Netanyahu Mossad ataması: Gofman tartışması büyüyor

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Mossad Direktörlüğü için yaptığı atama, kurum içi liyakat tartışmasını ve siyasi kutuplaşmayı yeniden görünür hale getirdi. Netanyahu, 12 Nisan’da Tümgeneral Roman Gofman’ı Mossad Direktörü olarak atadı. Gofman, 2 Haziran’da mevcut direktör David Barnea’dan görevi devralacak ve beş yıl görevde kalacak.

Atama, Mossad çevrelerinde ve kamuoyunda iki başlıkta itiraz topluyor: adayın istihbarat alanındaki geçmişi ve geçmişte gündeme gelen disiplin ile hukuk tartışmaları. Gofman’ın kariyeri ağırlıkla kara kuvvetleri ve zırhlı birlikler üzerinden ilerledi. 1990’da İsrail’e göç ettikten sonra askeri kariyerine başladı ve 2024’te tümgeneralliğe yükseldi.

Gofman, görev süresince Lübnan, Batı Şeria ve Gazze Şeridi’ndeki operasyonlarda yer aldı. Kamuoyuna yansıyan tartışmalardan biri, işgal altındaki Batı Şeria’da Filistinlilerden alınan topraklara kurulan ve İsrail hukukunda da tartışmalı kabul edilen “Eli” yerleşimindeki “Bnei David” dini okulunda derslere katılması ve aşırı sağcı görüşlerle anılması oldu.

Bu bağlantı, Mossad gibi dış istihbarat kurumunun kurumsal tarafsızlığı ve dış operasyonlarda siyasi risk yönetimi açısından eleştirilerin odağına girdi.

Gofman’ın güvenlik yaklaşımı da tartışmayı besliyor. 7 Ekim 2023’teki Aksa Tufanı sırasında yaralandıktan sonra, Gazze Şeridi’nin tamamen işgal edilmesini ve kontrolün İsrail’de kalmasını öngören bir plan taslağı hazırladığı bildirildi. Bu tür bir yaklaşım, Mossad’ın geleneksel olarak dış operasyon, istihbarat toplama ve stratejik etki alanına odaklanan rolüyle uyum tartışmalarını gündeme taşıdı.

Atamaya dönük en somut itirazlar ise iddia edilen usulsüzlükler ve yasal sınırların aşılmasıyla ilgili. Gofman’ın 2015-2017 döneminde Batı Şeria’da görev yaparken Filistinli muhbirleri yasa dışı yollarla devşirdiği iddia edildi. Ayrıca 2022’de Golan Tepeleri’nde tümen komutanıyken 17 yaşındaki Uri Elmakias’ı İran ve Hizbullah’a yönelik bir operasyonda kullandığı ve bunun yasal sınırları aştığının ortaya çıktığı aktarıldı.

Eski Mossad Direktörü David Barnea, Gofman’ın “uygunsuz davranış” nedeniyle kınama almasının, Mossad Direktörlüğü gibi kritik bir göreve yükselmesini engellemesi gerektiğini söyledi. Elmakias ve bazı sivil toplum kuruluşları, atamanın durdurulması için 14 Nisan 2026’da Yüksek Mahkeme’ye başvurdu. Süreç, İsrail’de güvenlik kurumlarının atama mekanizmaları, sivil denetim ve yargının yürütme üzerindeki rolü tartışmalarını yeniden alevlendirebilir.

Mossad Direktörlüğü, İsrail’in dış istihbarat kapasitesi, gizli operasyonları ve stratejik ortaklarla koordinasyonu açısından kritik bir makam olarak görülüyor. Bu nedenle atama tartışması, yalnızca kişisel geçmişe değil, kurumun risk iştahına, operasyonel disiplinine ve uluslararası işbirliği kanallarında oluşabilecek güven algısına da bağlanıyor.

Ülke Etkisi: Atama ve Yüksek Mahkeme süreci, İsrail’de yürütme-yargı ilişkileri ve güvenlik bürokrasisinde liyakat tartışmalarını yeniden gündeme taşıyabilir. Kurum içi itirazlar, güvenlik yönetiminde koordinasyon ve hesap verebilirlik başlıklarında siyasi baskıyı artırabilir.

Sektör Etkisi: İstihbarat ve savunma ekosisteminde liderlik değişimi, operasyonel öncelikler ve kurumlar arası iş bölümü üzerinde etkili olabilir. Tartışmalar, dış ortaklarla istihbarat paylaşımı ve ortak operasyonlarda uyum süreçlerini daha görünür hale getirebilir.

Piyasa Etkisi: Yargı sürecinin uzaması ve güvenlik yönetimine dair belirsizlik, ülke risk primi ve jeopolitik risk algısı kanalıyla fiyatlamalara yansıyabilir. Savunma ve güvenlik harcamalarına ilişkin beklentiler, ilgili şirketler ve kamu maliyesi üzerinden izlenebilir.