İran-ABD barış görüşmeleri 20 Mayıs’ta başlıyor

İran ile ABD, Pakistan’ın arabuluculuğunda “nihai barış anlaşması” hedefiyle 20 Mayıs Pazartesi günü İslamabad’da müzakere masasına oturuyor. CNN’in İranlı yetkililere dayandırdığı bilgiye göre heyetlerin 19 Mayıs Pazar günü İslamabad’a varması bekleniyor. Pakistanlı arabulucular, görüşmelerin sonunda tarafların resmi bir metne imza atmasını öngörüyor.

Görüşmelerin merkezinde iki başlık var: İran’ın elindeki zenginleştirilmiş uranyum stokunun devri ve ABD’de/ABD etkisi altındaki kanallarda dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması. Haberde, İran’ın 450 kilogram zenginleştirilmiş uranyumunun anlaşmanın ana pazarlık unsurlarından biri olduğu belirtiliyor. Diğer ana unsur ise İran’a ait 20 milyar dolarlık dondurulmuş varlıklar.

Axios’un aktardığına göre ABD, uranyum karşılığında bu varlıkların serbest bırakılmasını kabul etti. Ancak ABD Başkanı Donald Trump bu iddiayı reddetti. Bu çelişki, müzakere pozisyonlarının kamuoyuna yansıyan kısmında belirsizlik yaratsa da, tarafların masaya somut takas kalemleriyle gittiğini gösteriyor.

Süreç, habere göre daha önce bazı kritik başlıklarda ilerleme sağlanmasının ardından bu aşamaya geldi. Metinde uranyum takası, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması ve Lübnan’da ateşkes gibi konuların “çözüme kavuştuğu” bir sürecin ardından nihai görüşmelere geçildiği ifade ediliyor. Ayrıca İsrail’in Lübnan’daki operasyonlarının durdurulması ve Hürmüz Boğazı’nın İran kontrolünde kalması, anlaşmanın önemli bileşenleri arasında sayılıyor.

Trump, Çarşamba gününe kadar anlaşma sağlanamazsa saldırıların devam edebileceği uyarısında bulundu. Trump ayrıca anlaşma olmazsa nükleer meselenin “daha tehditkâr” bir şekilde ele alınacağını söyledi. Bu takvim baskısı, görüşmelerin yalnızca teknik bir nükleer dosya pazarlığı değil, aynı zamanda bölgesel güvenlik ve caydırıcılık mesajlarıyla iç içe yürüdüğüne işaret ediyor.

İslamabad’daki temasların, Pakistan’ın arabuluculuk kapasitesini ve bölgesel diplomasi rolünü de test etmesi bekleniyor. Görüşmelerin başarısı, uranyumun hangi mekanizma ile devredileceği, varlıkların hangi hukuki/finansal kanallarla serbest bırakılacağı ve Lübnan ile Hürmüz başlıklarında uygulanabilir denetim ve takvim oluşturulup oluşturulamayacağı gibi uygulama ayrıntılarına bağlı olacak.

Olası Etkiler

Ülke Etkisi: Görüşmeler, İran’ın dış finansmana erişimi ve yaptırım kaynaklı likidite baskısı üzerinde etkili olabilecek bir varlık serbest bırakma kanalını gündeme taşıyabilir. ABD tarafında ise yönetimin dış politika kredibilitesi, takvim baskısı ve kamuya açık çelişkili mesajlar üzerinden tartışma yaratabilir.

Sektör Etkisi: Enerji ve deniz taşımacılığı tarafında Hürmüz Boğazı’na ilişkin düzenlemeler, sigorta maliyetleri ve sevkiyat planlaması kanalıyla risk fiyatlamasını etkileyebilir. Savunma ve güvenlik sektörlerinde ise Lübnan ve bölgesel operasyonlara dair başlıklar, tedarik ve operasyonel öncelikleri yeniden şekillendirebilir.

Piyasa Etkisi: Dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması, İran bağlantılı ödeme akışları ve bölgesel risk primi üzerinden döviz, emtia ve kredi spreadlerinde oynaklığı etkileyebilir. Anlaşma takvimi ve saldırı uyarıları, petrol fiyatları ve navlun/sigorta fiyatlamasında kısa vadeli dalgalanma kanalı oluşturabilir.