Cumartesi Anneleri 1100. hafta Galatasaray açıklaması

Cumartesi Anneleri/İnsanları, 25 Nisan 2026’da İstanbul Galatasaray Meydanı’nda 1100. hafta buluşmasını yaptı ve 24 Nisan 1915’te gözaltına alındıktan sonra kaybedilen Ermeni aydınlarını andı. Grup, gözaltında kaybedilen yakınlarının akıbetinin açıklanmasını ve faillerin yargılanmasını talep etti. Haftanın açıklamasını insan hakları savunucusu avukat Eren Keskin okudu; katılımcılar karanfil taşıdı ve kaybedilen Ermeni aydınların fotoğraflarını gösterdi.

Açıklamada, 24 Nisan 1915 gecesi İstanbul’da İttihat ve Terakki hükümeti döneminde, İçişleri Bakanı Talat Bey’in emriyle kapsamlı bir gözaltı operasyonu yürütüldüğü bilgisi yer aldı. Metne göre polis, önceden hazırlanan listeler üzerinden ev ve işyerlerine giderek gece yarısından sonra gözaltılar yaptı.

Gözaltına alınanlar önce karakollara, ardından Sultanahmet’teki Merkez Hapishanesi’ne götürüldü; aralarında milletvekilleri, yazarlar, şairler, doktorlar, gazeteciler, avukatlar ve akademisyenler vardı.

Keskin’in okuduğu metin, 25 Nisan’da güvenlik güçleri eşliğinde özel bir trenle sevk yapıldığını ve kişilerin Ayaş ile Çankırı’ya gönderildiğini aktardı. Sonraki günlerde tutuklamalarla sevk edilenlerin sayısının 250’ye çıktığı, ancak gözaltına alınan Ermeni aydınlardan 174’ünün geri dönmediği belirtildi. Açıklamada, resmi kayıtlarda bazı kişilerin “firar etti” ya da “serbest bırakıldı” şeklinde gösterildiği, bu nedenle akıbetin belirsiz bırakıldığı vurgulandı.

Metinde ayrıca gazeteci ve siyasetçi Agnuni (Haçadur Malumyan) örneği üzerinden bir vaka anlatımı yer aldı. Buna göre Agnuni de aynı gece gözaltına alındı, Sultanahmet Hapishanesi’ne götürüldü ve Ayaş’a sevk edildi; daha sonra 2 Haziran 1915’te Talat Bey’in emriyle Agnuni’nin de içinde olduğu altı aydının “yargılanmak üzere” Diyarbakır’a gönderilmesi kararlaştırıldı.

Açıklama, bu grubun Siverek civarında Teşkilat-ı Mahsusa ile bağlantılı olduğu belirtilen Hacı Tellal Hekimoğlu çetesi tarafından öldürüldüğünü ve sonrasında resmi raporlarda “korumalarından kaçıp Rusya’ya gittikleri” iddiasının yer aldığını aktardı.

Cumartesi Anneleri/İnsanları’nın bu haftaki mesajı, geçmişle yüzleşmemenin güncel hukuksuzluk ve cezasızlık tartışmalarını beslediği iddiası etrafında kuruldu. Buluşma, Türkiye’de zorla kaybetmeler, arşiv kayıtlarının güvenilirliği, cezasızlık ve ifade özgürlüğü başlıklarının siyasal ve hukuki gündemdeki yerini koruduğunu gösteren bir sivil toplum etkinliği olarak kayda geçti.

Galatasaray Meydanı, uzun süredir kayıp yakınlarının düzenli buluşmalarına sahne olduğu için, bu tür açıklamalar kamu otoriteleriyle sivil toplum arasındaki güven ve hesap verebilirlik tartışmalarında sembolik bir alan olmayı sürdürüyor.

Olası Etkiler

Ülke Etkisi: Bu tür anmalar, Türkiye’de geçmişle yüzleşme, cezasızlık ve zorla kaybetmelerin soruşturulması tartışmalarını yeniden gündeme taşıyabilir. Kamu düzeni, toplanma hakkı ve ifade özgürlüğü alanındaki uygulamalar, iç siyasi güven ve kurumsal itibar kanalları üzerinden izlenebilir.

Sektör Etkisi: Medya ve yayıncılıkta tarihsel olayların ele alınması, içerik denetimi ve düzenleyici risk başlıklarını etkileyebilir. Hukuk hizmetleri ve sivil toplum alanında ise dava süreçleri, itibar yönetimi ve uyum maliyetleri gündemde kalabilir.

Piyasa Etkisi: Siyasi ve hukuki tartışmaların yoğunlaşması, ülke risk primi algısını kamu politikası öngörülebilirliği kanalıyla etkileyebilir. Yatırımcılar, düzenleyici belirsizlik ve ifade özgürlüğü kaynaklı ihtilafların uluslararası ilişkiler ve sermaye akımları üzerindeki yansımalarını fiyatlayabilir.