ABD, Sivil Süpersonik Uçuşlara Yönelik 50 Yıllık Yasağı Kaldırıyor

ABD Ulaştırma Bakanlığı ve Federal Havacılık İdaresi (FAA), 1973 yılından bu yana yürürlükte olan sivil süpersonik uçakların karasal alanlar üzerindeki uçuş yasağını sonlandırmaya hazırlanıyor. Ses hızını aşan yolculukları tamamen engellemek yerine uçakların gürültü seviyelerine dayalı yeni bir sertifikasyon sistemine geçilmesi planlanıyor.

Mevcut ticari yolcu uçakları saatte ortalama 885 ila 965 kilometre hızla seyrederken, havada Mach 1 (yaklaşık 1.240 km/sa) seviyesini aşacak olan ulaşım araçları seyahat sürelerini önemli ölçüde kısaltacak. Uçaklar, belirlenen ses sınırlarını aşmadıkları sürece ABD kara sahası üzerinde sesten hızlı bir operasyon yürütebilecek.

Söz konusu yasal değişiklik

Söz konusu yasal değişiklik, ABD Başkanı Donald Trump'ın Haziran 2025'te imzaladığı başkanlık kararnamesiyle ivme kazandı. Kararname, sesten hızlı havacılık teknolojisinin gelişimini yavaşlatan bürokratik engellerin kaldırılmasını talep ediyor. FAA, gürültü bazlı sertifikasyon standartlarını ve iniş-kalkış limitlerini 2027 yılının ortasına kadar tamamlamayı hedefliyor.

FAA Başkanı Bryan Bedford, günümüzdeki teknolojik gelişmeler sayesinde geçmişteki yüksek gürültü sorununun çözülebileceğini belirtti. Modern tasarımların eski tip sonik patlamaları ortadan kaldıracağına dikkat çeken Bedford, 1970'lerden kalan sınırlamaların artık geride bırakılabileceğini ifade etti.

Sonik Patlamaların Yol Açtığı 1973 Yasakları

Karasal uçuş yasakları, 1960'lı yıllarda yapılan test uçuşları sırasında ortaya çıkan şiddetli ses dalgaları nedeniyle yürürlüğe girmişti. Özellikle Oklahoma City deneyleri sırasında, sesten hızlı uçakların oluşturduğu şok dalgalarının cam kırılmalarına, maddi hasarlara ve çevre sakinlerinin şikayetlerine yol açtığı tespit edildi. Dönemin teknolojisi bu gürültüyü engelleyemeyince 1973 yılında kesin bir yasak getirildi.

1976 ile 2003 yılları arasında New York ve

Yasak sonrasında hizmete giren dönemin tanınmış yolcu uçağı Concorde, ABD hava sahasında yalnızca belirli şartlar altında görev yapabildi. 1976 ile 2003 yılları arasında New York ve Londra arasındaki seyahat süresini üç saatin altına indiren uçak, ses patlamalarından kaçınmak için rotalarının çoğunu Atlantik Okyanusu üzerinde gerçekleştirdi.

Ancak operasyonel maliyetler yüksek kaldı; 2003 yılında gidiş-dönüş Concorde bileti 12.000 dolardı ve bu rakam enflasyon hesaplandığında günümüzde 22.100 doların üzerinde bir değere denk geliyor.

Yakıt Verimliliği Artırılmış Yeni Nesil Jetler

Günümüzde çeşitli havacılık firmaları, daha sessiz çalışan ve yakıt verimliliği artırılmış yeni nesil araçlar üzerindeki çalışmalarını sürdürüyor. Colorado merkezli Boom Supersonic, 60 ila 80 yolcu kapasiteli Overture isimli uçağı için büyük uluslararası hava yolu şirketlerinden ön sipariş aldı. Aynı zamanda Atlanta merkezli Spike Aerospace, en fazla 18 yolcu taşıyabilen Diplomat adlı iş jetini geliştiriyor.

Küresel havacılık sektörü, kıtalararası uçuşları dört saatin altına düşürmeyi hedefliyor. Bu vizyonun teknik altyapısı, NASA'nın deneysel X-59 uçağı ile süpersonik hızlarda sessiz uçuş yapılabildiğini kanıtlayan yakın tarihli testleriyle de desteklendi.

FAA tarafından 2027 yılına kadar netleştirilecek olan regülasyonların, Avrupa ve dünya genelindeki sivil havacılık otoriteleri için sektörel bir yönlendirici model oluşturması bekleniyor. Önümüzdeki süreçte piyasanın yakından izleyeceği ana gelişme, ilk ticari prototiplerin sertifikasyon aşamasında hedeflenen katı gürültü sınırlarını fiilen karşılayıp karşılamayacağı olacak.