AB, güvenli bağlantılar için 348 uydulu IRIS² ağı kuruyor

Avrupa Birliği, 16 Ekim’de yayımlanan Euronews haberine göre IRIS²’yi 348 uydulu güvenli bir iletişim ağı olarak geliştiriyor; ilk fırlatmalar 2029 için planlanıyor.

Euronews, Komisyon hesaplamalarına dayanarak programın savunma, güvenlik ve acil durum hizmetleri için 66 uydu ekleyeceğini, AB kamu sektörü kullanıcıları için güvenli kapasiteyi %60, dünya çapındaki kapasiteyi %54 artıracağını bildirdi.

Infrastructure for Resilience, Interconnectivity and Security by Satellite ifadesinin kısaltması olan IRIS², Avrupa ve Afrika’da mobil kapsama açıklarını azaltırken hükümetlere, şirketlere ve vatandaşlara hizmet vermek üzere tasarlanıyor. Planlanan ağ, alçak Dünya yörüngesinde 330 uydu ve orta Dünya yörüngesinde 18 uydudan oluşuyor.

AB’nin çabası, Ukrayna ordusunun bu hafta saatte 160 kilometreden hızlı hareket eden alıcılarda, dronlar dahil, Starlink kısıtlamaları bildirmesiyle önem kazandı. Euronews, hizmetin kısmen geri getirildiğini ancak bir üst sınırın sürdüğünü ve kısıtlamayı kimin emrettiğinin belirsiz olduğunu söyledi.

Elon Musk, kapatma emrinden sorumlu olduğunu X’te reddederek Starshield’ın doğrudan ABD hükümetinin kontrolünde olduğunu söyledi. Starlink ve Starshield’ın ikisi de SpaceX tarafından geliştiriliyor, ancak Starlink özel ve ticari kullanıcılara hizmet verirken Starshield hükümetler ve ordular için tasarlanıyor.

Polonya Dışişleri Bakanı Radosław Sikorski, X’te Musk’a açıkça meydan okuyarak şunu yazdı: "Hey, Elon Musk, koca adam, ürünlerinle bir kez daha siyaset mi oynuyorsun? Avrupalı müşterilerin olarak seni yakından izliyoruz." Euronews, Ukrayna terminallerinin büyük bir bölümünün ödemesini Polonya’nın yaptığını bildirdi.

Atlas360, 16 Ekim’de Kyiv’in jeopolitik belirsizlik artarken Washington’a bağımlılığı azaltmak için AB yapımı askeri ve uydu teknolojisine yöneldiğini bildirdi. Bu nedenle IRIS², hükümetlerin ve silahlı kuvvetlerin bir kriz anında dayanabileceği altyapıyı kontrol etmeye yönelik daha geniş bir Avrupa hamlesinin içinde yer alıyor.

Euronews’e göre Avrupa Komisyonu ve SpaceRISE konsorsiyumu, Ağustos başında IRIS²’nin uygulanması üzerinde anlaştı. Sistemin, iletişimi güvence altına almayı amaçlayan bir çerçeve olan Avrupa kuantum iletişim altyapısı EuroQCI üzerinden şifreleme için kuantum teknolojisine dayanması bekleniyor.

Almanya’nın sanayi rolünün merkezinde OHB olarak bilinen Orbitale Hochtechnologie Bremen var. OHB, 31 Ağustos’ta uydu operatörü SES ile IRIS² için 18 orta Dünya yörüngesi uydusu inşa etmeye yönelik, 1 milyar €’nun hemen altında değer taşıyan bir sözleşme imzaladı.

Her uydunun fırlatmada yaklaşık 2,6 ton ağırlığında olması bekleniyor. Euronews’e göre OHB İcra Kurulu Başkanı Marco Fuchs, programı daha fazla Avrupa bağımsızlığına doğru önemli bir adım olarak görüyor.

Almanya’nın katılımı şimdiden siyasi açıdan hassas oldu. Euronews, Frankfurter Rundschau’ya dayanarak Federal Ministry for Economic Affairs’in Aralık 2023’te projede yer alan şirketlere sert ifadeli bir mektup gönderdiğini, Alman sanayisinin iş ve değer yaratımındaki payı konusunda acil netlik istediğini bildirdi.

IRIS²’den ayrı olarak Almanya’nın Bundeswehr’i, federal hükümet tarafından finanse edilen ulusal bir uydu iletişim ağı planlıyor. Bundeswehr’in Cyber and Information Domain’deki uzay komiseri Tümgeneral Armin Fleischmann, MDR’ye planın Starlink’e benzer ancak daha küçük bir takımyıldız olduğunu söyledi; Handelsblatt’a ordunun uzayda "uçan Fritzbox’lar" istediğini söyledi.

Savunma Bakanı Boris Pistorius, Eylül 2025’te Almanya’nın 2030’a kadar askeri uzay projelerine 35 milyar € yatırım yapacağını söyledi. Bundeswehr projesi SATCOMBw 4’ün üç haneli sayıda alçak Dünya yörüngesi uydusuna ulaşması, 8 milyar € ile 10 milyar € arasında maliyet taşıması ve 2029 gibi erken bir tarihte 40’a kadar uydunun operasyonel olmasıyla başlaması planlanıyor.

IRIS²’nin ilk uydularını 2029’da fırlatmaya başlaması planlanıyor; bu, AB’nin 348 uydulu ağın sözleşme ödüllerinden konuşlandırmaya geçip geçemeyeceğini sınayacak. İlk IRIS² hizmetlerinin hükümetler, şirketler, vatandaşlar ve kamu sektörü kullanıcıları için 2029 veya 2030’da kademeli olarak sunulması bekleniyor.

Almanya, SATCOMBw 4 için tam operasyonları 2030’da planlıyor; bunun öncesinde 2029 gibi erken bir tarihte 40’a kadar uydudan oluşması beklenen ilk kısmi takımyıldızın hazır olması bekleniyor.

Kaynak: haber raporu, Euronews, 16 Ekim 2026