Türkiye COP31 ev sahipliğiyle iklim diplomasisine giriyor

Türkiye, 2026’da yapılacak Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31’e Avustralya ile birlikte ev sahipliği yapacak. Bu karar, Türkiye’yi küresel iklim diplomasisinin merkezine taşıyor ve Ankara’ya hem müzakere kapasitesini büyütme hem de kendi iklim gündemini daha görünür kılma alanı açıyor. Ev sahipliği modeli, Türkiye’nin Avustralya ile yakın koordinasyon kurmasını ve zirvenin siyasi önceliklerini birlikte yönetmesini gerektiriyor.

COP toplantıları, Paris Anlaşması hedefleriyle uyumlu emisyon azaltımı, uyum politikaları ve iklim finansmanı gibi başlıklarda ülkelerin ortak zemin aradığı ana platformlardan biri. Ancak Marmara Üniversitesi’nden Prof. Dr. Semra Cerit Mazlum’a göre son yıllarda iklim müzakerelerinin siyasi ağırlığı zayıfladı.

Mazlum, ABD’nin Paris Anlaşması’ndan çekilmesi ve bazı ülkelerin isteksizliği nedeniyle, COP başkanlığının tüm devletleri benzer bir kararlılıkla aynı çizgide toplamasının zorlaştığını vurguluyor. Bu tablo, COP31 başkanlığının gündem belirleme ve uzlaşı üretme kapasitesini doğrudan etkileyebilir.

Türkiye açısından ev sahipliği, iç politika ve kurumlar arası koordinasyon boyutu da taşıyor. Zirve hazırlıkları; enerji, sanayi, ulaştırma, tarım ve şehircilik gibi alanlarda iklim hedeflerinin somutlaştırılmasını, veri altyapısının güçlendirilmesini ve uluslararası taahhütlerin izlenmesini öne çıkarabilir. COP süreçleri, ülkelerin ulusal katkı beyanlarını (NDC) güncellemesi, uygulama planlarını netleştirmesi ve finansman ihtiyaçlarını görünür kılması için bir baskı ve takvim etkisi yaratıyor.

Jeopolitik gelişmeler ve enerji arzı kaynaklı dalgalanmalar da COP31’in arka planını şekillendirecek. Mazlum, özellikle enerji krizlerinin yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandırabileceğini ifade ediyor. Avrupa Birliği’nin enerji krizini bir engel yerine enerji dönüşümünü hızlandıracak bir fırsat olarak konumlandırmaya çalıştığını belirtiyor. Bu yaklaşım, COP31’de enerji güvenliği ile emisyon azaltımı arasındaki denge tartışmalarını daha belirgin hale getirebilir.

Türkiye’nin COP31’i nasıl kullandığı, uluslararası işbirliği kanallarını ve iklim müzakerelerindeki deneyimini artırma kapasitesini belirleyecek. Ev sahipliği, teknik müzakere ekiplerinin güçlendirilmesi, bölgesel ortaklıkların geliştirilmesi ve iklim finansmanı başlıklarında daha görünür bir rol üstlenilmesi için kaldıraç işlevi görebilir.

Aynı zamanda, küresel düzeyde siyasi iradenin parçalı seyrettiği bir dönemde, zirvenin sonuç metni ve uygulama takibi üzerinde daha yoğun bir diplomatik çaba gerektirebilir.

Olası Etkiler

Ülke Etkisi: Ev sahipliği, Türkiye’nin iklim politikalarında hedef, uygulama ve izleme başlıklarını daha görünür hale getirebilir. Kurumlar arası koordinasyon ve uluslararası taahhütlerin takvime bağlanması, düzenleyici gündemi etkileyebilir.

Sektör Etkisi: Enerji krizi ve dönüşüm tartışmaları, yenilenebilir enerji, şebeke yatırımları ve enerji verimliliği alanlarında politika sinyallerini öne çıkarabilir. Karbon yönetimi ve raporlama beklentileri, ihracata dönük sektörlerde uyum maliyetlerini ve rekabet dinamiklerini etkileyebilir.

Piyasa Etkisi: COP31 hazırlıkları ve zirve çıktıları, enerji ve iklim politikası belirsizliğini fiyatlayan risk primleri üzerinden piyasalara yansıyabilir. İklim finansmanı ve dönüşüm yatırımlarına dair sinyaller, sermaye akımları ve proje finansmanı kanallarını etkileyebilir.