FCAS krizi Paris ve Berlin'i savunma masasına yeniden çekti

FCAS iptali sonrası Fransa ve Almanya, savunma iş birliğini onarmak için Köln yakınında iki günlük zirveye hazırlanıyor.

Toplantının amacı, yeni nesil savaş uçağı programının çökmesiyle açılan siyasi ve endüstriyel boşluğu sınırlamak. Tarafların zirve sonunda iki ayrı deklarasyonla ortak savunma çizgisini koruma iradesi göstermesi bekleniyor.

Görüşmeler, Washington'ın Avrupa'dan daha fazla silahlanma talep ettiği ve Trump döneminde ABD güvenlik garantilerinin ne kadar öngörülebilir olduğunun tartışıldığı bir döneme denk geliyor. Bu nedenle mesele yalnızca Paris ile Berlin arasındaki bir proje anlaşmazlığı değil, Avrupa'nın askeri kapasitesini kimin teknolojisiyle büyüteceği sorusu.

FCAS krizi masayı daralttı

Geleceğin Muharip Hava Sistemi olarak bilinen FCAS, Fransa ve Almanya'nın savunma sanayisinde daha yüksek ölçek hedefinin ana sembollerinden biriydi. Aktarılan bilgilere göre proje, iki ülkenin sanayi çıkarları arasındaki gerilim nedeniyle uçak üretimi aşamasına taşınamayacak.

Berlin'den gelen değerlendirmeler, programın bütün çıktılarının rafa kaldırılmayacağına işaret ediyor. Tarafların savaş uçakları arasında veri paylaşımı ve bağlantı sağlayacak muharebe bulutu teknolojisini geliştirmeyi sürdürme konusunda uzlaştığı belirtiliyor.

Bu yaklaşım, iptal edilen platformdan geriye kalan en kritik unsurun yazılım, sensör verisi ve ağ mimarisi olduğunu gösteriyor. Eğer bu teknoloji hattı korunursa, FCAS'in fiziksel uçak hedefi bitse bile Avrupa hava muharebesi doktrini için kullanılabilecek bir çekirdek altyapı kalabilir.

Nükleer tatbikat dosyası açılıyor

Zirvenin en hassas başlıklarından biri, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un mart ayında gündeme getirdiği ileri nükleer caydırıcılık önerisi olacak. Plana göre Avrupalı müttefikler Fransa'nın nükleer caydırıcılık tatbikatlarına katılabilecek ve bazı Fransız nükleer unsurlarını geçici olarak kendi topraklarında barındırabilecek.

Alman yetkililer, Alman askerlerinin sonbaharda yapılacak bir Fransız nükleer tatbikatına katılması için bu toplantıda resmi mutabakat bekliyor. Böyle bir adım, Almanya'nın Fransa'nın nükleer şemsiyesiyle kurduğu ilişkiyi daha görünür hale getirir.

Bu dosya, savunma iş birliğini yalnızca sanayi projeleriyle sınırlamıyor. Nükleer tatbikatlara katılım kabul edilirse, Avrupa güvenlik mimarisinde Fransa'nın rolü büyürken Berlin'in geleneksel temkinli çizgisi de yeni bir testten geçecek.

Uydu ve füze ayrışması sürüyor

FCAS, ikili savunma gündemindeki tek sorun değil. Ortak yeni nesil tank programında gecikmeler yaşandığı, ABD yapımı Reaper insansız hava araçlarına rakip olarak tasarlanan Eurodrone programında da ciddi ilerleme kaybı bulunduğu aktarılıyor.

Paris ile Berlin'in ayrıştığı ana eksenlerden biri, Avrupa'nın askeri teknolojilerde ABD'ye bağımlılığının ne kadar azaltılması gerektiği. Fransız yetkililer, hava ve füze savunmasında Avrupa menşeli sistemlerin tercih edilmesi gerektiğini savunuyor ve balistik füze savunmasında egemenlik vurgusunu öne çıkarıyor.

Uzay alanı da ikili denklemi karmaşıklaştırıyor. Almanya kendi askeri uydu takımyıldızı için ayrı bir yol izlerken, iki ülkenin Avrupa Birliği'nin güvenli uydu iletişim ağı IRIS²'ye desteklerini yeniden teyit etmesi bekleniyor.

Paris, IRIS²'yi yabancı sağlayıcılara bağımlılığı azaltacak egemen bir altyapının temel parçası olarak görüyor. Berlin'in ayrı uydu hamlesi ise ortak Avrupa hedefi ile ulusal kapasite arayışı arasındaki gerilimi açık tutuyor.

Eğer zirve teknoloji paylaşımı ve görev dağılımında somut takvim üretirse, Avrupa savunma sanayisi FCAS kaybını kısmen telafi edebilir. Bu senaryoda küresel ölçekte Avrupa'nın ABD'ye bağımlılığı sınırlı da olsa azalır, FCAS'ten kalan muharebe bulutu hattı değer kazanır ve tank, drone, uydu projelerinde ortak çalışma zemini güçlenir.

Eğer sanayi payı, uydu egemenliği ve füze savunması üzerindeki ayrışmalar sürerse, deklarasyonlar siyasi hasarı örtmekte yetersiz kalabilir. Bu durumda Avrupa makro güvenlik harcamaları artarken verimsizlik riski büyür, FCAS teknolojileri dar bir alana sıkışır ve savunma sektörü ulusal projelere bölünmeye devam eder.