İddia: Azerbaycan, başörtüsü yasağını eleştiren Oktay Saral için Ankara’ya talepte bulundu

Bakü'nün, başörtüsü tartışmasının ardından Ankara'dan Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral'ın görevden alınmasını istediği öne sürüldü.

İddia, kimlikleri açıklanmayan üç yetkili ile mesele hakkında bilgi sahibi olduğu belirtilen bir kişinin anlatımına dayanıyor. Bu kişilere göre Azerbaycan yönetimi, Saral'ın okullardaki başörtüsü uygulamasına karşı yaptığı açıklamanın ardından Ankara'ya görevden alma talebini iletti.

Aynı aktarımda Bakü'nün, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'e yönelik paylaşımlarda hakaret bulunduğu gerekçesiyle sosyal medya yorumcularına karşı dava açılmasını istediği de belirtiliyor. Azerbaycan tarafının ayrıca engellenmesini talep ettiği hesapları bir liste halinde Ankara'ya sunduğu ileri sürülüyor; ancak bu talepleri doğrulayan resmi bir belge veya açıklama bulunmuyor.

Okul kıyafetinden Saral'ın açıklamasına

Tartışmanın başlangıcında Azerbaycan'da okul kıyafetlerine ilişkin alınan karar var. Aktarılan düzenleme, ilkokuldan liseye kadar öğrenciler ile öğretmenlerin giyimini kapsıyor ve üniformanın bütünlüğüne ya da laik eğitim anlayışına aykırı görülen tamamlayıcı kıyafetleri yasaklıyor.

Kararın tarif edilen metninde başörtüsü açıkça adlandırılmıyor. Buna karşılık, başörtülü öğrencilerin ve öğretmenlerin okullara girişlerinin engellendiği aktarılıyor; düzenlemenin ifadesi ile uygulandığı belirtilen kısıtlama arasındaki ayrım, anlaşmazlığın merkezinde yer alıyor.

Bakü ve başka Azerbaycan kentlerinde uygulamaya karşı protestolar düzenlendiği de belirtiliyor. Ancak gösterilerin tarihleri, katılımcı sayıları ve hangi okullarda giriş engeli uygulandığına ilişkin ayrıntılar verilmiyor; dolayısıyla kararın sahadaki kapsamını belirlemek mümkün değil.

Saral, 13 Ekim tarihli sosyal medya açıklamasında başörtülü öğrencilerin eğitimden mahrum bırakılmasına karşı çıktı. Cumhurbaşkanı Başdanışmanı, "Azerbaycan'da başörtülü öğrencilerin eğitim hakkının engellenmesi kabul edilemez!" ifadesini kullandı.

Saral'ın sözleri doğrudan eğitim hakkına ilişkin bir itiraz içeriyor. Bakü'nün buna görevden alma talebiyle karşılık verdiği anlatımı ise ayrı bir iddia niteliğinde; paylaşımın varlığı, diplomatik talebin iletildiğini tek başına doğrulamıyor.

Fidan'ın katılımına yüklenen siyasi anlam

Diplomatik rahatsızlık iddiası yalnızca Saral'ın açıklamasıyla sınırlı değil. Aktarıma göre, Asya Etkileşim ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı toplantısında Recep Tayyip Erdoğan yerine Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın Türkiye'yi temsil etmesi de Azerbaycanlı yetkililer tarafından Aliyev'e yönelik tepki olarak değerlendirildi.

Ancak bu değerlendirme, Ankara'nın katılım kararına ilişkin açıklanmış bir gerekçe değil, Azerbaycanlı yetkililere atfedilen bir yorum. Türkiye'nin temsil düzeyini hangi nedenle belirlediğine ilişkin resmi bir açıklama aktarılmadığı için protokol tercihinin amacı konusunda kesin bir sonuca varılamıyor.

Fidan ile beraberindeki heyetin, İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un konuşması sırasında toplantı salonunu terk ettiği de belirtiliyor. Bu davranışın Azerbaycan tarafında rahatsızlık yarattığı iddiası yine yetkililerin değerlendirmelerine dayanıyor; Bakü'nün kamuya açık bir tepkisi aktarılmıyor.

Aliyev'in zirve katılımı henüz belirsiz

Bir sonraki diplomatik temas açısından öne çıkan başlık, Türkiye'de yapılacağı belirtilen Türk Devletleri Zirvesi. Konuya ilişkin bilgi veren kişiler, İlham Aliyev'in katılımının henüz kesinleşmediğini söylüyor; bazıları katılmama seçeneğini Türkiye'ye karşılık verme ihtimaliyle ilişkilendiriyor.

Bu yorum, Aliyev'in zirveye gitmeme kararı aldığı anlamına gelmiyor. Katılım teyidinin bulunmaması ile siyasi gerekçeyle alınmış bir boykot kararı birbirinden farklı durumlar; kesin tarih ve resmi katılımcı listesi aktarılmadığından takvim de açık değil.

Aliyev'in katılımı doğrulanırsa zirve, iddiaların ardından iki ülkenin liderlik düzeyindeki temasına ilişkin somut bir gösterge sağlayabilir. Katılmaması durumunda ise bunun başörtüsü anlaşmazlığına bağlanabilmesi için açıklanmış bir gerekçe gerekir; Saral hakkındaki talebin doğrulanması ve Ankara'nın vereceği yanıt, anlaşmazlığın diplomatik kapsamını belirleyecek diğer başlıklar olacak.