“Hamamböceği” hareketi parlamentoya yürümek istedi

Hamamböceği hareketi, Delhi’de parlamento yürüyüşü polis tarafından durdurulurken sınav sızıntılarına karşı öfkeyi büyüttü.

Sabah saatlerinde Jantar Mantar’da toplanan grup, Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan’ın istifasını istemek için parlamento binasına yürümeye çalıştı. Delhi Polisi, gösteri için resmi izin alınmadığını ve pazartesi günü başlayacak muson dönemi parlamento oturumları öncesinde güvenlik kısıtlamalarının gerekli olduğunu açıkladı.

Jantar Mantar’dan parlamento yönüne

Gösteri alanında öğrenciler, beyaz yakalı çalışanlar ve çocuklarıyla gelen aileler yer aldı. Televizyon görüntülerinde, güvenlik barikatlarını geçmeye çalışan bazı protestocuların polis müdahalesiyle karşılaştığı ve cop kullanıldığı görüldü.

Kalabalıktaki bazı kişiler Hindistan bayrakları taşıdı, bazıları ise uzun sürebilecek bir bekleyişe hazırlanarak çantalarında su ve yiyecek bulundurdu. Polis hoparlörlerden dağılma çağrısı yaparken, göstericiler Pradhan ve Başbakan Narendra Modi aleyhine slogan attı.

Parlamento binasına birkaç kilometre uzaklıktaki Jantar Mantar, Delhi’de gösteriler için ayrılmış alanlardan biri olarak kullanılıyor. Bu nedenle yürüyüş girişimi yalnızca bir sokak eylemi değil, sınav sistemi üzerinden merkezi hükümete yöneltilen siyasi baskının görünür bir testi haline geldi.

Hamamböceği adı nasıl yayıldı

Hareketin adı, mayıs ayında bir yüksek mahkeme başkanının ilgisiz bir duruşmada işsiz bazı gençleri “hamamböceklerine” benzetmesinin ardından ortaya çıktı. Destekçileri bu ifadeyi reddetmek yerine sahiplenerek alaycı bir siyasi kimliğe dönüştürdü.

“Hamamböceği Halk Partisi” adıyla anılan yapı, gençler arasında sosyal medya üzerinden hızla görünürlük kazandı.

Hareketin ivme kazanmasında tıp fakültelerine ve kamu kadrolarına girişte yapılan kritik sınavlarda soru sızıntısı iddialarının tekrarlanması belirleyici oldu. Protestocular, bu sızıntıların yalnızca sınav güvenliğini değil, kamu istihdamına ve eğitimde yükselme imkanına duyulan güveni de zedelediğini savunuyor.

Sınav öfkesi kamp alanına taşındı

Jantar Mantar’daki kamp yaklaşık bir aydır sürerken, kendilerini “hamamböcekleri” diye tanımlayan protestoculara çeşitli öğrenci grupları da katıldı. Açlık grevi yapan aktivist Sonam Wangchuk’un cumartesi günü polis tarafından zorla hastaneye götürülmesi, eylemlerin daha geniş bir kesim tarafından izlenmesine yol açtı.

Protestocular üç ana talep etrafında birleşiyor: Pradhan’ın görevden ayrılması, sınav sisteminde reform yapılması ve soru sızıntılarının ardından intihar eden öğrencilerin ailelerine tazminat ödenmesi. Bu talepler, eğitim yönetiminden adalet mekanizmasına kadar uzanan daha geniş bir hesap verebilirlik çağrısına bağlanıyor.

Hükümet açısından baskı iki kanaldan geliyor. Birincisi, genç işsizliği ve sınav güvenliği üzerinden büyüyen toplumsal tepki; ikincisi ise parlamento oturumları başlarken muhalefetin bu dosyayı siyasi gündeme taşıma ihtimali.

Eğer yetkililer sınav güvenliğine dair somut bir takvim açıklar ve soru sızıntıları için şeffaf bir soruşturma zemini kurarsa, protesto baskısı kurumsal reforma yönlenebilir. Bu senaryoda Pradhan üzerindeki doğrudan istifa baskısı azalabilir, eğitim ve kamu sınavı sektörü ise denetim, dijital güvenlik ve sınav merkezi kontrollerinde daha sert kurallarla karşılaşabilir.

Eğer polis kısıtlamaları ağırlaşır ve hükümet talepleri yanıtsız bırakırsa, hareketin üniversitelere ve diğer şehirlere yayılma riski artar. Bu durumda Hindistan’ın iç siyasi gündemi gençlerin kamu sınavlarına erişimi etrafında daha sertleşir; eğitim sistemi, kamu alımı ve şehir güvenliği aynı krizin parçaları haline gelir.

Küresel ölçekte etki sınırlı görünse de Hindistan gibi büyük bir işgücü piyasasında sınav ve kamu istihdamı güveni, sosyal hareketliliğin temel araçlarından biri. Bundan sonra izlenecek başlıklar, Delhi’de yeni yürüyüş izni verilip verilmeyeceği, Wangchuk’un durumu, Pradhan’ın açıklamaları ve soru sızıntılarına ilişkin resmi soruşturmanın kapsamı olacak.