Fidan'dan Mekke Anlaşması açıklaması: "Saldırı anlaşması değil"

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Karadeniz'de sivil gemileri hedef alan saldırıların Türk gemileri ile tahıl sevkiyatını etkilediğini söyledi.

Fidan, ortak basın toplantısında Rusya-Ukrayna savaşının denizdeki etkilerine ilişkin değerlendirmelerini aktardı. Ankara'nın, deniz ulaşımını tehdit eden gelişmeler hakkındaki uyarılarını hem Rusya'ya hem Ukrayna'ya ilettiğini belirterek çatışmanın Karadeniz'de ayrı bir cephe açmasına karşı çıktı.

Bakanın açıklamasında deniz güvenliği ile gıda tedariki aynı çerçevede ele alındı. Fidan'a göre saldırıların sonuçları, gemilerin ve çalışanların uğradığı zararla sınırlı kalmıyor; taşınan tahılın alıcılara ulaşmasının engellenmesi de uluslararası ölçekte gıda güvenliğini etkiliyor.

Türk bağlantılı gemiler de etkileniyor

Fidan, saldırılardan etkilenenler arasında Türkiye bayrağı taşıyan gemilerin yanı sıra sahipleri veya çalışanları Türk olan gemilerin de bulunduğunu ifade etti. Böylece denizdeki riskin yalnızca bayrak üzerinden değil, mülkiyet ve personel bağlantıları üzerinden de Türkiye'yi ilgilendirdiğini anlattı.

Bakan, diğer ülkelerin vatandaşlarının da zarar gördüğünü belirterek sorunu yalnızca Türkiye açısından değerlendirmedi. İnsan hayatı ve maddi kayıpların yanında deniz ulaşımının güvenliğini ve çevrenin korunmasını da saldırıların tehdit ettiği alanlar arasında saydı.

Fidan, Rusya ve Ukrayna'nın sahada üstünlük elde etme girişimlerinin Karadeniz'deki gemi trafiğini olumsuz etkilediği değerlendirmesini yaptı. Türkiye'nin bu durumun son bulması için çaba gösterdiğini söyleyerek taraflara iletilen uyarıları, sürmekte olan diplomatik girişimlerin bir parçası olarak sundu.

Tahıl taşıyan gemilerin pazarlara erişememesi, Fidan'ın açıklamasında denizdeki çatışmayı daha geniş bir ekonomik meseleye bağlayan unsur oldu. Bakan, yükün varış noktasına ulaşmasının engellenmesini gıda güvenliği açısından bir sorun olarak nitelendirerek bunun önüne geçilmesi gerektiğini dile getirdi.

Montrö uygulaması ve Avrupa güvenliği

Fidan, Ankara'nın savaşın ilk döneminden itibaren çatışmanın Karadeniz'e taşınmasını engellemeye çalıştığını söyledi. Montrö Boğazlar Sözleşmesi kapsamındaki uygulamaları ve Karadeniz Tahıl Girişimi'ni, Türkiye'nin bu amaçla izlediği yaklaşımın örnekleri olarak gösterdi.

Bu geçmişe karşılık mevcut duruma ilişkin değerlendirmesi daha farklıydı: Bakan, savaşın artık Karadeniz'e doğru genişlediğini ifade etti. Karadaki cephelerde çatışmanın yayılmasıyla denizdeki etkiler arasında bağlantı kurarak bölge ülkelerine ve uluslararası topluma yeni bir cephe oluşmasını engelleme çağrısı yaptı.

Fidan, Avrupa güvenliği tartışmalarında Türkiye'nin güvenlik ihtiyaçlarının ve kapasitesinin birbirinden ayrı değerlendirilemeyeceğini savundu. Uzun vadeli güvenlik tercihleri belirlenmeden önce kapsamlı bir değerlendirme yapılması gerektiğini söyleyerek gecikmenin taşıdığı riske dikkat çekti.

Bakanın ortaya koyduğu çerçevede Türkiye'nin rolü, hem deniz ulaşımının korunmasını hem de Avrupa'nın güvenlik düzenine ilişkin tartışmaları kapsıyor. Fidan, Rusya-Ukrayna savaşını yalnızca yakın çevre için değil, dünya genelindeki istikrar için de temel tehditler arasında gördüğünü belirtti.

Mekke Anlaşması için savunma vurgusu

Fidan, aynı açıklamalarda Mekke Anlaşması olarak adlandırdığı düzenlemeye ilişkin de konuştu. Anlaşmaya katılan bir ülkenin saldırıyla karşılaşması halinde savunmasına destek verilmesini öngören bir çerçeve tarif ederek, "Bu saldırı anlaşması değil, savunma anlaşmasıdır" dedi.

Türkiye'nin başka bir devletin topraklarında saldırı gerçekleştirmek amacıyla asker konuşlandırmayacağını söyleyen Fidan, bu taahhüdü anlaşmanın savunma niteliğiyle birlikte dile getirdi. Karadeniz konusunda ise Ankara'nın açıkladığı öncelik, gemilere yönelik saldırıların durması ve tahılın uluslararası pazarlara ulaşmasının önündeki engellerin kaldırılması oldu.