Birleşik Krallık'ta viski gerilimi: İngiliz viskisi resmen tanındı, İskoç üreticiler itiraz etti

İngiliz viskisi, yeni coğrafi işaretle üretim standardına kavuşurken İskoç üreticiler tek malt tanımına ilişkin kurallara itiraz ediyor.

Birleşik Krallık Çevre, Gıda ve Köy İşleri Bakanlığı tarafından tanınan statü, İngiltere'deki malt ve tahıl viskilerinin üretim koşullarını düzenliyor. Anlaşmazlığın merkezinde ise damıtma öncesindeki işlemlerin aynı tesiste tamamlanmasının gerekip gerekmediği bulunuyor.

İngiliz üreticileri temsil eden İngiliz Viskisi Birliği, düzenlemeyi kategorinin tanınması ve yabancı pazarlarda korunması açısından destekliyor. İskoç Viskisi Birliği ise kabul edilen metnin tek malt kategorisindeki yerleşik standardı gevşettiğini savunuyor; tüketici algısına ve itibara ilişkin zarar iddiası bu kuruluşun değerlendirmesi.

Tek maltın tesis sınırı tartışılıyor

İskoç tek malt üretiminde tahılın hazırlanması ve fermantasyon dahil damıtma öncesi aşamalar damıtımevinde yürütülüyor. İngiliz viskisine ilişkin yeni kurallar, bu işlemlerin başka bir tesiste yapılmasına olanak tanıyor. Dolayısıyla tartışma yalnızca şişedeki ürünün adına değil, üretimin hangi bölümlerinin aynı yerde toplanacağına uzanıyor.

Bu esneklik, bira üreticileriyle ortak çalışan Hicks & Healey ile bira fabrikası ve damıtımevini ayrı tesislerde işleten Spirit of Yorkshire Distillery gibi işletmelerin talebiyle metne eklendi. Mevcut üretim modelleri böylece yeni tanım içinde yer buluyor. Buna karşılık tek malt için imbik kullanılması ve asgari iki damıtma işlemi gibi koşullar, İskoç uygulamasıyla ortak noktalar oluşturuyor.

Kurallar, kullanılacak tahılın Birleşik Krallık'ta yetiştirilmesini de şart koşuyor ve olgunlaştırmada meşe dışındaki ahşap fıçılara izin veriyor. İrlanda viskisinde de bulunan bu seçenek, İskoç üretiminde uygulanmıyor. İngiliz kategorisi böylece bazı süreçleri İskoç standardına yaklaştırırken hammadde ve fıçı seçiminde kendine ait sınırlar çiziyor.

North East Fife milletvekili Wendy Chamberlain, parlamento görüşmelerinde, bütün aşamaları aynı tesiste gerçekleştirmek için yatırım yapan İskoç işletmelerinin rekabet bakımından dezavantaj yaşayabileceğini söyledi. Spirit of Yorkshire'ın kurucu ortağı David Thompson ise tüketicilerin tek malt tanımını yaygın biçimde bildiği varsayımına karşı çıkıyor. Tarafların bu tüketici davranışı iddialarını karşılaştıracak araştırma verisi bulunmuyor.

İngiltere'deki üretim yeniden kategori kazanıyor

İngiltere'nin 19. yüzyılda faaliyet gösteren viski damıtımevleri, sonraki yüzyılın başlangıcına gelindiğinde kapanmıştı. Modern üretim dönemi, Cornwall'da Hicks & Healey'nin 2003'te kurulmasıyla başladı; daha sonra açılan damıtımevlerinin sayısı 70'i geçti. Maltlanmış arpanın yanında çavdar, buğday ve yulaf kullanan işletmeler de bu üretim tabanında yer alıyor.

Yeni statü, Birleşik Krallık'ta daha önce tanınmış viski kategorilerine İngiliz üretimini ekliyor. Galler 2023'te coğrafi işaret kazanırken, İskoç ve Kuzey İrlanda'yı da kapsayan İrlanda viskilerinin Avrupa Birliği korumaları Brexit sonrasında 2020'de Birleşik Krallık tarafından kabul edilmişti. Bu geçmiş, İngiliz üreticilerin eşdeğer bir tanınma talebinin dayanağını oluşturuyor.

İngiliz Viskisi Birliği CEO'su Morag Garden, standartların resmileştirilmesi çalışmalarına kuruluşunun öncülük ettiğini belirtiyor. Cotswolds Distillery kurucusu ve birlik başkanı Daniel Szor ise İskoç Viskisi Birliği'nin hazırlık aşamasında katkı verdiğini, itirazlarını Şubat 2025'te başlayan kamuoyu görüşü sürecinde kayda geçirdiğini söylüyor. Hazırlık sürecine ilişkin bu anlatım Szor'a ait.

ABD'de tanınma henüz ayrı aşama

İngiliz Viskisi Birliği, coğrafi işaretin tüketicilere kategorinin özelliklerini anlatmasını ve ticaret anlaşmaları üzerinden uluslararası korumayı kolaylaştırmasını bekliyor. Ancak yerel tanınma, yabancı bir düzenleyicinin aynı kategoriyi kabul ettiği anlamına gelmiyor. ABD'de İskoç viskisi, tek malt türü dahil, Alkol ve Tütün Vergisi ve Ticaret Bürosu tarafından ayrı bir sınıf olarak tanınıyor.

İngiliz kategorisi de ABD'de benzer biçimde kabul edilirse, Spirit of Yorkshire Distillery gibi üreticiler ürünlerini tanımlanmış bir sınıf altında pazarlama olanağı bulabilir; sektör açısından dış pazardaki hukuki tanım daha açık hale gelebilir. Bu adım gerçekleşmezse Birleşik Krallık'taki koruma ile ABD'deki sınıflandırma ayrı kalır.

Uluslararası ticaret üzerindeki olası etkiyi ölçmek için İngiliz viskisinin ihracat payı ve satış verileri gerekiyor; ABD'de tanınmaya ilişkin kesinleşmiş bir takvim bulunmuyor.