Eğitimde yeni dönem: MEB ortaokul ve liseler için ortak sınav kılavuzunu duyurdu

Milli Eğitim Bakanlığı kaynakları, ortak yazılı sınav sistemine yönelik iş yükü eleştirilerine, hazırlık sürecinin kolaylaşacağını savunarak yanıt verdi.

Tartışmanın odağında, sınav hazırlama işlemlerine getirilen teknolojik desteğin öğretmenlerin toplam çalışma yükünü azaltıp azaltmayacağı bulunuyor. Aktarılan öğretmen itirazları, yalnızca soruların hazırlanmasını değil, yanıtların değerlendirilmesini ve notların sisteme kaydedilmesini de kapsıyor.

Bakanlık kaynakları, öğretmenlerin sınav içeriği ve soru güçlüğü üzerindeki karar yetkisinin korunacağını belirtiyor. Eleştirilerde ise mesleki yeterliliğin yeterince gözetilmediği, uygulama öncesinde ilgili kesimlerin görüşlerinin alınmadığı ve pilot çalışma yürütülmediği ileri sürülüyor.

Soru havuzu öğretmen kararlarıyla kullanılacak

Aktarılan uygulama planına göre sınavların çerçevesi, öğretim yılı başında aynı branştaki öğretmenlerin hazırladığı konu ve soru dağılımına ilişkin tablolar üzerinden kurulacak. Bu tablolardaki senaryolar, hangi öğrenme çıktılarının sınanacağını belirleyen temel olacak.

Seçilen senaryonun hedefleriyle bağlantılı iki soruyu zümre öğretmenleri birlikte hazırlayacak. Kalan sorular, öğretmenlerin tercih ettiği güçlük seviyelerine uygun biçimde bakanlığın soru havuzundan otomatik seçilecek; dolayısıyla model, öğretmenlerin hazırladığı sorularla merkezi havuzu aynı sınavda birleştirecek.

Bakanlık kaynaklarının anlatımında öğretmenlerin görevi, yalnızca iki soru hazırlamakla sınırlı değil. Soruların kolay, orta veya zor olarak sınıflandırılması ve her birine verilecek puanın belirlenmesi de öğretmenlerin mesleki değerlendirmesine bırakılıyor.

Kaynaklar, bu düzenin öğretmenin öğrencilerine ilişkin bilgisini sınav hazırlığında kullanmasına olanak tanıyacağını savunuyor. Ayrıca teknik işlemlerin daha düzenli yürütüleceğini belirterek sisteme yöneltilen yorumların gerçeği yansıtmadığını ileri sürüyor; bu değerlendirme bakanlık tarafının savunmasını oluşturuyor.

Başlangıç planı altı sınıf düzeyini kapsıyor

Aktarılan takvim, uygulamanın 2026–2027 öğretim yılının ilk dönemindeki ilk yazılılarla başlamasını öngörüyor. Kapsam, ortaokulun beşinci, altıncı ve yedinci sınıfları ile lisenin dokuzuncu, 10. ve 11. sınıfları olarak belirtiliyor.

Ortaokul için açıklanan dersler Türkçe, İngilizce, matematik, sosyal bilgiler, fen bilimleri ile din kültürü ve ahlak bilgisi. Lise listesinde ise Türk dili ve edebiyatı, İngilizce, matematik, tarih, coğrafya, fizik, kimya, biyoloji, felsefe ile din kültürü ve ahlak bilgisi bulunuyor.

Bu dağılım, ortaokulda altı ve lisede 10 olmak üzere toplam 16 ders başlığına karşılık geliyor. Plan böylece yalnızca tek bir dersin soru hazırlama yöntemini değil, farklı alanlarda çalışan öğretmenlerin sınav oluşturma süreçlerini kapsıyor.

Hazırlık kolaylığı ile toplam iş yükü ayrışıyor

Öğretmenlere atfedilen itirazlarda, kâğıtların ayrı ayrı incelenmesi ve puanların kaydedilmesi için harcanacak zaman öne çıkıyor. Bu işlemlerin derslere ve öğrencilerin öğrenme eksiklerinin giderilmesine ayrılan süreyi daraltabileceği savunuluyor; aktarılan metinde bu kaygıyı sayısallaştıran bir süre ölçümü bulunmuyor.

Bakanlık tarafının açıklaması ise ağırlıklı olarak soruların seçilmesi, hazırlanması ve puanlandırma tercihlerinin oluşturulması aşamalarını ele alıyor. Bu nedenle hazırlık işlemlerinin kolaylaşacağı savunması ile bütün sınav sürecinin daha fazla emek gerektireceği itirazı, iş akışının farklı bölümlerine dayanıyor.

Soru havuzu öğretmenlerin uygun soru bulmak için ayırdığı süreyi azaltırsa hazırlık aşamasında zaman kazanımı sağlanabilir. Ancak değerlendirme ve veri girişi için gereken süre artarsa bu kazanım toplam iş yükünde aynı ölçüde bir azalmaya dönüşmeyebilir; bunlar uygulama sonucuna ilişkin doğrulanmış bulgular değil, koşullu olasılıklar.

Planlanan ilk sınavlarda açıklığa kavuşması gereken başlık, hazırlıkta sağlanan kolaylığın değerlendirme ve kayıt aşamalarıyla birlikte nasıl bir toplam yük oluşturacağı. Öğretmenlerin soru ve puan kararlarına katılımı planda tarif ediliyor; bu katılımın sınıf içi ihtiyaçları ne ölçüde karşılayacağı ise uygulama sonuçlarıyla değerlendirilebilecek.