Ekonomi yönetimine rahat nefes: Fon çıkışları dövizi vurmadı

TL mevduat, Goldman ekonomistlerine göre eylülde yaklaşık 20 milyar dolar arttı. Akış, kur ve enflasyon dengesi için izleniyor.

4 milyar dolarlık fon çıkışı

Goldman ekonomistleri Clemens Grafe ve Başak Edizgil'in raporuna göre, para piyasası fonlarından 11 Eylül'de biten haftada 1,8 milyar dolar çıktı. Ayın ilk iki haftasındaki toplam azalma 4 milyar dolara ulaştı; bu tutar, fonlardaki paranın yönünü piyasa tartışmasının merkezine taşıdı.

Rapor, aynı dönemde para piyasası fonlarından ayrılan tutarın dövize değil, büyük ölçüde lira mevduata kaydığı yönünde bir değerlendirme sundu. Ekonomistler, mevduat faizlerindeki gerilemeye rağmen bankalardaki lira bakiyelerinin arttığını belirtti.

Para piyasası fonları kısa vadeli ve likit ürünler olduğu için, bu fonlardan çıkışlar mevduat, döviz veya altın gibi alternatiflere hızlı akabilir. Bu nedenle eylül başındaki çözülme, liranın istikrarı ve tasarruf sahibinin tercihleri açısından yakından takip edildi.

15 Eylül'de mevduat sıçraması

Goldman'a göre, 15 Eylül itibarıyla lira cinsi mevduatlar 12 milyar dolar yükseldi. Bu artış, değerleme etkisinden arındırıldığında bankacılık sistemindeki döviz ve altın mevduatlarına girişlerin açık biçimde üzerinde kaldı.

Değerleme etkisinin ayrıştırılması, döviz ve altın mevduatlarında kur ve fiyat hareketlerinden doğan muhasebe değişimini net girişten ayırıyor. Bu nedenle rapordaki kıyas, varlık fiyatlarının oynadığı bir haftada tasarruf sahibinin tercihini okumak açısından daha dar bir ölçü sunuyor.

Geçen haftaki artışla birlikte aylık lira mevduat yükselişi yaklaşık 20 milyar dolar oldu. Raporun işaret ettiği karşılaştırma, yatırımcı davranışının sadece fonlardan çıkışla değil, çıkan paranın nerede tutulduğuyla da izlenmesi gerektiğini gösteriyor.

Kur dengesi için mevduat kanalı

Para piyasası fonlarındaki çıkışlar, liranın zayıflamasına yol açabilecek bir dolar talebi oluşacağı kaygısını artırmıştı. Goldman raporundaki mevduat verisi, bu riskin kısa vadede beklenenden daha sınırlı kalabileceğine ilişkin bir sinyal olarak okunuyor.

Türkiye'nin dezenflasyon stratejisinde kurun kontrollü seyri merkezi bir yer tutuyor. Liranın döviz karşısındaki oynaklığı sınırlı kaldığında, ithalat fiyatları ve beklentiler üzerinden enflasyon baskısının yönetilmesi politika yapıcılar açısından daha kolay hale geliyor.

Lira mevduata yönelen para, bankalar açısından mevduat tabanını desteklerken para piyasası fonları için yönetilen varlıkların azalması anlamına geliyor. Mevduat faizleri düşerken bu geçişin sürmesi, tasarruf sahibinin likidite ve getiri arasındaki tercihini yeniden fiyatladığını gösterebilir.

Lira için koşullu rota

Eğer lira mevduata girişler korunursa, kısa vadeli makro sonuç kur istikrarının dezenflasyon çerçevesine destek vermesi olur. Bu durumda bankalar lira mevduat tabanını büyütürken, para piyasası fonları daha düşük bakiye ile rekabet etmek zorunda kalır.

Eğer fon çıkışları döviz ve altına kayarsa, baskı ters yönde çalışır: lira üzerindeki talep dengesi bozulabilir, bankaların mevduat kompozisyonu yeniden dövize yaklaşabilir ve para piyasası fonlarından çıkışlar finansal koşulları daha oynak hale getirebilir. Açık soru, eylülün ikinci yarısında 20 milyar dolara yaklaşan lira mevduat artışının kalıcı olup olmadığıdır.