Türkiye doğal taş ihracatıyla dünyada 3. sıraya çıktı

Türkiye, doğal taş ihracatında Çin ve İtalya’nın ardından üçüncü sıraya yükseldi. Ticaret Bakanı Ömer Bolat, bu sıralamayı İzmir’de düzenlenen 31. Marble İzmir - Uluslararası Doğaltaş ve Teknolojileri Fuarı’nın açılışında açıkladı. Bakanlığın paylaştığı verilere göre Türkiye, 2023’te 2,1 milyar dolarlık doğal taş ihracatı yaptı ve küresel doğal taş ihracatının yüzde 11,6’sını karşıladı.

Bu tablo, madencilik ihracatının genel dış ticaret içindeki yerini de öne çıkardı. Madencilik sektörünün toplam ihracatı 2023’te 6,4 milyar dolara ulaştı. Bu tutar, Türkiye’nin 273,3 milyar dolarlık toplam mal ihracatının yüzde 2,34’üne denk geliyor. Doğal taş, madencilik ihracatı içinde yüksek görünürlük taşıyan kalemlerden biri olmaya devam ediyor.

Bakan Bolat’ın verdiği bir diğer kritik gösterge, ürün kompozisyonundaki değişim oldu. Türkiye’nin işlenmiş doğal taş ihracatındaki payı yüzde 65’e çıktı. Bu oran, geçmişte daha yüksek paya sahip olan blok mermer satışlarının, daha fazla işleme ve katma değer içeren ürünlere kaydığını gösteriyor. İşlenmiş ürün payındaki artış, birim ihracat gelirini ve tedarik zincirinde yerli üretimin rolünü doğrudan etkileyen bir değişken olarak izleniyor.

Bolat, dönüşümün arkasında yerli teknoloji ve makine üretiminin güçlenmesini vurguladı. Yerli ekipman ve üretim teknolojilerinin yaygınlaşması, ithalat bağımlılığını azaltma kanalıyla maliyet yapısını ve dış ticaret dengesini etkileyebiliyor. Bu çerçevede doğal taş, yalnızca hammadde ihracatı değil; makine, kesim-teknoloji, lojistik ve tasarım gibi yan alanlarla birlikte daha geniş bir sanayi ekosistemi oluşturuyor.

Marble İzmir Fuarı, sektörün dış pazar bağlantıları açısından da bir temas noktası olarak konumlandı. Organizasyon 100’den fazla ülkeden yaklaşık 1000 katılımcı firmayı bir araya getirdi ve 70 bin ziyaretçi bekleniyor. Geçen yıl fuar katılımcılarına 34,6 milyon lira hibe desteği verildi. Bu tür destekler, firmaların pazarlama ve yeni müşteri edinimi maliyetlerini düşürerek ihracat kanallarını çeşitlendirme hedefiyle ilişkilendiriliyor.

Makro çerçevede Bolat, küresel ekonomik ve jeopolitik dalgalanmalara rağmen Türkiye ekonomisinin 22 çeyrektir büyüdüğünü söyledi. Enerji arzı ve enflasyon baskılarının, Rusya-Ukrayna savaşı ve Orta Doğu’daki gerilimlerle arttığını belirtti. Türkiye’nin enerji ve gıda stoklamaları sayesinde arz sıkıntısı yaşamadığını ifade etti.

Ayrıca küresel ticaret hacminin bu yıl geçen yıla göre daha yavaş büyümesinin beklendiğini kaydetti; bu görünüm, ihracatçı sektörlerde talep ve fiyatlama dinamiklerini daha yakından izleme ihtiyacını artırıyor.

Olası Etkiler

Ülke Etkisi: İşlenmiş ürün payındaki artış, ihracat gelirlerinin kompozisyonunu ve sanayi politikası önceliklerini etkileyebilir. Madencilik ihracatının toplam mal ihracatı içindeki payı, sektörün büyüme ve istihdam tartışmalarında daha görünür olmasına yol açabilir.

Sektör Etkisi: Yerli makine ve teknoloji vurgusu, tedarik zincirinde ekipman üreticileri ile taş işleme firmaları arasındaki entegrasyonu artırabilir. Fuar ölçeği ve hibe desteği, ihracatçıların yeni pazar erişimi ve müşteri çeşitlendirmesi kanallarını etkileyebilir.

Piyasa Etkisi: Küresel ticaret büyümesinin yavaşlaması beklentisi, doğal taşta sipariş hacmi ve fiyatlama üzerinde talep kanalıyla etkili olabilir. Jeopolitik riskler ve enerji arzı tartışmaları, üretim maliyetleri ve lojistik hatları üzerinden sektör marjlarını ve ihracat gelirlerini etkileyebilir.