Dolar kuru Big Mac hesabıyla piyasada 65 TL sinyali veriyor

Dolar kuru, Big Mac hesabında 65 TL’ye işaret ederken piyasa fiyatı 47,50 TL’de kaldı. Fark, liranın alım gücü tartışmasını büyüttü.

Temmuz 2026 sonunda piyasada 1 doların 47,50 TL’den işlem görmesi, Türk Lirası’nın nominal değeri ile satın alma gücü arasındaki mesafeyi yeniden gündeme taşıdı. İktisatçı Mahfi Eğilmez, kurun yalnızca günlük döviz arzı ve talebiyle açıklanamayacağını belirtti.

Big Mac hesabı 65 TL dedi

30 Temmuz 2026 tarihli Big Mac Endeksi verilerine göre dünyada ortalama Big Mac fiyatı 5 dolar, Türkiye’deki fiyat ise 325 TL oldu. Bu fiyat, 47,50 TL’lik piyasa kuruyla 6,84 dolara denk geliyor.

Bu karşılaştırma Türkiye’deki Big Mac fiyatının dünya ortalamasına göre dolar bazında yaklaşık yüzde 37 daha yüksek olduğunu gösteriyor. Satın alma gücü paritesi hesabında 325 TL’nin 5 dolara bölünmesi, dolar kuru için 65 TL seviyesine işaret ediyor.

Piyasa kuru ile endeksin ima ettiği seviye arasındaki fark 17,50 TL’ye ulaşıyor. Bu fark, aynı mal sepeti üzerinden yapılan ölçümde liranın iç fiyatlarla dış değer arasında farklı sinyaller verdiğini ortaya koyuyor.

Eğilmez kur etkenlerini ayırdı

Mahfi Eğilmez, “Dolar Kuru Gerçeği Ne Kadar Yansıtıyor?” başlıklı analizinde döviz kurunu etkileyen kanalların daha geniş olduğunu yazdı. Eğilmez’e göre faiz farkları, risk primi, sermaye hareketleri ve Merkez Bankası müdahaleleri kurun oluşumunda birlikte rol oynuyor.

Bu çerçevede Big Mac hesabı, tek başına resmi bir hedef kur üretmiyor; ülkeler arasındaki fiyat düzeylerini basit bir tüketim ürünü üzerinden karşılaştırıyor. Yine de 47,50 TL ile 65 TL arasındaki açıklık, kur seviyesinin satın alma gücüyle ne ölçüde uyumlu olduğu sorusunu görünür kılıyor.

Eğilmez’in değerlendirmesinde temel mesele, paranın dışarıdan güçlü görünmesinin gelir ve refah göstergelerine nasıl yansıdığı. Dolar cinsinden milli gelir hesabı daha yüksek görünebilir; ancak iç fiyatlar ve ithal girdi maliyetleri aynı yönde hareket etmeyebilir.

"Bir ülkenin parasını güçlü göstermek gerçekten o ülkeyi zenginleştirir mi, yoksa yalnızca dolar cinsinden görünen rakamları mı değiştirir? Bir kurun ekonomik gerçeklikten uzun süre uzak tutulmasının maliyeti, zaman içinde başka kanallardan ortaya çıkabilir."

Bu sözler, Eğilmez’in kur düzeyi ile ekonomik refah arasındaki ayrımı vurguladığı bölümde yer aldı. Analiz, kurun satın alma gücünden uzun süre ayrışması halinde maliyetin başka fiyat kanallarına taşınabileceği uyarısını içeriyor.

İthal girdi baskısı öne çıkıyor

Eğilmez, kurun 65 TL seviyesine gelmesi halinde etkinin yalnızca kağıt üzerindeki milli gelir göstergeleriyle sınırlı kalmayacağını belirtti. Türkiye’nin ithalata bağımlı üretim yapısı nedeniyle enerji, ara malı ve ham madde maliyetleri bu senaryoda daha pahalı hale gelebilir.

Bu mekanizma şirketler açısından maliyet hesaplarını, tüketiciler açısından ise nihai fiyatları ilgilendiriyor. İthal girdiye dayalı sektörlerde kur geçişkenliği daha yüksek olduğunda, fiyatlama davranışları ve stok yönetimi daha hassas hale gelir.

Eğer piyasa kuru 47,50 TL çevresinde kalırken iç fiyatlar yüksek seyrini korursa, satın alma gücü paritesi ile nominal kur arasındaki fark gündemde kalır. Bu durumda küresel karşılaştırmalarda Türkiye’deki dolar bazlı fiyatların pahalı görünmesi, şirketlerin rekabet ve talep hesaplarını etkileyebilir.

Eğer kur satın alma gücü hesabına yaklaşırsa, ithalat faturası ve üretim maliyetleri üzerinden enflasyon baskısı artabilir. Bu yolun makro etkisi fiyat istikrarı, şirket etkisi maliyet yönetimi, sektör etkisi ise ithal girdi kullanan alanlarda marj baskısı üzerinden izlenir.

Kur politikasında asıl açık soru, nominal istikrar ile satın alma gücü göstergeleri arasındaki farkın ne kadar süre taşınabileceği. Big Mac hesabı bu soruya tek başına cevap vermiyor; ancak 17,50 TL’lik ayrışma, tartışmanın sayısal zeminini belirliyor.