son tarih 31 Aralık 2031. Öngörülen süre 30 yıl olmakla birlikte, düzenleme varlıkların mülkiyetinin özel sektöre geçirilmesini içermiyor. Dolayısıyla gündemdeki işlem, köprülerin ve yolların satılmasından ziyade işletme ve kullanım haklarının belirli koşullarla devredilmesine dayanıyor.

Trafik yoğunluğu paketlerin bileşimini belirleyecek

Süreci izleyen kaynakların anlattığı tasarımda, araç geçişinin fazla olduğu güzergâhlar ile daha az kullanılan yollar birlikte değerlendirilecek. Kaynakların verdiği örnekte, yoğun kullanılan iki otoyolun bulunduğu gruba trafik hacmi daha düşük yollar da eklenecek; böylece yatırımcıya sunulan paketin kapsamı genişletilecek.

Kaynaklar bu yaklaşımın amacını, yalnızca yoğun güzergâhların değil, kapsamdaki bütün yolların işletmesini bir bedel karşılığında özel sektöre bırakabilmek olarak açıklıyor. Bu nedenle öneri, her yolun kendi başına değerlendirilmesinden farklı bir yapı öngörüyor: Yüksek ve düşük kullanımlı güzergâhlar aynı işletme paketinin parçaları olacak.

Paketleme tercih edilirse, bir yatırımcının değerlendireceği işletme kapsamı yalnızca en yoğun yolla sınırlı kalmayacak. Daha az kullanılan güzergâhların da birlikte üstlenilmesi söz konusu olacak. Ancak hangi yolların eşleştirileceği ve iki köprünün nasıl gruplandırılacağı konusunda açıklanmış bir dağılım bulunmuyor.

Mülkiyet kamuda, yöntem henüz kesinleşmedi

Karara ilişkin aktarılan bilgiler, varlıkların topluca veya bölünerek özelleştirilmesine imkân tanındığını gösteriyor. Seçenekler arasında kiralama, işletme hakkının devredilmesi, gelir ortaklığı ve mülkiyet dışındaki hakların tesis edilmesi bulunuyor. İşin niteliğine göre başka yöntemlerden yararlanılması veya birden fazla yöntemin birlikte kullanılması da mümkün.

Bu çerçevede, paketlerin oluşturulması ile hukuki yöntemin seçilmesi birbirinden ayrı kararlar. Üçlü ya da dörtlü gruplara yönelinmesi, işlemin mutlaka yalnızca kiralama veya yalnızca işletme hakkı devri yoluyla yürütüleceği anlamına gelmiyor. Kaynaklar, kullanılacak yöntem konusunda son kararın verilmediğini özellikle belirtiyor.

2031 sonu için aktarılan tarih de işlemlerin tamamlanmasına ilişkin sınırı ifade ediyor; tek başına ihale tarihini göstermiyor. Benzer biçimde 30 yıllık süre, mülkiyetin kalıcı biçimde el değiştirmesi anlamına gelmiyor. İşletme döneminin başlangıcı ile sözleşmelerin ayrıntıları henüz açıklanmış değil.

Fransız şirketlerinin ilgisi Ankara görüşmelerinde

Aynı kaynaklara göre, Türkiye'den ve yurt dışından yatırımcıların sürece ilgisi devam ediyor. Kaynaklar, yabancı şirketler arasında Fransızların öne çıktığını ve Fransa merkezli bazı şirketlerin temsilcilerinin Ankara'daki temaslarında yatırım ilgilerini dile getirdiğini söylüyor. Görüşmelere katılan şirketlerin isimleri ise belirtilmiyor.

Kaynaklar ayrıca, Türkiye'de yap-işlet-devret modeli kapsamında köprü ve otoyol inşa ederek işleten şirketlerin de hazırlıkları yakından takip ettiğini aktarıyor. Bununla birlikte, görüşmelerde ifade edilen ilgi ile ihaleye katılma veya bağlayıcı teklif verme kararı aynı aşama değil. Açıklanan bilgiler belirli bir teklif sahibini ortaya koymuyor.

Sürecin somutlaşması için paketlere girecek varlıkların ve uygulanacak hukuki yöntemin netleşmesi gerekiyor. Karma trafik yapısına sahip paketler benimsenirse, yatırımcı değerlendirmesi bu güzergâhların birlikte işletilmesine dayanacak. Nihai yöntemin farklılaşması halinde ise şirketlerin önüne çıkacak işletme kapsamı ve sözleşme çerçevesi de değişebilecek.