Dışişleri Bakanı Hakan Fidan Suriye'de

Hakan Fidan Şam’da Suriyeli mevkidaşı Esad Hasan Şeybani ile görüştü. Ziyaret, lider teması ve 10 milyar dolarlık ticaret hedefiyle öne çıktı.

Dışişleri Bakanı Fidan, Uluslararası Şam Havalimanı’nda Şeybani tarafından karşılandı; Türkiye’nin Şam Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Nuh Yılmaz da karşılamada yer aldı. İki bakan daha sonra ortak basın toplantısında güvenlik, ekonomi, geri dönüşler ve bölgesel gerilim başlıklarını ele aldı.

Şam ziyareti lider temasına hazırlanıyor

Fidan, Cumhurbaşkanı’nın yakın gelecekte Suriye’ye ziyaretinin planlandığını söyledi ve kendi temaslarının bu hazırlık açısından önem taşıdığını belirtti. Bakan, ziyaretinde Yüksek Planlama Grubu’nun yapabileceği çalışmaları gözden geçirdiğini aktardı.

Fidan’a göre Aralık 2024’ten sonra Suriye, Türkiye dahil bölge ülkeleri ve uluslararası toplumla ilişkilerinde yeni bir döneme girdi. Bu çerçevede Ankara, ticaret, lojistik, kültür, siyaset ve ekonomi alanlarında dosyaların tek tek ele alınmasını istiyor.

Şeybani de ilişkilerin siyasi ve diplomatik düzeyde ilerlediğini, ancak bu iradenin kanunlara ve uygulamaya dönüştürülmesi gerektiğini söyledi. Suriyeli bakan, Ortak Yüksek Koordinasyon Konseyi’nin diplomasi, güvenlik, enerji, eğitim ve kültür gibi alanlarda kalıcı bir izleme zemini oluşturacağını belirtti.

SDG deklarasyonu sahaya taşınacak

Güvenlik başlığında Fidan, SDG’nin kendisini feshetmesi ve Suriye devlet kurumlarına entegrasyonu yönündeki deklarasyonunu değerli bulduklarını söyledi. Bu adımın gecikmeden sahada uygulanması gerektiğini vurguladı.

Fidan, iç savaş döneminden kalan silahlı yapıların milli ordu çatısı altında toplanmasının Suriye’nin egemenliği, toprak bütünlüğü ve yatırım ortamı için gerekli olduğunu belirtti. Sürecin, Kürt vatandaşların kendilerini daha güvende ve daha özgür hissetmelerini hedeflediğini ifade etti.

Şeybani, Suriye’nin tek vatan ve tek milli ordu hedefiyle hareket ettiğini söyledi. Ona göre 20 aydır yürütülen çalışmalar, silahlı unsurların devlet kontrolü altına alınması ve ülke içinde kurumsal düzenin yeniden kurulması için yoğunlaştı.

Ticaret hedefi 10 milyar dolar

Ekonomi dosyasında iki taraf, geçen yıl 4 milyar doları aşan ticaret hacminin orta vadede 10 milyar dolara çıkarılmasını hedeflediklerini bildirdi. Fidan, Türk sanayicilerin özellikle tekstil başta olmak üzere Suriye ile ortak projelere ilgi gösterdiğini söyledi.

Şeybani, Türkiye’nin altyapı ve hizmet sektörlerinde Suriye’de çeşitli çalışmalar yürüttüğünü, enerji ve elektrik alanlarında destek sağlandığını belirtti. Ortak sanayi bölgeleri, üretim ortaklıkları, çalışma, barınma ve istihdamı kapsayan geri dönüş projeleri de gündemde yer aldı.

Geri dönüşler konusunda Şeybani, 70 bin Suriyelinin Türkiye’den kendi topraklarına döndüğünü söyledi. Ayrıca Suriye’nin terör sponsoru ülkeler listesinden çıkarılması sonrasında 1 milyon 600 bin Suriyelinin yeniden ülkeye dönmesinin ve ülke içinde yerinden edilmiş 200 bin kişinin şehirlerine ulaşmasının mümkün olduğunu ifade etti.

Fidan, ABD’nin Suriye’yi terörizme sponsor ülkeler listesinden çıkarmasını yatırımcılar, bankacılık ve finans açısından önemli gördüklerini söyledi. Ayrıca Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı gündemindeki Suriye nükleer dosyasının kapandığını belirterek Türkiye’nin bu süreçlere yapıcı katkı vermeye çalıştığını aktardı.

Güneyde İsrail gerilimi sürüyor

Bölgesel güvenlikte Fidan, İsrail’in Suriye’ye yönelik saldırılarının ülkenin istikrarına zarar verdiğini savundu. Ebu Zuhur Askeri Hava Üssü’ne yönelik 18 Ağustos saldırısını bu çerçevede anarak, uluslararası toplumun daha kararlı tutum alması gerektiğini söyledi.

Şeybani de İsrail’in güneyden ihlaller yaptığını, köylere saldırdığını ve mülklere zarar verdiğini ileri sürdü. Suriye’nin güvenlik ve barış içinde yaşamak, savaşın tahribatını onarmak ve kalkınma yatırımlarını kendi çıkarları doğrultusunda yürütmek istediğini belirtti.

Fidan, güneyde kalıcı çözüm için 1974 Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması temelinde bir güvenlik düzenlemesini gerçekçi çerçeve olarak gösterdi. Süveyda Yol Haritası’nın güvenlik, kamu hizmetleri ve toplumsal uzlaşı için uygulanması gerektiğini söyledi.

Önümüzdeki aşamada lider ziyareti hazırlıkları, koordinasyon konseyi ve enerji bağlantıları iki ülke gündeminin ana başlıkları olacak. Güvenlik entegrasyonu sahada ilerlerse ticaret ve yatırım kanalları hızlanabilir; İsrail kaynaklı gerilim sürerse Şam’ın yeniden yapılanma planları üzerinde siyasi ve finansal baskı artabilir.