Başdanışman Uçum’dan Erdoğan’ın adaylığı için 16 nisan 2028 önerisi

Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum, Erdoğan'ın yeniden adaylığını Meclis'in 7 Mayıs 2028 öncesi için seçim kararı almasına bağladı.

Uçum, televizyon programındaki değerlendirmesinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın tekrar yarışabilmesi için gereken hukuki adımın TBMM tarafından atılması gerektiğini savundu. Seçimlerin yapılacağı gün için kendi tercihinin 16 Nisan 2028 olduğunu belirtti; bu tarihi kişisel önerisi olarak sundu.

Açıklamasında adaylığa yönelik siyasi destek ile adaylığı mümkün kılacağını söylediği hukuki işlemi birbirinden ayırdı. Uçum'un tarif ettiği süreçte belirleyici unsur, yalnızca seçim gününün değiştirilmesi değil, değişiklik kararını Meclis'in alması ve gerekli çoğunluğun sağlanması.

Erdoğan'ın adaylığında Meclis çoğunluğu hesabı

Uçum, seçimleri yenilemek için gereken desteği 360 milletvekili olarak ifade etti. Anayasa'nın 116'ncı maddesinde düzenlenen Meclis yoluyla yenileme kararı, toplam üye sayısının beşte üçünün oyunu gerektiriyor; bu usulde cumhurbaşkanı ve milletvekilleri aynı seçim sürecinde belirleniyor.

AK Parti ile MHP'nin öncülüğündeki Cumhur İttifakı'nın 331 sandalyelik dağılımı esas alındığında, gerekli çoğunluk için ittifak dışından en az 29 milletvekilinin desteği gerekiyor. Dolayısıyla bu sandalye tablosunda iktidar ittifakı, Meclis üzerinden seçimleri yenileme kararını tek başına alamıyor.

Tartışmanın geçmişinde Erdoğan'ın mevcut hükümet sistemi altında 2018'de ve 2023'te kazandığı cumhurbaşkanlığı seçimleri bulunuyor. Uçum, yeniden adaylık açısından takvimin değiştirilmesini bir zorunluluk olarak yorumluyor ve 7 Mayıs 2028'den önce sandığa gidilmesi gerektiğini Anayasa'ya dayandırıyor.

Bu değerlendirme, Uçum'un açıkladığı hukuki görüşü yansıtıyor; siyasi destek beklentisi kendi başına bir Meclis kararı anlamına gelmiyor. Uçum da adaylığın siyasi zemini ile hukuken tamamlanması gerektiğini söylediği işlemin ayrı aşamalar olduğunu vurguluyor.

16 Nisan tercihinin referandum bağlantısı

Uçum, 16 Nisan tercihini hükümet sistemini değiştiren referandumun yıl dönümüyle ilişkilendirdi. Böylece önerdiği gün için teknik bir takvim hesabından ziyade, mevcut sistemin kabul edildiği oylamayla bağlantılı bir gerekçe sundu.

Seçimlerin öne çekilmesini ise parlamenter dönemdeki erken seçim örneklerinden farklı değerlendirdi. Uçum'a göre ekonomik sorunlar, siyasi krizler veya koalisyon anlaşmazlıkları nedeniyle sandığa gidilmesiyle, Erdoğan'a yeniden adaylık olanağı sağlayacak bir takvim değişikliği aynı nitelikte değil.

Uçum, karşılaştırma için 2023 seçimlerini örnek göstererek başlangıçta 18 Haziran olarak öngörülen oylamanın 14 Mayıs'ta gerçekleştirildiğini hatırlattı. Aradaki beş haftalık farkı, seçimin tarihini öne almanın her durumda kriz kaynaklı bir erken seçim olarak değerlendirilmemesi gerektiği görüşüne dayanak yaptı.

Bu ayrım, Uçum'un siyasi nitelemesi olarak öne çıkıyor. Tartışmada kullanılan adlandırma ne olursa olsun, anlattığı adaylık yolunun merkezinde TBMM'nin seçimleri yenileme yetkisini kullanması bulunuyor.

Muhalefetin oyları ve destek beklentisi

Uçum, gerekli olduğunu belirttiği 360 oyun ötesinde, yaklaşık 500 milletvekilinin seçim kararını destekleyebileceğini ileri sürdü. Bu rakam açıklanmış bir oylama sonucu değil, Uçum'un Meclis'teki olası desteğe ilişkin beklentisi.

Muhalefete çağrısını da Erdoğan'ın seçimde karşısına çıkma üzerinden kurdu. Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum, bu tutumunu “Sen demokratik rekabette kendine inanıyorsan yeneceğini düşünüyorsan Cumhurbaşkanımızın önünü kesmezsin” sözleriyle ifade etti.

Uçum ayrıca MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin de 16 Nisan 2028 tarihini gündeme getirdiğini söyledi. Ancak aynı tarihin savunulmasıyla, seçimlerin yenilenmesine ilişkin somut bir teklif üzerinde gerekli oyların birleşmesi farklı aşamalar oluşturuyor.

Muhalefetten yeterli destek gelirse, Uçum'un tarif ettiği Meclis yolu için sayısal eşik aşılabilir; destek sağlanamazsa Cumhur İttifakı'nın belirtilen sandalye sayısı bu karara yetmez. Sürecin belirleyici başlıkları, hangi tarihin resmen önerileceği ve milletvekillerinin bu öneri karşısında nasıl oy kullanacağı olacak.