Darphane’nin madeni para üretimi 7 ayda dibe vurdu

Madeni para dolaşımı yılın ilk 7 ayında %52,9 azaldı. Darphane verileri, 1 TL’de gerilemenin daha sert olduğunu gösterdi.

Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü’nün ocak-temmuz verilerine göre piyasaya sunulan toplam adet 189 milyon 610 bine indi. Bu sayı 2025’in aynı döneminde 402,8 milyondu; yıllık fark 213,2 milyon adet olarak kaydedildi.

1 TL’de 217 milyonluk fark

Düşüşün ana kaynağı 1 TL’lik madeni paralarda görüldü. 2025’in ilk 7 ayında 312,5 milyon adet 1 TL dolaşıma çıkarılırken, 2026’nın aynı döneminde sayı 95 milyon 479 bine geriledi.

Bu kalemdeki yıllık azalma yüzde 69,4 oldu ve toplam düşüşün büyük bölümünü oluşturdu. Veriler, 1 TL’nin hâlâ en büyük adet kalemlerinden biri olduğunu, ancak geçen yıla göre ağırlığının belirgin biçimde azaldığını gösterdi.

5 TL’lik madeni paralarda da daha sınırlı bir gerileme kaydedildi. 2025’in ocak-temmuz döneminde 89,2 milyon olan adet, bu yıl 75 milyon 546 bine düştü.

50 kuruşta ters yönlü hareket

Daha düşük değerli paralarda tablo aynı yönde ilerlemedi. 50 kuruşluk madeni para adedi, 2025’in ilk 7 ayındaki 1,1 milyondan 2026’nın aynı döneminde 18 milyon 117 bine çıktı.

25 kuruşta yılın ilk 7 ayında 108 bin adet, 10 kuruşta ise 360 bin adet piyasaya verildi. Darphane verileri, bu iki kupürde şubat ayından sonra yeni giriş olmadığını gösterdi.

1 kuruş ve 5 kuruşta ise ocak-temmuz döneminde sıfır adet kaydedildi. Böylece en küçük iki kupür, yılın ilk 7 ayında madeni para dağılımında yer almadı.

Yüksek kupürlerin payı arttı

1 TL ve 5 TL toplamda 171 milyon 25 bin adetle yılın ilk 7 ayında dolaşıma çıkan madeni paraların yüzde doksan’ından fazlasını oluşturdu. Bu oran, adet bazında dağılımın küçük kupürlerden çok yüksek kupürlerde yoğunlaştığını ortaya koydu.

Madeni para verileri tek başına fiyatlama, üretim maliyeti veya nakit kullanım alışkanlıklarına ilişkin neden açıklamıyor. Ancak dağılım, günlük nakit işlemlerde düşük kupürlü bozuklukların yeni arz içindeki payının daraldığını gösteren resmi bir ölçü sunuyor.

Darphane açısından kompozisyon değişimi, toplam adetten çok hangi kupürlerin basılıp dolaşıma çıkarıldığına odaklanmayı gerektiriyor. Perakende sektörü için ise küçük kupürlerin sınırlı kalması, nakit para üstü yönetiminde 50 kuruş, 1 TL ve 5 TL’nin daha merkezi hale gelmesi anlamına gelebilir.

Yıl sonu kompozisyonu belirleyici

Eğer yılın kalanında 1 TL ve 5 TL ağırlığı korunursa, madeni para arzındaki daralma daha çok düşük kupürlerin dolaşıma girişinde hissedilir. Bu senaryoda makro düzeyde etki sınırlı kalırken, Darphane’nin adet kompozisyonu ve perakendenin bozuk para yönetimi daha görünür hale gelir.

Eğer 10, 25 ve 50 kuruşta yeni girişler hızlanırsa, yıl sonu dağılımı ilk 7 aydaki tablodan ayrışabilir. Bu durumda toplam adet yeniden yükselse bile, asıl gösterge hangi kupürlerin nakit işlemlerde işlevini koruduğu olacaktır.