F-35 anlaşmasına Kongre engeli: Titus yeni hamle başlattı

F-35 konusunda Türkiye’nin programa olası dönüşü, Demokrat vekil Dina Titus’un Kongre’de başlattığı yeni girişimle yeniden tartışma konusu oldu.

Temsilciler Meclisi üyesi Titus, Ankara’nın F-35 programına geri dönmesini önlemeyi amaçlayan bir adım attığını duyurdu. Girişim, ABD iç siyasetinde savunma satışları ve ittifak ilişkilerine dair süregelen çekişmenin yeni bir başlığı olarak görülüyor.

Gelişme, ABD Başkanı Donald Trump’ın Türkiye ile yeni bir savunma düzenlemesine kapıyı aralayan açıklamalarının ardından geldi. Trump’ın sözleri, yönetimin Ankara ile savunma alanında yeniden müzakere edebileceği yorumlarına yol açtı.

Kongre’deki yeni hamle neyi hedefliyor?

Titus’un başlattığı süreç, Türkiye’nin F-35 programına dönüş ihtimalini Kongre denetimine daha sıkı biçimde bağlamayı amaçlıyor. Bu çerçevede, yürütmenin atabileceği adımların siyasi ve hukuki tartışmaya açık hale gelmesi bekleniyor.

ABD’de savunma tedariki ve silah satışları yalnızca Beyaz Saray’ın tercihlerine bağlı ilerlemiyor. Kongre, bütçe yetkileri ve çeşitli denetim mekanizmalarıyla, özellikle yüksek profilli savunma dosyalarında süreci yavaşlatabilen ya da koşullara bağlayabilen bir aktör konumunda.

Bu nedenle Titus’un girişimi, tek başına bir karar anlamına gelmese de siyasi mesaj taşıyor. Aynı zamanda Türkiye dosyasının yeniden Kongre gündeminde üst sıralara çıkabileceğine işaret ediyor.

Trump’ın açıklamaları Ankara-Washington hattını nasıl etkiledi?

Trump’ın Türkiye ile yeni bir savunma düzenlemesine açık kapı bırakan değerlendirmeleri, iki ülke arasında uzun süredir sorunlu ilerleyen savunma diyalogunu yeniden hareketlendirdi. Bu açıklamalar, yürütme organının esneklik alanını genişletmek isteyebileceği şeklinde yorumlandı.

Buna karşın Kongre’deki yaklaşım daha parçalı ve sert olabiliyor. Temsilciler Meclisi ve Senato’daki üyeler, müttefiklik ilişkileri, bölgesel güvenlik kaygıları ve ABD’nin savunma ihracatı kuralları üzerinden farklı pozisyonlar alabiliyor.

Titus’un hamlesi de tam bu ayrışmanın üzerine geldi. Sürecin bir sonraki aşamasında, Kongre’deki komitelerin tavrı ve parti içi dengeler belirleyici olacak.

F-35 dosyasında arka plan ve olası sonuçlar

F-35 programı, ABD öncülüğünde yürütülen ve birçok müttefiki ilgilendiren stratejik bir hava gücü projesi olarak öne çıkıyor. Türkiye’nin programa ilişkin konumu ise son yıllarda ikili ilişkilerde en tartışmalı başlıklardan biri haline gelmişti.

Bugün gelinen noktada, Titus’un girişimi Türkiye’nin geri dönüş ihtimaline yönelik siyasi maliyeti artırabilir. Ayrıca yürütme organının atacağı adımların, Kongre’de daha ayrıntılı denetime tabi tutulmasına yol açabilir.

Diplomatik açıdan bakıldığında, bu tür girişimler Ankara-Washington hattında pazarlık alanını daraltabilir. Öte yandan savunma iş birliği konusunda atılabilecek her adımın, ABD iç politikasında kamuoyu ve Kongre hassasiyetleriyle birlikte ele alınması gerekecek.

Önümüzdeki dönemde gözler, Titus’un başlattığı girişimin Kongre’de destek bulup bulmayacağına çevrilecek. Trump yönetiminden gelecek yeni açıklamalar ve olası müzakere sinyalleri de dosyanın seyrini belirleyecek.