İngiltere Başbakanı Burnham: Rusya Brexit referandumuna müdahale etti

Burnham Brexit referandumuna Rusya müdahalesi iddiasını kamuya taşıdı; açıklama, Londra’da demokrasi ve dış etki tartışmasını büyüttü.

İngiltere Başbakanı Andy Burnham, 2016’daki Avrupa Birliği’nden ayrılma oylamasına Rusya’nın müdahale ettiğini söyledi. Burnham’ın sözleri, İngiliz siyasetinde uzun süredir tartışılan dış etki dosyasını başbakanlık düzeyinde yeniden gündeme getirdi.

Brexit dosyasında Rusya iddiası

Burnham, The Rest is Politics adlı podcast’e verdiği röportajda, Temmuz ayında göreve başladığında danışmanlarına Rusya’nın Brexit oylamasına karışıp karışmadığını sorduğunu anlattı. Başbakan, kendisine "Bana açıkça evet, müdahale edildiği söylendi," dendiğini aktardı.

Bu ifade, müdahale iddiasını hükümet içi bir değerlendirme olarak çerçeveliyor; ancak kaynak metinde danışmanların kimliği, dayandıkları kanıt veya istihbarat değerlendirmesinin tarihi yer almıyor. Moskova ise başka ülkelerdeki seçimlere veya referandumlara müdahale ettiği yönündeki suçlamaları uzun süredir reddediyor.

Burnham, bu bilgilerin açık kayda geçirilmesinin Almanya ve Fransa’daki seçmenler için de önemli olduğunu savundu. Başbakan, bazı siyasi gelişmelerin Rusya gibi düşman aktörler tarafından yönlendirildiğinin anlaşılmasına yardımcı olacağını söyledi.

Parlamento raporundan sonra gelen çıkış

Açıklama, İngiliz istihbarat kurumlarının Rusya’nın ülkenin demokratik kurumlarına yönelik müdahale tehdidinin arttığına dair uyarılarının ardından geldi. Bu bağlam, Burnham’ın sözlerini yalnızca geçmiş bir referandum tartışması olmaktan çıkarıp güncel güvenlik gündemine bağlıyor.

İngiliz Parlamentosu’ndaki bir komite, 2020’de yayımladığı raporda hükümetin Rus devlet medyası ve "trol" hesaplarının referandum üzerindeki olası etkisini yeterince incelemediği sonucuna varmıştı. Raporda varılan sonuç, hükümetin ne bildiğinden çok neyi araştırmadığı üzerine kurulu bir eleştiri niteliği taşıyordu.

Bu nedenle Burnham’ın sözleri iki ayrı düzeyde etkili olabilir. Birincisi, 2016 oylamasının meşruiyet tartışmalarını yeniden canlandırabilir; ikincisi, yabancı devlet kaynaklı dezenformasyona karşı hükümetin ne kadar şeffaf davranacağına dair baskıyı artırabilir.

Berlin’de AfD gündemi

Burnham, geçen hafta Berlin’de Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile Rusya’nın Alman siyasetindeki aşırı sağcı Almanya için Alternatif partisiyle olası bağlantılarını görüştüğünü de söyledi. AfD’ye ilişkin ifadeleri, Brexit iddiasını daha geniş bir Avrupa iç siyaset güvenliği tartışmasına bağladı.

Başbakan, Merz’in kendisine AfD’nin Rusya’yla açıkça bağlantılı olduğunu ve kendisinin anladığı kadarıyla finansman da aldığını söylediğini aktardı. Burnham ayrıca Rusya kaynaklı yanlış bilgi ve dezenformasyonun Alman siyasetine yayıldığının kesin olduğunu savundu.

Bu iddialar, kaynak metinde Merz’in doğrudan açıklamasıyla değil Burnham’ın aktarımıyla yer alıyor. AfD’ye ilişkin finansman iddiası bu nedenle Burnham’ın anlattığı görüşmeye dayalı tek kaynaklı bir iddia olarak kalıyor.

Manchester City baskısı büyüyor

Burnham, dış etki ve Avrupa siyaseti başlıklarının yanında, İngiltere’de Manchester City ile ilişkileri nedeniyle de baskı altında. Kaynak metne göre kulüp geçen ay finansal kuralları geniş çapta ihlal etmekten suçlu bulundu.

Daha önce Manchester Büyükşehir Belediye Başkanı olan Burnham, kulübün varlıklı Arap sahiplerini kaybetmekten "gerçekten endişe duyacağını" söylemesi üzerine eleştirildi. Bu sözler, futbol kulübü sahipliği, yabancı yatırım ve siyasi erişim arasındaki sınırları yeniden tartışmaya açtı.

Resmî kayıtların incelendiği haberlere göre İşçi Partisi milletvekilleri, Birleşik Arap Emirlikleri’nden ağırlama ve yurt dışı seyahatleri kapsamında yaklaşık 325.500 euro değerinde kabul aldı. Kaynak metin, bu tutarın diğer siyasi partilerinkinden çok daha yüksek olduğunu bildiriyor.

Burnham, podcast yayınında muhalefetin kulübün sahipleriyle yaptığı görüşmelerin ayrıntılarını açıklama talebini kabul etti. Bu kapsamda 2021’de önemli sayılabilecek yalnızca bir görüşme yaptığını söyledi.

Ancak bu açıklama, Manchester City Başkanı Khaldoon Al Mubarak’ın 14 Eylül’de İş Dünyası Bakanı Jonathan Reynolds ile Başbakanlık Ofisi’nde yaptığı özel görüşmenin ayrıntılarını kapsamayacak. Görüşme, kulübün suçlu bulunmasından 11 gün önce gerçekleştiği için zamanlaması tartışma yarattı.

Kaynak metinde, toplantının Al Mubarak’ın Abu Dabi’nin devlet varlık fonu Mubadala’daki üst düzey yöneticilik görevi kapsamında yapıldığı ve savunma, güvenlik istihbaratı ile ticarete odaklandığı öne sürülüyor. Burnham ise futbolla ilgili meselelerin ciddi olduğunu, bağımsız süreçte ele alındığını ve yatırım tartışmalarından ayrı tutulması gerektiğini söyledi.

Eğer hükümet Rusya müdahalesine ilişkin daha fazla belge açıklarsa, tartışma Avrupa’da seçim güvenliği, dijital platform denetimi ve istihbarat şeffaflığı başlıklarına kayabilir. Eğer açıklama yalnızca Burnham’ın sözleriyle sınırlı kalırsa, baskı daha çok başbakanın kanıt standardı ve Manchester City bağlantılarına ilişkin siyasi güvenilirliği üzerinde yoğunlaşabilir.