İranlı diplomatlar Trump kitabıyla ABD hamlelerini okuyor

İranlı diplomatlar, Wall Street Journal’ın (WSJ) haberine göre Donald Trump’ın müzakere yaklaşımını çözmek ve Washington’ın olası adımlarını önceden görmek için farklı bir kaynağa yöneldi: Trump’ın 1987’de yayımlanan “The Art of the Deal” adlı kitabı.

Haberde, Tahran’ın yalnızca metin analiziyle yetinmediği; bazı psikologlardan da değerlendirme ve yöntem desteği aldığı bilgisi yer aldı. Bu yaklaşım, diplomatik hazırlığın kişisel liderlik tarzı üzerinden kurgulandığı örneklerden biri olarak öne çıkıyor.

WSJ’nin aktardığı hazırlık: Kitap okuması ve psikolog desteği

WSJ’ye göre İranlı yetkililer, Trump’ın pazarlık ve iletişim biçimini anlamayı, bunu da olası ABD hamlelerini tahmin etmenin bir aracı haline getirmeyi hedefliyor. Bu amaçla kitabın içeriği inceleniyor ve müzakere davranışı açısından çıkarımlar yapılmaya çalışılıyor.

Haberde dikkat çeken bir diğer unsur, psikologlardan destek alındığı iddiası oldu. Psikolog desteğinin kapsamına ilişkin ayrıntı paylaşılmasa da, bunun lider profilini ve karar alma kalıplarını yorumlama çabasıyla bağlantılı olduğu anlaşılıyor.

Trump’ın “The Art of the Deal” kitabı ilk kez 1987’de yayımlandı ve uzun yıllar boyunca Trump’ın iş dünyası kimliğinin anlatıldığı temel metinlerden biri olarak görülüyor. İran tarafının bu metni bir tür müzakere “ipuçları” kaynağı olarak ele alması, ikili gerilimlerin yüksek seyrettiği bir dönemde, karşı tarafın hareket tarzını kişisel referanslardan okuma girişimi olarak değerlendiriliyor.

Diplomaside lider profili okuması: Neden şimdi gündemde?

Devletlerarası müzakerelerde liderlerin üslubu, zamanlama tercihleri ve kriz yönetimi biçimi önemli bir değişken olarak kabul ediliyor. Özellikle yüksek gerilimli dosyalarda taraflar, karşı tarafın niyetini yalnızca resmi açıklamalardan değil, karar vericilerin geçmiş davranışları ve söylem repertuvarından da çıkarmaya çalışıyor.

Bu çerçevede bir kitabın “hazırlık dokümanı” olarak ele alınması, klasik diplomatik brifinglerin ötesinde bir yöntem anlamına geliyor. Ancak bu yöntem yeni değil; lider biyografileri, kampanya konuşmaları ve geçmiş müzakere örnekleri uzun süredir dış politika hazırlıklarının parçası olarak değerlendiriliyor.

WSJ’nin işaret ettiği psikolog desteği iddiası da bu eğilimin daha sistematik bir biçimde uygulanabileceğine işaret ediyor. Bu tür yaklaşımlar, karşı tarafın “kırmızı çizgileri”, risk algısı ve taviz eşiği gibi konularda senaryo üretmek için kullanılıyor.

Olası sonuçlar: Müzakere dili sertleşebilir, mesaj trafiği artabilir

İran’ın böyle bir hazırlık yürüttüğü iddiası doğruysa, bunun ilk yansıması iletişim stratejisinde görülebilir. Taraflar, mesajlarını doğrudan hedeflediği varsayılan psikolojik ve retorik tetikleyicilere göre kurgulayabilir; bu da kamuoyuna verilen açıklamaların tonu ve zamanlamasında değişiklik yaratabilir.

Öte yandan, lider merkezli okuma yöntemleri müzakereyi daha öngörülebilir hale getirebileceği gibi yanlış okumalar riskini de taşıyor. Diplomasi, yalnızca lider tercihlerine değil; kurumlar arası dengeye, iç siyasi dinamiklere ve bölgesel gelişmelere de bağlı ilerliyor.

Haberde somut bir takvim, görüşme başlığı veya resmi müzakere kanalı ayrıntısı yer almıyor. Buna rağmen, WSJ’nin aktardığı bu hazırlık biçimi, İran-ABD hattında tarafların karşılıklı hamleleri daha yakından “modellemeye” çalıştığı bir döneme işaret ediyor.

Önümüzdeki süreçte izlenecek başlıklar arasında, Washington’dan gelecek yeni mesajların tonu, Tahran’ın buna vereceği karşılıkların çerçevesi ve iki tarafın kamuoyuna dönük söyleminde bir eşgüdüm arayışı olup olmayacağı bulunuyor. Diplomatik sinyallerin, resmi açıklamalardan çok zamanlama ve vurgu değişimleri üzerinden okunması bekleniyor.