Booking ve Airbnb için yeni düzenleme: Temsilci ve vergi zorunluluğu geliyor

Dijital konaklama platformları için TBMM’ye sunulan teklif, izin belgesi, yerel temsilci ve yüzde 17 komisyon sınırı öngörüyor.

Düzenleme, Booking ve Airbnb gibi Türkiye dışı merkezli konaklama aracılarını idari kayıt altına almayı hedefleyen yeni bir çerçeve sunuyor. Kaynak metinde vergi başlığı yer alsa da verginin oranı, matrahı veya tahsil yöntemi hakkında doğrulanabilir ayrıntı bulunmuyor.

5 milyon liralık belge

Teklife göre yabancı dijital konaklama platformlarının Türkiye’de faaliyet gösterebilmesi için izin belgesi alması gerekecek. Bu belge için öngörülen bedel 5 milyon lira olarak belirtiliyor; tutar, platformların pazara erişim maliyetini doğrudan artıracak ilk sayısal eşik niteliğinde.

Metin ayrıca şirketlerin Türkiye’de bir temsilci bulundurmasını şart koşuyor. Bu temsilci, idari bildirimler, resmi yazışmalar ve olası yaptırımlar açısından kamu otoritelerinin muhatap alacağı yerel adres işlevi görebilir.

Komisyonlara ilişkin üst sınır da teklifin en somut maddelerinden biri. Platformların konaklama satışlarından elde ettiği aracılık payının yüzde 17’yi geçemeyeceği belirtiliyor; mevcut komisyon düzeyleri kaynakta yer almadığı için bu sınırın hangi şirketi ne ölçüde etkileyeceği ayrıca doğrulanamıyor.

Booking ve Airbnb odağı

Booking ve Airbnb, otel, kısa dönemli kiralama ve alternatif konaklama arzını tüketici talebiyle eşleştiren küresel platform modeliyle çalışıyor. Bu modelde platform, ev sahibi veya tesis ile kullanıcı arasındaki işlemden komisyon alıyor; düzenleme bu gelirin Türkiye ayağını daha görünür hale getirmeyi amaçlıyor.

Türkiye’de turizm gelirlerinin yüksek olduğu dönemlerde dijital aracıların fiyatlama, görünürlük ve rezervasyon akışı üzerindeki rolü artıyor. Teklif yasalaşırsa yabancı platformlar yalnızca çevrim içi erişim sağlayan teknoloji şirketleri olarak değil, Türkiye’de idari sorumluluk taşıyan piyasa aktörleri olarak konumlanacak.

Temsilci şartı, kamu kurumlarının sınır ötesi şirketlerle temasında ortaya çıkan yetki ve tebligat sorunlarını azaltabilir. Aynı zamanda platformlar için hukuki uyum, personel, danışmanlık ve raporlama maliyetlerini artıran yeni bir yükümlülük yaratır.

Komisyon sınırı pazarı etkiler

yüzde 17 tavanı, platformların Türkiye’deki gelir yapısına ilişkin ana belirsizliği oluşturuyor. Eğer mevcut komisyonlar bu seviyenin üzerindeyse, şirketlerin gelirlerini korumak için hizmet bedeli, listeleme koşulları veya pazarlama paketleri üzerinde yeniden tasarım yapması gerekebilir.

Eğer komisyonlar zaten yüzde 17’nin altındaysa, düzenlemenin kısa vadeli etkisi daha çok izin belgesi ve temsilci maliyeti üzerinden görülebilir. Bu durumda büyük platformlar uyum maliyetini taşıyabilirken, daha küçük yabancı aracıların Türkiye pazarına giriş iştahı zayıflayabilir.

Konaklama sektörü açısından komisyon tavanı tesislerin platformlara ödediği aracılık maliyetini sınırlama potansiyeli taşıyor. Ancak platformların listeleme önceliği, reklam araçları veya ek hizmet bedelleri yoluyla gelirlerini başka kalemlere kaydırıp kaydırmayacağı teklif metninde açıklanmıyor.

Tüketici tarafında fiyat etkisi doğrudan kurala değil, şirketlerin maliyetleri nasıl dağıtacağına bağlı olacak. Platformlar uyum ve belge giderlerini kendi marjından karşılarsa kullanıcı fiyatları sınırlı etkilenebilir; maliyetlerin tesislere veya hizmet ücretlerine aktarılması halinde rezervasyon fiyatlarında farklı sonuçlar doğabilir.

Yasalaşma süreci belirleyici

Teklifin yürürlüğe girmesi, TBMM’deki görüşme takvimine ve metnin komisyonda değişip değişmeyeceğine bağlı. Mevcut bilgiyle geçiş süresi, yaptırım rejimi, vergi uygulamasının kapsamı ve temsilcinin sorumluluk sınırı net değil.

Makro ölçekte düzenleme, dijital hizmetlerden doğan gelirin yerel kurallarla izlenmesi yönündeki politika eğilimine eklenir. Eğer uygulama geniş kapsamlı ve öngörülebilir olursa kamu gelirleri ve kayıt düzeni açısından destekleyici olabilir; belirsiz yükümlülükler ise yabancı platformların ürün sunumunu daraltabilir.

Şirketler için ana eşik, 5 milyon liralık belge bedelinden çok kalıcı uyum maliyetinin büyüklüğü olacak. Sektör için belirleyici soru ise komisyon sınırının konaklama işletmelerinin maliyetini düşürüp düşürmeyeceği ve bu etkinin tüketici fiyatlarına yansıyıp yansımayacağıdır.