Süveyş Kanalı gelirleri 2024’te 7 milyar dolara indi

Mısır’ın Süveyş Kanalı gelirleri, Kızıldeniz ve Hürmüz Boğazı çevresindeki güvenlik krizleri nedeniyle 2024’te sert düştü. Kanalın yıllık geliri 2023’te 10,25 milyar dolar seviyesindeyken 2024’te 7 milyar dolara geriledi. Aynı dönemde kanaldan geçen gemi sayısı da yarıdan fazla azaldı ve Mısır’ın döviz gelirleri üzerinde baskı yarattı.

Düşüşün ana nedeni, Ekim 2023’ten itibaren Yemen’deki Husilerin İsrail bağlantılı gemilere yönelik saldırılarıyla Kızıldeniz rotasının risk algısının yükselmesi oldu. Haberde ayrıca ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının Hürmüz Boğazı’nda krizi derinleştirdiği ve bunun deniz taşımacılığı kararlarını etkilediği aktarılıyor.

Bu iki boğaz, küresel enerji ve konteyner taşımacılığının kritik geçiş noktaları olduğu için, güvenlik riski navlun maliyetlerini ve sigorta primlerini artırarak rota değişikliklerini hızlandırdı.

Süveyş Kanalı’ndan geçen gemi sayısı 2023’te 26 binden fazlayken 2024’te 13.213’e indi. 2025’te ise geçişler 12.758’e geriledi. Bu tablo, bazı armatörlerin Süveyş yerine Afrika’nın güneyinden Ümit Burnu rotasını seçtiğini veya seferlerini geçici olarak durdurduğunu gösteriyor.

Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi, Mart 2025’te Süveyş Kanalı gelirlerinde aylık yaklaşık 800 milyon dolarlık kayıp oluştuğunu söyledi. Sisi, 25 Nisan’daki konuşmasında Gazze ve İran savaşının bölgeye ağır etkileri olduğunu ve Mısır’ın Süveyş Kanalı gelirlerinde 10 milyar dolar zarar ettiğini vurguladı. Bu açıklamalar, gelir kaybının yalnızca ticari bir dalgalanma değil, bölgesel güvenlik gündemiyle doğrudan bağlantılı bir makro risk olarak ele alındığını gösteriyor.

Süveyş Kanalı İdaresi Başkanı Usame Rabi, 26 Nisan’da bazı yolcu gemilerinin kanalı kullanmayı sürdürdüğünü belirtti. Haberde “MSC Euribia” ve “Celestyal Journey” adlı kruvaziyerlerin, Hürmüz Boğazı’ndaki kriz koşullarında Süveyş üzerinden geçiş yaptığı örnekleri yer aldı. Bu durum, belirli segmentlerde kanalın doğu-batı hattında hâlâ tercih edilebildiğine işaret etse de, ana gelir kalemini oluşturan büyük konteyner gemileri ve petrol tankerlerindeki rota değişimi toplam geliri aşağı çekiyor.

Süveyş Kanalı, Akdeniz ile Kızıldeniz’i bağlayarak Avrupa-Asya ticaretinde mesafeyi kısaltan bir geçiş noktası olarak Mısır bütçesi ve ödemeler dengesi için kritik önemde. Bu nedenle geçiş sayısı ve gelirlerdeki düşüş, Mısır’ın döviz akışını, lojistik gelirlerini ve kamu maliyesi planlamasını daha kırılgan hale getirebilecek bir kanal üzerinden ilerliyor.

Olası Etkiler

Ülke Etkisi: Gelir kaybı, Mısır’ın döviz girişlerini ve bütçe planlamasını etkileyebilir. Süveyş’ten gelen nakit akışındaki oynaklık, kamu finansmanı ve dış denge yönetiminde daha sıkı likidite ihtiyacı doğurabilir.

Sektör Etkisi: Konteyner taşımacılığı ve enerji sevkiyatında rota değişimleri, transit sürelerini ve sigorta maliyetlerini artırarak tedarik zinciri planlamasını etkileyebilir. Kruvaziyer gibi bazı segmentler kanalı kullanmayı sürdürse de ana hacmi taşıyan tanker ve büyük konteyner gemilerindeki kararlar belirleyici olmaya devam edebilir.

Piyasa Etkisi: Navlun, sigorta ve enerji fiyatları; Kızıldeniz ve Hürmüz kaynaklı risk primleri üzerinden dalgalanabilir. Rota uzaması, teslimat süreleri ve stok yönetimi kanalıyla emtia ve taşımacılık bağlantılı şirketlerin nakit akış projeksiyonlarını etkileyebilir.