Kene ısırıklarında yanlış müdahale enfeksiyon riskini artırıyor

Yaz aylarında artan kene vakalarıyla birlikte, uzmanlar yanlış müdahalenin hastalık bulaşma riskini yükselttiği uyarısını yineliyor. İstinye Üniversitesi Gaziosmanpaşa Hastanesi’nden Enfeksiyon Hastalıkları ve Mikrobiyoloji Uzmanı Dr.

Fatih Yıldız, kene ısırıklarının Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA), Lyme hastalığı ve tularemi dahil çeşitli enfeksiyonlara yol açabildiğini belirtiyor. Türkiye’de özellikle Tokat, Sivas, Çorum, Amasya, Yozgat, Erzincan ve Erzurum çevresinde KKKA riski yüksek.

İklim değişikliği ve hayvan hareketliliği nedeniyle riskli bölgelerin genişleyebileceği ifade ediliyor.

Yıldız’a göre keneler uygun sıcaklık ve nem koşullarında çoğalıyor; Nisan ile Ekim ayları arasında daha sık görülüyor. Kulak arkası, koltuk altı, kasık, diz arkası, göbek çevresi ve saçlı deri gibi derinin daha ince ve nemli olduğu bölgelere tutunmayı tercih ediyor.

Kene tutunmasını izleyen 10-14 gün içinde yüksek ateş, titreme, şiddetli baş ağrısı, yaygın kas ve eklem ağrıları, halsizlik, iştahsızlık, bulantı, kusma, ishal, karın ağrısı, döküntü veya morluklar ile burun ve diş eti kanamaları gelişebiliyor. Bu belirtiler ortaya çıktığında vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması öneriliyor.

Kene kaynaklı hastalıklar ve Türkiye’de risk haritası

Yaygın hastalıklar ve ciddiyeti

Uzmanlar, kenelerin taşıdığı mikroorganizmaların insanlara ve hayvanlara bulaşabildiğini; KKKA’nın yanı sıra Lyme hastalığı, tularemi, kene kaynaklı beyin iltihabı ve Q ateşinin de görülebildiğini belirtiyor. Hastalık tablosu geliştiğinde, özellikle KKKA’da ölüm riski olan ciddi komplikasyonlar yaşanabiliyor.

Yüksek riskli iller ve mevsim etkisi

KKKA açısından risk taşıyan keneler Türkiye’de daha çok Tokat, Sivas, Çorum, Amasya, Yozgat, Erzincan ve Erzurum çevresinde bildiriliyor. Nisan-Ekim döneminde temas olasılığı artıyor; iklim değişikliği, kuş göçleri ve hayvan ticareti gibi etkenler riskin farklı bölgelere taşınmasına zemin hazırlayabiliyor.

Doğru çıkarma, korunma ve izlem

Yanlış uygulamalardan kaçının

Keneyi alkol, kolonya, gaz yağı, aseton veya deterjanla ıslatmak; üzerine sigara basmak ya da ateş tutmak önerilmiyor. Bu tür işlemler kenenin kusmasına ve mikropları doğrudan vücuda vermesine yol açarak bulaş riskini artırabiliyor. Keneyi ezmek veya çıplak elle temas etmek de enfeksiyon olasılığını yükseltiyor.

Erken ve doğru çıkarma hayatidir

Kene ne kadar erken çıkarılırsa bulaş riski o kadar azalıyor. Tercihen sağlık kuruluşlarında, ince uçlu cımbız ya da özel kene çıkarma aparatlarıyla, ezmeden ve parçalamadan alınması gerekiyor. Zorunlu durumlarda çıplak elle temas etmeden çıkarılmalı; ardından bölge sabunlu suyla temizlenmeli.

Korunma ve risk grupları

Köy, bağ, bahçe, tarla ve ormanlık alanlara giderken açık renkli, vücudu kapatan kıyafetler tercih edilmeli; pantolon paçaları çorap içine sokulmalı ve uygun kene kovucu ürünler kullanılmalı. Çocuklar doğayla daha yoğun temas ettikleri için risk altında; evcil hayvanlar ise üzerlerine tutunan keneleri ev ortamına taşıyabiliyor.

Belirti izlemi: 14 gün kritik

Kene uzaklaştırıldıktan sonra en az 14 gün boyunca ateş, baş ve kas ağrısı, halsizlik, iştahsızlık, döküntü, morluk veya kanama gibi bulgular açısından yakın takip öneriliyor. Bu belirtilerden herhangi biri ortaya çıkarsa tıbbi değerlendirme geciktirilmemeli.

Uzmanlar, yaz boyunca kırsal alanlarda zaman geçirenlerin düzenli vücut kontrolü yapmasını ve şüphede gecikmeden sağlık danışmanlığı almasını öneriyor.